Les 4: Jagers en voedselverzamelaars in de oude steentijd
Historische vragen:
Hoe houden de eerste mensen zich in leven?
Wat zijn hun middelen van bestaan?
Les 4: Jagers en voedselverzamelaars in de oude steentijd
Historische vragen:
Hoe houden de eerste mensen zich in leven?
Wat zijn hun middelen van bestaan?
Situering in de tijd
Situering in de ruimte
Domeinen
Sociaal
Economisch
1. Miljoenen jaren lang trokken mensen en mensachtigen rond op zoek naar voedsel
Pas zo’n goede 12000 jaar geleden beginnen de mensen geleidelijk aan landbouw te doen.
Voor die tijd moeten ze overleven met eten dat ze vinden of vangen.
De mensen trekken voortdurend en leven van de jacht en voedselpluk. Ze hebben geen vaste verblijfplaats en leiden een nomadenbestaan.
Denk je dat de mensen in deze fase van hun bestaan vooral in grote of in kleine groepen leven? Probeer uit te leggen waarom je dat denkt.
In kleine groepen: hoe groter de groep, hoe meer mensen gevoed moeten worden en dat is vaak moeilijk als je leeft van voedsel zoeken en jagen.
Zijn er vandaag nog steeds groepen mensen die een nomadenbestaan leiden?
Bedoeïnen, Roma (zigeuners), Toeareg, …
Wat klopt niet? Schrap en verklaar waarom.
3,5 tot 0,5 miljoen jaar geleden eten de eerste mensen:
Bessen, sprinkhanen, ratten, buffels, resten van prooien, noten, eetbare wortels.
Verklaring:
Er zijn enkel fossielen van kleine diersoorten gevonden en geen wapens om buffels te doden.
2. Betere wapens en werktuigen leiden tot meer afwisseling en aanbod in het voedsel van de mensen
Wat klopt niet? Schrap en verklaar waarom.
Vanaf 500 000 jaar geleden eten de eerste mensen:
Grotere zoogdieren, beenmerg, eetbare delen van planten, brood, kleinere dieren
Verklaring:
Alle andere oplossingen komen overeen met de archeologische vondsten
Vanaf 500 000 jaar geleden gebruiken de eerste mensen slimme jachttechnieken zoals:
Aanvallen met ijzeren speren, achtervolgen, zich verdekt opstellen, valstrikken plaatsen, dieren opdrijven en van een klif laten lopen
Verklaring:
IJzer wordt pas gebruikt vanaf ca 12 000 v.C., naargelang de regio
Waarom jagen onze voorouders liever op rendieren dan op mammoeten, denk je?
Gemakkelijker, minder gevaarlijk,…
Vanaf ca. 35 000 jaar geleden worden de jachttechnieken meer verfijnd.
Silex (vuursteen) Obsidiaan (vulkanisch glas)
Uit welke materialen werden de punten of spitsen van harpoenen en speren gemaakt?
Schrap wat niet past: been, gewei, houten in het vuur geharde punten, ijzer, silex, obsidiaan
Waarvoor dienen de w<eerhaken aan de speerpunten?
Met weerhaken blijft de speer makkelijker in de prooi vastzitten
De speerwerper of speerdrijver
De speerwerper is ongeveer 20 000 jaar oud. Met hulp van een werpstok (ook speerwerper of speerdrijver genoemd), kan men veel verder gooien. De speer rust in een gleuf in het uiteinde van de werpstok. In andere werpstokken rust de speer op een haakje.
Leg uit waarom een speer gegooid met een speerdrijver, veel verder gaat dan een gewone speer.
De speerwerper dient als een hefboom
De makers van de speerwerpers waren ook “kunstzinnig”. Verklaar. (zie bron p38)
De speerwerper is versierd met een mooi uitgewerkt paardje
De bola De slinger
Pijl en boog
De oudste ons bekende pijl en boog is ongeveer 11 000 jaar oud.
Vul telkens de naam van het juiste wapen in.
Dit wapen wordt naar de poten van een dier gegooid om het ten val te brengen:
de bola
Hiermee kan een steen krachtig worden weggeslingerd :
de slinger