Opstand in de Nederlanden

1 / 38
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 38 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welk begrip past het beste bij de omschrijving? 'Kerkhervorming in de zestiende eeuw waarbij het protestantisme ontstaat.'

A

Predestinatieleer

B

Katholicisme

C

Reformatie

D

Herformatie

Welke zin is onjuist? Karel V en Filips II wilden...

A

..de macht van de regering in Brussel vergroten.

B

..van de Nederlanden een koninkrijk maken.

C

..het protestantisme met strenge straffen uitroeien.

D

...dat iedereen in de Nederlanden katholiek bleef.

Waardoor verspreidde de Reformatie snel over Europa?

A

bodes

B

nieuwe wegen

C

ontdekkingsreizigers

D

boekdrukkunst

Hoe noemen we iemand die zich baseert op de denkbeelden van de Reformatie?

A

protestant

B

katholiek

C

humanist

D

geus


2.4 De Nederlandse

Opstand

Leerdoelen

  •  Je kunt beschrijven hoe Karel V de Nederlanden bestuurde.

  • Je kunt uitleggen waarom Nederlanders ontevreden werden over het bestuur van Filips II.  

Streven naar centraal bestuur (1)

  • Spaanse koning Karel V regeerde over de Nederlanden. Hij had de soevereiniteit.

  • De Nederlanden bestond uit 17 gewesten. Eigen regels, eigen munt, eigen bestuurders. 

  • Spaanse koning had hierdoor minder macht. In de Staten-Generaal moest worden vergaderd met alle gewesten. 

Streven naar centraal bestuur (2)

  • Karel V voerde een centraal bestuur in: dezelfde regels, dezelfde belastingen. 

  • Aanstelling van een landvoogdes: plaatsvervanger van de koning. 

  • Stadhouder:  Willem van Oranje, beheerde het leger, de landgoederen en voerde het bestuur door. 

Willem van Oranje groeide op samen met Filips en zou kunnen beschouwen als vrienden...

...Totdat Filips II en Willem tegenover elkaar komen te staan als het gaat om godsdienst...


Verzet tegen de Spaanse koning


  • In 1555 volgt Filips II Karel V op en vertrekt naar Spanje.

  • Filips liet Spaanse ambtenaren de taken van Nederlandse adel overnemen.

  • Fanatieke vervolging van protestanten.  

  • Hoge belastingen door dure oorlogen.

Welke oorzaak hoort waar? 

Cultureel

Economisch

Politiek

De Nederlanders edelen wilden geen centraal bestuur. Zij wilden niet gehoorzamen aan Spaanse ambtenaren. 

In de Nederlanden waren de meeste mensen calvinist. Zij waren tegen de vrede vervolging van de protestanten

Nederlanders waren tegen vaste belastingen, zij zouden daardoor een deel van hun macht verliezen. 

Zelfstandig werken

  • Lees de tekst van paragraaf 2.4

  • Ga aan de slag met de huiswerkopdrachten 1, 2, 3b en opdracht 6.

  • Nog moeite, maak herhaling opdracht 5

  • Klaar of snap je het al? opdracht 2 en 3 van verdieping.

Leerdoelen

  • Je kunt beschrijven welke gebeurtenissen leidden tot een opstand in de Nederlanden.

  • Je kunt in grote lijnen verstellen hoe de Nederlandse Opstand tot 1580 verliep.

  • Je kunt beschrijven hoe zeven noordelijke gewesten zelfstandig werden. 

De beeldenstorm (1)

  • Burgers en edelen komen in opstand tegen de politiek van Filips. 

  • De landvoogdes liet de protestanten hagenpreken organiseren om opstanden te voorkomen. 

  • 1566 Een Vlaamse predikant maakt zich kwaad over de heiligenverering in de katholieke kerk.  


De Beeldenstorm (2)


  • Boze gelovigen trokken naar de kerk, vernielden allerlei beelden en mishandelden de geestelijken. Meer van deze plunderingen verspreidden zich als een olievlek door de Nederlanden. 

  • Als reactie stuurt Filips de hertog van Alva naar de Nederlanden... 

De Opstand begint (1)

  • Na de beeldenstorm: Hertog van Alva.

  • Rechtbank: bloedraad & tiende penning.

  • Willem vlucht, Alva pikt bezittingen in.  Willem wordt ontslagen als stadhouder.


  • Vanuit Duitsland aanval op Alva.

  • 1568 Begin Opstand: Willem valt, met Watergeuzen, de Spanjaarden aan. 

De opstand begint (2)

  • De watergeuzen:  protestantse vluchtelingen, behalen eerste overwinning bij Den Briel. 

  • Onder leiding van Willem van Oranje werden er kleine aanvallen uitgevoerd. (Gebieden onder water zetten).


Steeds meer burgers kwamen in opstand tegen Alva en zijn bloedige beleid.


Beginjaren van de strijd

  • Hertog van Alva: problemen met huurleger. 

  • Plunderingen zorgden voor meer haat.

  • Na de plunderingen kozen de zuidelijke gewesten vóór de opstand. Maar uit angst voor de calvinisten liep het katholieke zuiden tot weer over naar de Spaanse koning.

Verdeelde Nederlanden 

  • Protestanten uit het zuiden vluchtten naar het noorden en katholieken uit het noorden vluchtten naar het Zuiden. 

  • Spanje behaald overwinningen en in 1585 valt Antwerpen.

  • Een duidelijke tweedeling tussen noord (protestants) en zuid (katholiek).


Verdeelde Nederlanden(2)

  • 1579 Unie van Utrecht: Noordelijke gewesten  steunen elkaar in strijd
    tegen de Spanjaarden.  

  • 1580 Willem van Oranje wordt vogelvrij verklaard. 

  • 1581 zetten de Noordelijke Gewesten Filips II af als koning. 

"Als een vorst zijn plichten niet nakomt, maar, zijn onderdanen probeert te onderdrukken als slaven, dan is hij geen vorst, maar een tiran. Dan mogen we hem afzweren en een andere leider kiezen".


De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden





  • Bij gebrek aan een geschikte kandidaat als vorst of koning, besluiten de Noordelijke Nederlanden verder te gaan als Republiek.

  • De 'baas' in de Republiek werd de Staten-Generaal, de standenvergadering.

  • De zoon van Willem van Oranje, Maurits, wordt stadhouder en militair leider van de Republiek. 

Zelfstandig werken

  • Download het antwoordmodel in de studiewijzer in Magister.

  • Kijk de huiswerkopdrachten na.  

Leerdoelen

  • Je kunt uitleggen hoe Nederlanders in opstand kwamen tegen hun vorst. 

  • Je kunt uitleggen waardoor de Nederlanden verdeeld raakten.

Wanneer vond de Beeldenstorm plaats?

A

1566

B

1585

C

1633

D

1643

Wie werd na de Beeldenstorm landvoogd over de Nederlanden?

A

Alva

B

Filips II

C

Margaretha van Parma

D

Willem van Oranje

Wat is de juiste volgorde?

A

Smeekschrift der edelen - Hagenpreken - Beeldenstorm

B

Beeldenstorm - Hagenpreken - Smeekschrift der edelen

C

Smeekschrift der edelen - Beeldenstorm - Hagenpreken

D

Beeldenstorm - Smeekschrift der edelen - Hagenpreken

Filips II was de zoon van...

A

Willem van Oranje

B

Hertog van Alva

C

Frederik Hendrik

D

Karel de Vijfde

In 1580 werd Willem van Oranje vogelvrij verklaard. Wat wordt daar mee bedoeld?

A

Hij werd vrijgelaten door de Spanjaarden

B

Hij mocht vanaf nu zelf de regels bepalen in Nederland

C

Hij was zo blij dat hij alle vogels vrij liet.

D

Iedereen mocht hem vermoorden en werd daar voor beloond.

Wie zou deze uitspraak kunnen hebben gedaan?

A

Luther

B

De paus

C

Een protestant

D

Willem van Oranje

Wat is een andere naam voor de Nederlandse Opstand?

A

De Nederlandse oorlog.

B

De Tachtigjarige oorlog.

C

De grote vaderlandse oorlog

D

De Spaans-Nederlandse oorlog.

De kerkelijke rechtbank die ketters moest opsporen en vervolgen:

A

Privilege

B

Bloedraad

C

Raad der Beroerten

D

inquisitie

Hoe noem je de plaatsvervanger van Filips II in de Lage Landen?

A

Landvoogd(es)

B

Verbond der Edelen

C

Stadhouder

D

Staten-Generaal