Paragraaf 7.1 Nederland: land in een delta

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo t, mavo
• Leerjaar 4

Goedemorgen!

1. Ga snel zitten en open je laptop

2. Ga naar de website: www.app.woots.nl

3. Klik op 'log in met Entree' (je wordt nu automatisch ingelogd via Magister)

• Cito dag 1: Nederlands woordenschat

• Tijd: heel lesuur

• Zelfstandig en stil

2

minute

00

second

add30s

Raadsel

Hoe meer hiervan, hoe minder je ziet.

Wat is het?

Op tafel: AK boek & etui

1

minute

00

second

add30s

7.1 Een land in de delta

 Leerdoel 2: Je kan uitleggen wat een riviermonding en wat een delta zijn.

 

• De Rijn en Maas hebben in NL hun riviermonding: De plaats waar een rivier in zee stroomt.
  

•  In die riviermonding bevindt zich ook de delta: Vertakkingen van de rivier die uitkomen in zee.

Delta

De Nijldelta in Egypte

Leerdoel 2: Je kan uitleggen wat een riviermonding en wat een delta zijn.

 

Oeverwal

Kenmerken van een oeverwal:

• Ligt hoog gelijk naast de rivier

• Gevormd door zand

• Ligt dichtbij de rivier

• Akkers

• Boomgaarden / fruitbomen

• Eerste dorpen hier ontstaan

Komgronden

Kenmerken van komgronden:

• Ligt lager dan oeverwallen

• Klei

• Ver van de rivier af

• Groeit veel gras dus veel vee

• Pas bewoonbaar na aanleg van dijken

Waarom?

Omdat dit gebied nog makkelijk kon overstromen als er veel regen was gevallen, wat de rivier moest afvoeren. Komgronden liggen namelijk heel laag

    onderdelen rivierenlandschap

Zelfstandig aan de slag

-Ga verder met de opdracht (Magister)

-Werk je antwoorden uit in Word

Klaar? Werk de leerdoelen uit van 1.1 (soort samenvatting)

10

minute

00

second

add30s

Leerdoel 1: Waar staat de afkorting NAP voor en wat betekent het?

• Laag NL: Minder dan 1 m boven NAP: Normaal Amsterdams Peil.

• Hoogste: 322m boven NAP (Limburg)

• Laagste: 6,75m onder NAP

https://coastal.climatecentral.org/map/7/6.1201/52.2822/?theme=water_level&map_type=water_level_above_mhhw&basemap=roadmap&contiguous=false&elevation_model=best_available&refresh=true&water_level=1.0&water_unit=m

Leerdoel 3: je kan uitleggen hoe een delta ontstaat en waarom een rivier dus pas bij zee zich vertakt tot een delta

Hoe ontstaat een delta?

• Aan het einde van de rivier: lage stroomsnelheid

• Zand en slib blijven liggen. (sedimentatie)

• Rivier slibt dicht, dus moet het een andere weg zoeken.

• Er ontstaan aftakkingen

Leerdoel 5: Je kunt uitleggen waarom het rivierenlandschap dicht bij de rivier hoger ligt dan verder van de rivier af.

• Hoe lager het gebied, hoe langzamer het water stroomt  —> Veel sedimentatie van zand.

• Zand blijft vlakbij de oever liggen en hoopt zich op  —> oeverwal 
  

• Verder weg van de rivier stroomt water   langzamer: sedimentatie van klei —> komgrond   

• Komgronden liggen dus lager dan de oeverwal. 

Uiterwaarden

• Uiterwaard: Het gebied tussen rivier en dijk is een uiterwaard. 

• Functie: voor de veiligheid van bewoners. 

• Zij voeren namelijk bij een hoge waterstand rivierwater af. 

• Daarnaast vormen ze een belangrijk leefgebied voor planten en dieren.

Bij hoogwater zijn de uiterwaarden overstroomd

• De eerst bewoners gingen op oeverwallen wonen of ze bouwden een kunstmatige heuvel: Terpen.

• De slibdeeltjes in de komgronden zorgden voor zeer vruchtbare grond, wat interessant was voor boeren.

• Na 1300 werden de eerste dijken aangelegd: De winterdijken

• Overstromingen waren vooral in de winter.
  

• Later: Aanleg van zomerdijken: Gebied tussen rivier en winterdijk.

8. Kun je uitleggen waar de eerste mensen in het rivierengebied gingen wonen en waarom daar.

Verschil Rijn zomer en winter

<- Kijk naar de afbeelding en zie het verschil!

9. Weet je hoe een "wiel of kolk" ontstaat?

• Vroeger veroorzaakte de sterke stroming een dijkdoorbraak.

• Er ontstond dan een wiel of kolk: Meertje dat ontstaat achter een dijk bij een dijkdoorbraak.

Opdrachten

Huiswerk 

Vrijdag 16-1

Paragraaf 7.1 1,2b,3,4,6,7

Zelfstandig aan de slag

1. Lezen 1.2 (blz. 16+17

2. Maken 1.2 opdracht 1 t/m 12

3. Zelfstandig en stil

4. Hulp: boek, atlas

10

minute

00

second

add30s

Het naar de bodem zakken van klei en slib noem je...

A

erosie

B

verwering

C

verslibbing

D

sedimentatie

Hoe heet het gebied met een vertakking van de rivier?

A

Bouwkunde

B

Delta

C

Sedimentatie

D

Riviermonding

Bij het vormen van een delta is sprake van?

A

erosie

B

sedimentatie

C

geen van beide

D

In welk deel van de rivier vind je de meeste sedimentatie?

A

Bovenloop

B

Middenloop

C

Benedenloop

D

Overal!

Veen bestaat uit dode plantenresten.

A

Waar

B

Niet waar

C

D

De hoogste dijk in een rivierenlandschap noemen we de zomerdijk.

A

Goed

B

Fout

C

D

Welk begrip hoort bij de volgende omschrijving? Strook land langs een rivier tussen zomerdijk en winterdijk dat bij hoge waterstand onderloopt.

A

Delta

B

Terp

C

Meander

D

Uiterwaard

Welk onderdeel van het rivierenlandschap ligt het meest ver van de rivier?

A

Uiterwaard

B

Oeverwal

C

Komgrond

D

Winterdijk

A

Zomerdijk

B

Winterdijk

C

Uiterwaarde

D

Kribben

Het water staat hoog in de rivier, het staat tot aan de...

A

winterdijk

B

lentedijk

C

zomerdijk

D

herfstdijk

Welk, door de mens gemaakt object, ligt het hoogst t.o.v. NAP?

A

Oeverwal

B

Zomerdijk

C

Winterdijk

D

Komgrond

A

Zomerdijk

B

Winterdijk

C

Uiterwaarde

D

Kribben

A

Zomerdijk

B

Winterdijk

C

Uiterwaarden

D

Kribben

Wat geeft de pijl aan op de foto?

A

modderpoel

B

spaak

C

as

D

wiel

NAP

A

Nieuw Amsterdams Peil

B

Normaal Amsterdams Peil

C

D

zandlandschap

veenlandschap

rivierlandschap

Duinzand

Zeeklei

Veen

Door golven en wind

Dode plantenresten onder water zonder zuurstof

In stilstaand water achter de duinen

Welke letter geeft de komgrond aan?

A

Letter A

B

Letter B

C

D

Oeverwallen zijn verhoogde gebieden van een rivier en omgeving.

A

waar

B

niet waar

C

D

De eerste bewoners van het rivierenlandschap woonden op de oeverwallen.

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Oeverwal

Komgrond

Dijk

Winterdijk

Zomerdijk

Uiterwaard

Kribben

Komgronden

Oeverwal

De oeverwallen bestaan uit...?

A

Grind

B

Veen

C

Klei

D

Zand

De komgronden bestaan uit:

A

Zand

B

Grind

C

Veen

D

Klei

Leerdoelen 7.1

Aan het einde van de les:

• Kun je uitleggen hoe het Nederlandse landschap is opgebouwd door de zee.

• Kun je de kenmerken noemen van de oeverwallen, kommen en uiterwaarden.

• Kun je uitleggen waarom een rivier zich bij zee vertakt tot een delta.

• Kun je uitleggen waarom het rivierenlandschap dicht bij de rivier hoger is opgebouwd dan verder van de rivier af.

• Kun je uitleggen waar de eerste mensen in het rivierengebied gingen wonen en waarom daar.

• Kun je de onderdelen van het rivierenlandschap herkennen en de belangrijkste kenmerken ervan noemen.