6.3 en 6.4: Eerlijk delen en betalen: hoe werkt het?
6.3 en 6.4: Eerlijk delen en betalen: hoe werkt het?
Wat weet je al over inkomensverdeling?
Leerdoelen van deze les
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe inkomens via de overheid worden herverdeeld, gevolgen van vergrijzing voor de AOW beschrijven, nivellering en denivellering herkennen, en het draagkracht- en profijtbeginsel uitleggen.
Actieven en inactieven
Actieven zijn mensen die werken en inkomen verdienen. Inactieven zijn mensen die zelf geen inkomen verdienen, bijvoorbeeld gepensioneerden of werklozen.
Kennis check: actief of inactief?
Noem twee voorbeelden van actieve mensen en twee van inactieve mensen.
Herverdeling van inkomens
De overheid verdeelt inkomens eerlijker door belastingen te heffen en uitkeringen te geven. Zo krijgen inactieven ook inkomen.
Reflectie: waarom herverdelen?
Wat vind jij: moet de overheid inkomens herverdelen? Waarom wel of niet?
Actualiteit: vergrijzing en AOW
Steeds meer mensen worden ouder. Daardoor zijn er minder actieven per inactieve. De premies voor de AOW worden door actieven betaald: dit wordt door vergrijzing steeds lastiger.
Denk na: gevolgen van vergrijzing
Bedenk twee problemen die kunnen ontstaan als er steeds minder actieven zijn ten opzichte van inactieven.
Nivellering en denivellering
Nivellering: het verschil tussen hoge en lage inkomens wordt kleiner. Denivellering: het verschil wordt groter.
Oefening: nivellering of denivellering?
Stel: de belasting voor hoge inkomens stijgt en voor lage inkomens daalt. Is dit nivellering of denivellering? Leg uit.
Draagkrachtbeginsel
Wie meer kan betalen, moet ook meer betalen. Zo betaalt iemand met een hoog inkomen meer belasting dan iemand met een laag inkomen.
Vragen: draagkrachtbeginsel
Waarom is het eerlijk als mensen met een hoger inkomen meer belasting betalen?
Profijtbeginsel
Je betaalt voor wat je gebruikt. Bijvoorbeeld: parkeergeld of betalen voor de bus. Wie meer profiteert, betaalt meer.
Voorbeeld profijtbeginsel
Bedenk zelf een situatie waar het profijtbeginsel wordt toegepast en leg uit waarom dat eerlijk is.
Belastingontduiking
Belastingontduiking betekent dat je minder belasting betaalt dan je zou moeten. Dit is verboden en zorgt voor problemen: de overheid ontvangt minder geld en er is minder geld voor voorzieningen.
Opdracht: problemen belastingontduiking
Noem twee problemen die kunnen ontstaan door belastingontduiking.
Samenvatting
- Draagkrachtbeginsel: wie meer verdient, betaalt meer. - Profijtbeginsel: betalen voor wat je gebruikt. - Belastingontduiking levert problemen op voor alle burgers.
Wat heb je geleerd?
Principes en begrippen
- Overheid herverdeelt inkomens via belastingen en uitkeringen. - Actieven betalen mee aan AOW, wat door vergrijzing onder druk staat. - Nivellering verkleint verschillen, denivellering vergroot ze.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.