Dagelijks leven: het leven van een Romein

• Klassieke Culturele Vorming
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 1

Het leven van een Romein

Lesdoel

Aan het eind van deze les weet je hoe het dagelijks leven van een Romein eruit zag, hoe Romeinen woonden en hoe Romeinse kinderen opgroeiden.

Sociale verschillen

1. aanzienlijke families

2. Rijke handelaren

3. gewone Romeinen

4. arme Romeinen

5. slaven

Romeinse villa

<b>impluvium</b>: <b>regenwateropvang</b> in een klein soort vijver of badje in de woning. Deze bevindt zich altijd in het atrium. Het water stroomt daarna door naar de cisterne onder de vloer.

1

<b>atrium:&nbsp;</b>&nbsp;<b>centrale ruimte</b> in een Romeinse villa. Hieromheen lagen aan drie verschillende zijden slaapkamers. De leefvertrekken lagen aan de vierde zijde van het atrium.&nbsp;

2

<b>taberna of winkel: </b>Vaak hadden villa's ook hun eigen opbare ruimte, zoals een winkel of een soort cafeetje (taberna).&nbsp;

3

<b>peristilium: </b>letterlijk "omringd door zuilen". In dit geval is het in een Romeinse villa vaak een patio, ofwel een binnenplaats of binnentuin, omringd door een zuilengang.

4

<b>triclinium: </b>dit is de <b>eetkamer</b> in een Romeinse villa. Net als de Grieken, gingen de Romeinen ook liggen om hun eten op te eten. Er stonden dus <b>drie</b> (tri) <b>aanligbedden</b> tegen muren aan. Hierdoor was er ruimte voor negen of tien mensen.&nbsp;<div>In tegenstelling tot het andron bij de Grieken, waren in het triclinium wel <b>vrouwen</b> <b>toegestaan</b>. Hierdoor waren er wel regels dat men niet mocht flirten hier en geen kwetsende taal mocht gebruiken.</div>

5

<b>keuken: </b>Omdat de keuken vooral bevolkt werd door slaven, lag deze ruimte <b>niet</b> aan het <b>atrium</b>. Het was vaak een <b>kleine</b> ruimte met een <b>fornuis</b>, een gootsteen en soms wat planken. De rook van het fornuis moest uit het raam ontsnappen.<div>Vaak bevond het <b>toilet</b> zich ook in of bij de keuken, zodat men dezelfde afvoer kon gebruiken. De toiletten werden waarschijnlijk doorgespoeld met een emmer water, of in rijke huizen met stromend water.</div>

6

<b>tablinium: </b>Dit was de belangrijkste <b>woonkamer</b> van de Romeinse villa's. Hier kon de man van de familie heel zijn huis overzien en alles in de gaten houden wat er gebeurde.&nbsp;

7

<b>(slaap)kamers: </b>deze kamers waren vaak <b>slaapkamers</b>. Sommigen konden ook voor andere dingen gebruikt worden, zoals een extra ontvangstruimte, kantoor of opslagplaats.

8

<b>Villa's</b> waren de huizen voor de <b>rijke</b> Romeinen. Ze waren gebaseerd op de Griekse huizen en waren vaak ook luxueus ingericht.&nbsp;<div>Elk huis had ook een huisaltaar voor de huisgoden, aan wie men elke ochtend offerde. Het altaar was vaak niet meer dan een nis in de muur met een schildering of kleine beeldjes.</div>

Insulae

<b>Insulae</b> waren de <b>appartementscomplexen</b> voor de <b>armere</b> Romeinen. Deze gebouwen hadden dus meerdere verdiepingen met woningen, maar ook ander soort ruimtes. De insula konden tot wel zes verdiepingen hebben!

Op de <b>benedenverdieping</b> van de insula bevonden zich allerlei openbare ruimtes. Er waren <b>winkels</b> en <b>cafeetjes</b> en vaak ook een <b>zuilengang</b> om te schuilen bij slecht weer.

Vanaf de <b>eerste</b> verdieping waren er huizen in de insula. Op deze verdieping waren de appartementen wat <b>groter</b> met <b>meerdere</b> ruimtes, zoals een keuken en eetkamer. Ook was er een <b>verwarmingsinstalatie</b> en soms ook <b>stromend</b> <b>water</b>. Hier woonden vaak mensen met meer geld en met families. Zij hadden ook genoeg geld om <b>meubels</b> te kopen en het huis te versieren met <b>mozaïeken</b>.

Op de hogere verdiepingen werden de appartementen steeds <b>kleiner</b> en dus ook steeds <b>goedkoper</b>. De allerarmsten woonden vlak onder het <b>dak</b> in de kleinste huizen. De huizen waren soms zelfs maar <b>één</b> kamer voor een hele familie! Hier was meestal ook <b>geen</b> <b>stromend</b> <b>water</b> en moest men dus van de openbare toiletten in de stad gebruik maken.&nbsp;

vrije tijd en werk

• badhuizen en kroegen
• theater
• handelaar of winkelier
• ambachtslieden
• senator of magistraat
• slaaf

Kinderen

• kinderen pas na meer dan een week een naam (+ familienaam)
• hoge kindersterfte..
• spelletjes
• op school
• na school
• huwelijk 

Meestal gingen de <b>jongens</b> naar school en de <b>meisjes</b> bijna <b>niet</b>. Kinderen moesten vaak veel informatie uit hun hoofd leren. Op de <b>lagere</b> <b>school</b> leerden kinderen <b>lezen</b> en <b>rekenen</b>. Dit was vaak op een openbare plaats of bij rijke families thuis. Ze kregen dan les tot hun <b>veertiende</b> jaar. <b>Daarna</b> konden kinderen nog <b>Grieks</b> en <b>Latijn</b> leren, maar lang niet alle kinderen gingen dit doen. Daarna konden leerlingen ook <b>retorica</b> leren. Dit betekent dat ze leerden hoe ze <b>overtuigend</b> kunnen <b>spreken</b> en <b>teksten</b> begrijpen. Hiermee zouden jongens in de senaat kunnen komen.

Na hun schooltijd bleven <b>jongens</b>, ook als volwassenen, onder het <b>gezag</b> van hun vader. Ze gingen vaak op hun zelf <b>wonen</b> of in <b>militaire</b> dienst.&nbsp;<div>Bij <b>meisjes</b> verschilde het meer in afkomst. Meisjes van rijke huizen werden betrokken bij het <b>huishouden</b>, konden naar het badhuis, vriendinnen bezoeken en een redelijk <b>vrij</b> leven leiden (in vergeliijking met de Griekse vrouwen). <b>Dochters</b> van <b>winkeliers</b> en kooplieden <b>werkten</b> wel in de familiezaak.</div>

Romeinse <b>meisjes</b> mochten al <b>trouwen</b> vanaf <b>twaalf </b>jaar en <b>jongens</b> vanaf <b>veertien</b> jaar, maar meestal trouwden zij veel <b>later</b>. Zij werden wel <b>gestrafd</b> als je als meisje bij 20 jaar nog ongehuwd was en als jongen bij 25 jaar!<div>Vaak werden kinderen <b>uitgehuwelijkd</b>. Je mocht alleen niet trouwen met een slaaf of een buitenlander. Je kon je verloven met <b>toestemming</b> van de vaders en daarna vond er een <b>trouwceremonie</b> plaats. Vanaf dan mocht het stel ook kinderen krijgen.</div><div>Bij de Romeinen kon men ook al <b>scheiden</b>. De <b>bruidsschat</b> moest dan wel teruggegeven worden. Dit was vaak erg duur, dus waren er niet veel scheidingen.&nbsp;</div>

Romeinse mannenmode

<b><u>mannen</u></b>: Mannen droegen vaak een <b>toga</b> over de <b>tunica</b>. Deze toga was alleen erg <b>onpraktisch</b> voor werkers, dus werd de toga vooral door de <b>hogere</b> <b>klassen</b> gedragen, zoals door senatoren en magistraten. De toga werd gedrapeerd over één schouder en kwam vaak tot de enkels. Ook droegen mannen vaak sandalen of laarzen.&nbsp;<div>Bijna elke dag begon voor een man bij de <b>kapper</b> om te scheren. Hier was het druk en werd men dus ook op de hoogte gehouden van nieuwtjes. Het haar werd vaak <b>kort</b> gedragen en men droeg <b>geen baard of snor.</b></div>

m

<b>Romeinse</b> <b>mode</b> leek erg op de Griekse. Als <b>basis</b> voor iedereen was wer een <b>tunica</b>, een soort lang, loshangend shirt, vaak tot de knie. Soms viel het over de armen en soms zaten er echte mouwen in. Vaak waren ze <b>grijzig</b>.

Romeinse vrouwenmode

<div><b><u>vrouwen</u></b>: droegen een <b>stola</b>, een los vallende wijde tunica die leek op de Griekse chiton. Daarover werd vaak een <b>palla</b> gedragen. Dit was een grote wollen omslagdoek die over de schouders en vaak ook over het hoofd werd geslagen. Onder de tunica werd vaak een onder-tunica gedragen en een <b>strophium</b>, een zachte leren band onder de borsten. Vrouwen droegen geen toga.</div><div>De <b>vrouwenkapsels</b> waren zeer onderhevig aan de <b>mode</b>. Soms was het eenvoudig met een knot, soms juist paardenstaarten. Later juist vlechten. De kapper was dus ook voor vrouwen onmisbaar. Rijke huizen hadden vaak een vaste plaats voor de kapper gemaakt.</div><div>Daarnaast droegen vrouwen vaak ook <b>cosmetica</b>. Crèmes, parfums en zalfjes waren niet onbekend voor de Romeinse vrouwen. Ook werd er make up gedaan op de lippen en wangen en soms wat eyeliner. In elke villa kon men dus ook een spiegel vinden.</div>

v