Les 15 Paul van Ostaijen
Les 15 Paul van Ostaijen
Paul Van Ostaijen
1896 - 1928
mythische figuur
stierf aan tuberculose
Paul Van Ostaijen
Moderne visie op poëzie
Taalkunstenaar
Introduceerde expressionisme in Vlaamse letteren
Schreef in woorden (niet in zinnen) en drukte ze af in beelden
Poëzie moet gesproken worden - gedichten zijn ritmisch (bijna muziek)
Dandy: nachtleven en cocaïne
Paul Van Ostaijen
Music-Hall: jeugdwerk over Antwerps nachtleven
Het Sienjaal
Bezette stad: over Antwerpen in oorlogstijd
2. Wat is een music hall?
3. Hoe merk je dat het oorlog is?
4. Wat zou PLOTS kunnen zijn?
5. Wat zou het 'banaal worder' zijn?
6. Waarvoor zou de ballon een metafoor zijn?
pg. 170-171
2. Music hall
Een amusementspaleis, een plaats waar mensen geëntertaind werden (dans, muziek, theater, ruimer dan onze theaters nu).
Tijdens de bezetting waren die theaters de enige plaatsen om aan de realiteit te ontsnappen (escapisme).
Van Ostaijen was vaste klant.
3. Volle oorlog (1921)
Stad is moedeloos en doods.
Elektriciteit spaarzaamheid
Voedseltekort
Sommige delen in donker gezet (militaire strategie)
4. PLOTS
Het is donker ('elektriekspaarzaamheid') en plots gaan de lichten/spots aan.
Plots was de oorlog daar.
Plots was het geweld daar.
5. banale
Het banale van het amusementspaleis dat vele toeschouwers genot bezorgt in donkere tijden.
6. 'Een ballon die barsten gaat'
Naar de fantasiewereld, de illusie waar het publiek naar kijkt (contrast met realiteit)
Music hall kan tijdens oorlog op elk moment gebombardeerd worden. De levens van het publiek zijn fragiel.
7. Gelijkenissen met affiches
Ritmische typografie
Vorm: eerste verzen in de vorm van music hall
Verschillende lettergroottes.
Theorie poëzie
pg. 68 - 71
Onderdelen van een gedicht
Vers of versregels - niet noodzakelijk een zin
Enjambement - wanneer een versregel wordt afgebroken op een cruciale plaats.
Strofe - alinea in een gedicht (witregels)
Refrein - als een gedeelte van een gedicht wordt herhaald
Theorie - Beeldspraak
Vergelijking Bv. Haar voeten zijn zo koud als ijs.
Metafoor Bv. De heks stond al in het lokaal.
Personificatie Bv. De toekomst lacht je toe.
Synthesie Bv. Het maanlicht ritselt in een plas.
Metonymie Bv. Ons museum heeft drie Van Goghs en een Rubens.
personificatie
metafoor
synesthesie
vergelijking
Je brengt woorden in verband omdat er een overeenkomst is. Bv. Het is zo koud als ijs.
Er is sprake van vergelijking, maar enkel het beeld wordt genoemd. Bv. De heks staat in het lokaal.
De dichter kent menselijke eigenschappen toe aan dingen of abstracte ideeën vb. De toekomst lacht je toe
De dichter vermengt indrukken van twee verschillende zintuigen. vb. warme kleuren
Metafoor
Personificatie
Synthesie
Metonymie
Vergelijking
De tomaat liep de kamer uit.
De wenskaart keek hem dreigend aan.
Hij houdt van de frisse geur van gemaaid gras.
Maximus trok zijn ijzer en versloeg de andere gladiator.
Die acrobaat beweegt als een slang.
Theorie - technieken I
Rijm Bv. plicht - gezicht
Rijmschema Bv. AABB - ABAB - ABBA
Theorie - technieken II
Assonantie - klinkerrijm Bv. Ik wil haar graag vragen.
Alliteratie - medeklinkerrijm Bv. Velden vol engelhaar
Lay-out - vorm
Ritme - rap
Herhaling
Opdracht
Werk samen met een partner. Zoek voor elkaars naam assonantie of alliteratie.
Bv.
Mevrouw Heip, de handige heldin
Mevrouw Alen wandelde langs de kalme zandstranden.
minute
second
Vul je assimilatie of alliteratie in.
Theorie - stijlfiguren
Cliché Bv. Mijn liefde voor jou is zo diep als de zee.
Contrast Bv. Iemand is verdrietig terwijl alle anderen feestvieren.
Hyperbool Bv. Ik sta hier al uren te wachten.
Woordspeling Bv. Was ik maar een dichter, dan kon ik dichter bij jou zijn.
Bezette stad
In 1918 vluchtte Paul van Ostaijnen uit Antwerpen. In Berlijn kwam hij in contact met een muziekgenre. Herken je het genre?
Luistertoets
Onomatopee
Betekenis = klanknabootsing
Vooral jonge kinderen (of hun ouders)
Niet universeel – fonetische weergave
Vaak in stripverhalen – illustraties
Vul aan in je cursus.
3. Gesproken poëzie
Ritmische typografie
De betekenis van de woorden wordt weerspiegeld in de vorm.
Lettersoorten en -grootten staan op zo'n manier gedrukt dat de typografie het ritme ondersteunt.
4. Inhoud gedicht
Muziekinstrumenten - orkest
'Boem' knal van een pauk (of bomaanval?)
Deel 2: nadruk op eer die wankelt door hoeren/slangen die zich op alle mannen van de stand werpen.
Heersende normen veranderen door oorlog.
Opdracht
pg. 174
Knutseltijd!
Breng gerief mee.