2.1 De Griekse stadstaten
2.1 De Griekse stadstaten
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
2.1 De Griekse stadstaten
Griekse stadstaten
Griekenland vormde niet 1 staat zoals Egypte met 1 leider. Dat komt door het landschap. Griekenland heeft heel veel eilanden. Op het vasteland zijn veel bergen en dalen. Mensen hadden dus weinig contact met andere gebieden.
Hoe noemden we de leider van Egypte?
Griekse stadstaten
In plaats van 1 staat ontstonden in Griekenland dus allemaal aparte staatjes. Iedere stad met het omliggende platteland werd een soort van eigen landje met een eigen bestuur. Zo'n stad met het platteland eromheen noemen we een Stadstaat. De Grieken noemden dit een Polis (meervoud: Poleis)
De Polis
heeft een eigen regering (dat kon in elke Polis anders zijn)
heeft een eigen leger
Was goed te verdedigen door het ruige landschap
Werd vaak gebouwd rondom een hoge rots (Akropolis) waarop de tempels en verdedigingswerken gebouwd werden.
Waar op deze afbeelding zie
je de Akropolis?
Kolonies
Het Griekse landschap is rotsachtig, er groeit maar weinig.
De bevolking groeide en er kwam een tekort aan landbouwgrond
De Grieken gaan daarom met de boot varen naar andere gebieden op zoek naar nieuwe landbouwgrond.
Deze nieuwe veroverde gebieden zijn kolonies, de horen bij de Griekse stadstaat maar liggen in een ander land.
In alle blauwe gebieden stichtten de Grieken kolonies
Kolonies
Omdat de kolonies bij de Griekse stadstaten hoorden én er Grieken gingen wonen en werken, werd de Griekse cultuur over een groot gebied verspreid.
Later namen de Romeinen ook veel van de Griekse cultuur over en verspreidde de Griekse cultuur zich ook over het hele Romeinse Rijk wat nog veel groter was.
Middelen van bestaan
De Grieken leefden in een landbouw-stedelijke samenleving. Het belangrijkste punt van de Griekse Polis was het grote plein. Dit noemen de Grieken de Agora (zie hiernaast). Hier was de markt en werd lesgegeven, er stonden tempels, bestuursgebouwen en huizen aan.
Noem de 4 middelen van bestaan in een landbouw-stedelijke samenleving
Nijverheid
Spullen met de hand maken noemen we ambachten. De Egyptenaren hadden ambachtslieden die hun handgemaakte producten ruilden tegen voedsel van de boeren.
De Grieken maken ook producten met de hand maar maken veel meer producten. Ze maken ze niet alleen om te ruilen tegen voedsel maar ook om er echt winst mee te maken. Als je producten met de hand maakt maar meer als een soort bedrijf noemen we dat Nijverheid.
De middelen van bestaan bij de Grieken zijn dus: akkerbouw, veeteelt, handel en nijverheid
Contact met andere volken
Door de handel hadden de Grieken veel contact met andere volken. Ze verkochten olijfolie, wijn en aardewerk aan andere landen. Van andere landen kochten ze dan weer graan en hout in. Door deze handel leerden volken elkaars cultuur kennen en namen ze dingen van elkaar over.
De Grieken namen de volgende dingen over van andere volken:
het letterschrift (schrijven) van de Feniciërs en maakten hier een eigen alfabet van.
Het gebruik van muntgeld van de Lydiërs (Turkije). Kopen en verkopen met munten was veel makkelijker dan al je spullen meenemen om te ruilen.
Economie
Alle inkomsten + uitgaven + handel + alles wat gemaakt (geproduceerd) wordt in een bepaald gebied noemen we samen economie.
Invuloefening
Het Griekse landschap kent veel bergen, dalen en eilanden. Hierdoor hadden de Grieken weinig contact met elkaar. Iedere stad met het omliggende platteland vormde daarom een eigen staat. Zo'n stadstaat noemden de Grieken een Polis. De stad was meestal gebouwd rondom een hoog punt, vaak een berg. Die noemen we de Akropolis. Hierop stonden verdedigingswerken en tempels voor de goden.
Omdat de Grieken weinig geschikte landbouwgrond hadden en het aantal mensen groeide gingen de Grieken varen om andere gebieden te ontdekken. Op verschillende plekken langs de Middellandse zee stichtten zij kolonies. Deze nieuwe gebieden hoorden bij de stadstaat in Griekenland. Door deze nieuwe steden in andere gebieden verspreidde de Griekse cultuur zich over een groot gebied.
Met deze nieuwe gebieden werd veel handelgedreven. De Grieken hadden een goed lopende economie waarin met handel en nijverheidveel geld verdiend werd. Akkerbouw en veeteeltbleven belangrijke middelen voor bestaan van de Grieken. Ze verhandelden bijvoorbeeld olijfolie aan andere volken. Door deze contacten met andere volken namen de Grieken ook dingen van hen over. Zo namen zij het schrift over van de Feniciërs en het gebruik van geldvan de Lydiërs.
Een stadstaat: Athene
Athene was een van de grootste Poleis en erg welvarend, dat wil zeggen dat het een rijke stadstaat was.
Niet iedereen in de Atheense samenleving had evenveel rechten. Vrouwen hadden weinig rechten en mochten niet meebeslissen over het bestuur van de stad. Ze mochten wel priesteres worden in een tempel voor de Griekse goden of werken in het huis.
Atheense samenleving
rechten
Vrije volwassen mannen
Vreemdelingen
Vrouwen
Slaven en slaafgemaakten
groep
Meeste rechten. Mogen huizen en grond bezitten. Mogen meedoen aan rechtspraak en bestuur. Arme mannen: klein stukje grond of werken als landarbeider
Moeten meer belasting betalen dan Atheners en mogen geen grond bezitten. Mogen niet meedoen aan rechtspraak en bestuur.
Mogen geen bezit hebben en niet meebeslissen in het bestuur.
Zijn het bezit van iemand anders, hebben geen rechten mogen niet meebeslissen.
Griekse mannen beslissen samen over de stad
Een stadstaat: Sparta
Sparta was ook een machtige stadstaat, ze waren bekend omdat ze een heel goed leger hadden. De samenleving in Sparta zag er anders uit.
Vrije Spartaanse burgers
Omwonenden
Overwonnenen
Bovenaan stonden de Spartanen zelf. Daaronder de dorpen en steden die direct om Sparta heen lagen, de omwonenden. De minste rechten hadden de overwonnenen. Zij hadden geen rechten en moesten al het werk voor de Spartanen doen.
Spartaans
Een sterk leger was belangrijk bij Sparta daarom moest iedere man soldaat worden. Zwakke baby's werden gedood. Vanaf 7 jaar oud moesten jongens in een legerkamp wonen en werden ze getraind. Meisjes bleven thuis maar trainden ook want alle sterke moeders krijgen sterke zonen. Sparaten hadden een hard soldatenleven
Ga naar bladzijde 70 t/m 73 in je boek
Maak opdrachten 1 t/m 12
Zoek de antwoorden op in de tekst van 2.1
