Welk begrip past het beste bij de omschrijving? 'Kerkhervorming in de zestiende eeuw waarbij het protestantisme ontstaat.'
Predestinatieleer
Katholicisme
Reformatie
Herformatie
Welke zin is onjuist? Karel V en Filips II wilden...
..de macht van de regering in Brussel vergroten.
..van de Nederlanden een koninkrijk maken.
..het protestantisme met strenge straffen uitroeien.
...dat iedereen in de Nederlanden katholiek bleef.
Waardoor verspreidde de Reformatie snel over Europa?
bodes
nieuwe wegen
ontdekkingsreizigers
boekdrukkunst
Hoe noemen we iemand die zich baseert op de denkbeelden van de Reformatie?
protestant
katholiek
humanist
geus
2.4 De Nederlandse
Opstand
Leerdoelen
Je kunt beschrijven hoe Karel V de Nederlanden bestuurde.
Je kunt uitleggen waarom Nederlanders ontevreden werden over het bestuur van Filips II.
Streven naar centraal bestuur (1)
Spaanse koning Karel V regeerde over de Nederlanden. Hij had de soevereiniteit.
De Nederlanden bestond uit 17 gewesten. Eigen regels, eigen munt, eigen bestuurders.
Spaanse koning had hierdoor minder macht. In de Staten-Generaal moest worden vergaderd met alle gewesten.
Streven naar centraal bestuur (2)
Karel V voerde een centraal bestuur in: dezelfde regels, dezelfde belastingen.
Aanstelling van een landvoogdes: plaatsvervanger van de koning.
Stadhouder: Willem van Oranje, beheerde het leger, de landgoederen en voerde het bestuur door.
Willem van Oranje groeide op samen met Filips en zou kunnen beschouwen als vrienden...
...Totdat Filips II en Willem tegenover elkaar komen te staan als het gaat om godsdienst...
Verzet tegen de Spaanse koning
In 1555 volgt Filips II Karel V op en vertrekt naar Spanje.
Filips liet Spaanse ambtenaren de taken van Nederlandse adel overnemen.
Fanatieke vervolging van protestanten.
Hoge belastingen door dure oorlogen.
Welke oorzaak hoort waar?
Cultureel
Economisch
Politiek
De Nederlanders edelen wilden geen centraal bestuur. Zij wilden niet gehoorzamen aan Spaanse ambtenaren.
In de Nederlanden waren de meeste mensen calvinist. Zij waren tegen de vrede vervolging van de protestanten
Nederlanders waren tegen vaste belastingen, zij zouden daardoor een deel van hun macht verliezen.
Zelfstandig werken
Lees de tekst van paragraaf 2.4
Ga aan de slag met de huiswerkopdrachten 1, 2, 3b en opdracht 6.
Nog moeite, maak herhaling opdracht 5
Klaar of snap je het al? opdracht 2 en 3 van verdieping.
Leerdoelen
Je kunt beschrijven welke gebeurtenissen leidden tot een opstand in de Nederlanden.
Je kunt in grote lijnen verstellen hoe de Nederlandse Opstand tot 1580 verliep.
Je kunt beschrijven hoe zeven noordelijke gewesten zelfstandig werden.
De beeldenstorm (1)
Burgers en edelen komen in opstand tegen de politiek van Filips.
De landvoogdes liet de protestanten hagenpreken organiseren om opstanden te voorkomen.
1566 Een Vlaamse predikant maakt zich kwaad over de heiligenverering in de katholieke kerk.
De Beeldenstorm (2)
Boze gelovigen trokken naar de kerk, vernielden allerlei beelden en mishandelden de geestelijken. Meer van deze plunderingen verspreidden zich als een olievlek door de Nederlanden.
Als reactie stuurt Filips de hertog van Alva naar de Nederlanden...
De Opstand begint (1)
Na de beeldenstorm: Hertog van Alva.
Rechtbank: bloedraad & tiende penning.
Willem vlucht, Alva pikt bezittingen in. Willem wordt ontslagen als stadhouder.
Vanuit Duitsland aanval op Alva.
1568 Begin Opstand: Willem valt, met Watergeuzen, de Spanjaarden aan.
De opstand begint (2)
De watergeuzen: protestantse vluchtelingen, behalen eerste overwinning bij Den Briel.
Onder leiding van Willem van Oranje werden er kleine aanvallen uitgevoerd. (Gebieden onder water zetten).
Steeds meer burgers kwamen in opstand tegen Alva en zijn bloedige beleid.
Beginjaren van de strijd
Hertog van Alva: problemen met huurleger.
Plunderingen zorgden voor meer haat.
Na de plunderingen kozen de zuidelijke gewesten vóór de opstand. Maar uit angst voor de calvinisten liep het katholieke zuiden tot weer over naar de Spaanse koning.
Verdeelde Nederlanden
Protestanten uit het zuiden vluchtten naar het noorden en katholieken uit het noorden vluchtten naar het Zuiden.
Spanje behaald overwinningen en in 1585 valt Antwerpen.
Een duidelijke tweedeling tussen noord (protestants) en zuid (katholiek).
Verdeelde Nederlanden(2)
1579 Unie van Utrecht: Noordelijke gewesten steunen elkaar in strijd
tegen de Spanjaarden.
1580 Willem van Oranje wordt vogelvrij verklaard.
1581 zetten de Noordelijke Gewesten Filips II af als koning.
"Als een vorst zijn plichten niet nakomt, maar, zijn onderdanen probeert te onderdrukken als slaven, dan is hij geen vorst, maar een tiran. Dan mogen we hem afzweren en een andere leider kiezen".
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Bij gebrek aan een geschikte kandidaat als vorst of koning, besluiten de Noordelijke Nederlanden verder te gaan als Republiek.
De 'baas' in de Republiek werd de Staten-Generaal, de standenvergadering.
De zoon van Willem van Oranje, Maurits, wordt stadhouder en militair leider van de Republiek.
Zelfstandig werken
Download het antwoordmodel in de studiewijzer in Magister.
Kijk de huiswerkopdrachten na.
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe Nederlanders in opstand kwamen tegen hun vorst.
Je kunt uitleggen waardoor de Nederlanden verdeeld raakten.
Wanneer vond de Beeldenstorm plaats?
1566
1585
1633
1643
Wie werd na de Beeldenstorm landvoogd over de Nederlanden?
Alva
Filips II
Margaretha van Parma
Willem van Oranje
Wat is de juiste volgorde?
Smeekschrift der edelen - Hagenpreken - Beeldenstorm
Beeldenstorm - Hagenpreken - Smeekschrift der edelen
Smeekschrift der edelen - Beeldenstorm - Hagenpreken
Beeldenstorm - Smeekschrift der edelen - Hagenpreken
Filips II was de zoon van...
Willem van Oranje
Hertog van Alva
Frederik Hendrik
Karel de Vijfde
In 1580 werd Willem van Oranje vogelvrij verklaard. Wat wordt daar mee bedoeld?
Hij werd vrijgelaten door de Spanjaarden
Hij mocht vanaf nu zelf de regels bepalen in Nederland
Hij was zo blij dat hij alle vogels vrij liet.
Iedereen mocht hem vermoorden en werd daar voor beloond.
Wie zou deze uitspraak kunnen hebben gedaan?
Luther
De paus
Een protestant
Willem van Oranje
Wat is een andere naam voor de Nederlandse Opstand?
De Nederlandse oorlog.
De Tachtigjarige oorlog.
De grote vaderlandse oorlog
De Spaans-Nederlandse oorlog.
De kerkelijke rechtbank die ketters moest opsporen en vervolgen:
Privilege
Bloedraad
Raad der Beroerten
inquisitie
Hoe noem je de plaatsvervanger van Filips II in de Lage Landen?
Landvoogd(es)
Verbond der Edelen
Stadhouder
Staten-Generaal