Divergent denken en kunstontwikkeling
Divergent denken en kunstontwikkeling
Wat weet je al over creatief denken in de kunst?
Leerdoel van deze les
Aan het eind van deze les kun je uitleggen wat divergent denken is, de fasen van kunstzinnige ontwikkeling benoemen en voorbeelden geven van geschikte opdrachten per leeftijdsgroep.
Wat is divergent denken?
Divergent denken is het genereren van meerdere ideeën en oplossingen voor een probleem. Er is niet één juist antwoord.
Kenmerken van divergente opdrachten
Denk aan vaardigheden als brainstormen, experimenteren, fantaseren en improviseren. Het doel is creativiteit te vergroten.
Waarom divergent denken belangrijk is
Divergent denken stimuleert creatief vermogen. Het is waardevol bij kunstzinnige vorming én bij andere vakken.
Oriënteren en onderzoeken
Divergent denken komt veel voor in de oriëntatie- en onderzoeksfase van het creatieve proces, maar ook tijdens de uitvoering.
De ontwikkeling van het kind
Kinderen zijn fantasierijk en spelen graag. Ze denken magisch en leren door te spelen. Opdrachten moeten eenvoudig zijn.
Kinderen kunnen nu meerdere aspecten combineren en beter samenwerken. Opdrachten kunnen complexer worden.
Concreet-operationele fase (6/7-11/12 jaar)
Pre-operationele fase (2-6/7 jaar)
Divergent denken per leeftijdsgroep
In de onderbouw werken kinderen vooral vanuit spel en fantasie. In de bovenbouw staat samenwerken en probleemoplossend vermogen centraal.
Divergente opdrachten in de praktijk
Voorbeelden van divergente opdrachten
Voor jonge kinderen (2-7 jaar)
Laat kinderen onbekende materialen ontdekken en verkennen. Stimuleer fantasie door vrij spel met beeldende materialen.
Laat kinderen samen problemen oplossen en ideeën verbinden in een gezamenlijk kunstwerk.
Voor oudere kinderen (7-12 jaar)
Rol van de leerkracht
Sluit aan bij de belevingswereld van leerlingen en daag ze uit om veel te proberen, te ontdekken en zelf te kiezen.
Kunstzinnige ontwikkeling
Kunst, muziek, dans en spel laten zien hoe een kind de wereld begrijpt. Kunstzinnige ontwikkeling is geen rechte lijn.
Piaget: fasen van ontwikkeling
Pre-operationeel: fantasievol en egocentrisch. Concreet-operationeel: samenwerken en logisch denken komen erbij.
Kunstzinnige fasen
Swanwick, Tilmann en anderen noemen fases als exploreren, aanleren van conventies en het ontwikkelen van een eigen stijl.
Kunst waarderen door kinderen
Waarnemen & interpreteren
Jonge kinderen reageren op kleuren en herkenbaarheid. Ze waarderen kunst vaak associatief en op basis van eigen ervaring.
Waarderen
Kinderen kunnen vaak wel iets waarderen zonder dat ze het meteen goed kunnen verwoorden.
Waarom kunsteducatie vanaf jonge leeftijd?
Meervoudige ontwikkeling
Kunstzinnige en esthetische ontwikkeling hangt samen met leeftijd, maar ook met culturele, sociale en persoonlijke factoren.
Waardering stimuleren in de les
Stimuleer leerlingen om naar elkaars werk te kijken, vragen te stellen en hun mening te delen.
Praktische tips voor divergent denken
Gebruik open vragen, laat leerlingen filosoferen en associëren, en bied verschillende materialen aan.
Reflectie: waar zie je divergent denken?
Afronding en vragen
Wat heb je geleerd over divergent denken en kunstontwikkeling? Welke ideeën wil je toepassen in je eigen lessen?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.