3. Traditie en innovatie - De tijd en tijdloos ontwerp
Ontwerpopdracht havo/vwo Mercurius college
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
Ontwerpopdracht havo/vwo Mercurius college
Deze slide heeft geen instructies
Opzetten als leerlingen binnen komen.
De tijd en tijdloos ontwerp
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
Je maakt kennis met het concept tijd.
Je maakt kennis met tijdloos ontwerp en goed ontwerp.
Je denkt na over de traditie en de innovatie van design en over de functie van toegepaste kunst.
Deze slide heeft geen instructies
Een film waarin tijd niet Lineair verbeeld wordt. De hoofdpersoon Benjamin Button wordt oud geboren en wordt in de loop van zijn leven steeds jonger.
Tijd als medium
In films en vooral in videoclips zie je regelmatig dat er met het medium tijd wordt gespeeld. Door montage wordt tijd niet lineair verbeeld en wordt de duur van een beweging gemanipuleerd voor een vervreemden effect. Het zijn artistieke keuzes die ons net even anders laten kijken.
Deze slide heeft geen instructies
De tijd is niet chronologisch, maar de videoclip begint bij het einde.
Deze slide heeft geen instructies
Een getekend horloge
Elk project begint met een tekening. Een snelle schets op papier. Bij dit horloge is die schets eigenlijk direct het eindresultaat. Een archetypisch horloge dat eruit ziet alsof het met de hand getekend is. Toch komt er weinig handwerk bij de productie van dit horloge kijken. Het is een horloge om een statement te maken. Een nonchalant en onaf uiterlijk zorgvuldig uitgevoerd in lichtgewicht polycarbonaat.
Dit horloge is van D1 Milano
Symbolische tijd
De naam van het Russische horlogemerk Pobeda / Победа / overwinning, gekozen door Jozef Stalin, geeft de symbolische functie van het horloge aan. Natuurlijk kun je er de tijd op aflezen, maar daarnaast moet het de drager herinneren aan een historische gebeurtenis. De overwinning van WO2.
Deze slide heeft geen instructies
Jacob & Co, innovatie op zijn best
Bij Jacob & Co staat creativiteit centraal. De oprichter Jacob Arabo ontwerpt mooie en innovatieve producten die voor een groot deel met de hand gemaakt en geassembleerd worden.
Arabo wil het onmogelijke mogelijk maken. Het resultaat: horloges met technische vernuftigheden waar geen ander horlogemerk zich aan durft te wagen.
Deze slide heeft geen instructies
Je kunt je hier afvragen of de functie van het horloge nog is zoals het origineel bedoel was: het aflezen van de tijd. Of is het een pronkstuk om als het ware op te scheppen over wat je als ontwerper allemaal kunt.
Rolex - innovatieve wereldverbeteraar
In 1926 maakt Rolex als eerste een waterdicht en stofvrij polshorloge.
Het eerste waterdichte polshorloge
kreeg de naam ‘Oyster’ (oester).
Toch is het innoveren niet het belangrijkste doel van Rolex. Het merk heeft perpetual Arts en perpetual Planet initiatives. Een deel van de bedrijfsopbrengst wordt gebruikt om wereldverbeterende projecten te financieren en kunst te stimuleren.
Op de website van Rolex kun je een interactieve wereldbol zien waarop alle projecten die Rolex mede mogelijk heeft gemaakt worden uitgelegd.
a perfectly useless afternoon
Slow Watch 24‑hour
Verschillende ontwerpers maken horloges die tijd minder nauwkeurig leesbaar weergeven. Het gaat om een statement en om het intuïtief omgaan met tijd. In deze ontwerpen wordt er eigenlijk tegen de snelheid van alledag ingegaan. Het functionele staat hier niet voorop.
Tijd ervaren door licht
Roden Crater: een afgelegen krater in de woestijn van Arizona waar James Turrell zijn observatorium heeft gebouwd. Zo gepositioneerd dat hij astronomisch is uitgelijnd met zons- op en ondergang en verschillende planeten gedurende de nacht.
Het werk dwingt de bezoeker om de diepe, trage tijd van de aarde en de hemel te ervaren, in schril contrast met de snelle, lineaire tijd van een horloge. Binnenin het werk zie je verschillende kleuren en vormen licht. Licht is voor Turrell wellicht het materiaal om tijd aan te duiden.
“Each day is a different length of time and that gives a different length to the cusp between light and darkness or darkness and light,” Turrell explains.
Vertaling citaat: "Elke dag heeft een andere tijdsduur en dat geeft een andere lengte aan de drempel tussen licht en duisternis of duisternis en licht"
Dit werk is astronomisch uitgelijnd. Dat is de link naar de zonnepaneel bloem: uitlijnen met de natuurlijke cycli van tijd.
De Smartflower is een actief zonnepaneel met als functie zoveel mogelijk zonenergie opwekken. De vorm van de bloem is een autonome (esthetisch) keuze.
Net als de Roden Crater van Turrell, die gebruikmaakt van astronomische uitlijning om de kosmische cycli zichtbaar te maken voor een autonome esthetische ervaring, volgt de SmartFlower de zon. Echter, dit meebewegen met de zonnecyclus heeft hier een puur toegepast doel: het optimaliseren van de energieopbrengst gedurende de dag. De vorm van de bloem is een esthetische toevoeging die de functionele, toegepaste technologie (het volgen van de zon) op een poëtische manier verbindt met de natuurlijke tijd.
Een kolossale smeltende ijsklok
Olafur Eliasson heeft voor zijn ice -watch 'free floating' ijsbergen van ijskappen in Groenland naar verschillende steden verplaatst. Dit werk laat door het smeltende ijs het verstrijken van tijd zien en laat ons nadenken over de catastrofale gevolgen van klimaatverandering.
Deze slide heeft geen instructies
Vergankelijkheid
Het werk van Andy Goldsworthy noemen we landart. Het zijn kunstwerken gemaakt in de natuur met veelal natuurlijke materialen. De werken vergaan door natuurlijke weersinvloeden waardoor we bewust worden van de tijdelijkheid van dingen.
Deze slide heeft geen instructies
Robert Smithson "Spiral Jetty", 1970
Richard Long "A line made by walking", 1967
Deze slide heeft geen instructies
Nog mal leben vor dem tod
In het fotografisch werk van Walter Schels onderzoekt hij de menselijke vergankelijkheid. De overgang van leven naar dood is iets dat hij met zijn camera vastlegt.
Deze slide heeft geen instructies
Tijdloos design
Heel veel vormgevers maken ontwerpen die inspelen op de tijd. Denk aan veranderende mode voor ieder seizoen, maar ook aan interieurtrends die ieder jaar veranderen.
Toch zijn er ontwerpers die juist iets tegenovergestelds proberen te doen door ontwerpen te maken die tijdloos zijn. Een ontwerp dat niet meegaat met de trend en dat door zijn duurzaamheid lang meegaat.
Hoewel het begrip tijdloos design te pas en te onpas wordt gebruikt, vaak als verkooptactiek, zijn ontwerpers als Dieter Rams bezig het begrip vorm te geven.
Dit scheerapparaat is van Dieter Rams voor Braun.
Gucci juwelen sneaker (2025)
Clarks Desert Boots (sinds 1950 geproduceerd)
Deze slide heeft geen instructies
Goed ontwerp = tijdloos ontwerp
Dieter Rams is tussen 1961 en 1995 hoofd van de designafdeling bij Braun. Zijn tien principes voor goed ontwerp zouden het antwoord kunnen geven op wat tijdloos ontwerp is:
1. Een goed ontwerp is innovatief.
2. Een goed ontwerp maakt een product nuttig.
3. Een goed ontwerp is esthetisch.
4. Een goed ontwerp maakt een product begrijpelijk.
5. Een goed ontwerp is onopvallend.
6. Een goed ontwerp is eerlijk.
7. Een goed ontwerp is duurzaam.
8. Een goed ontwerp is grondig tot op het kleinste detail.
9. Een goed ontwerp is milieuvriendelijk.
10.Een goed ontwerp is zo weinig mogelijk ontwerp.
Wanneer we de tien principes voor goed ontwerp naast modernistische vormgeving leggen valt het op dat er bijzonder veel overlap in zit. Wellicht dat punt 5 - een goed ontwerp is onopvallend daar een belangrijke rol in heeft. Een groot contrast met de uitgesproken postmoderne vormtaal.
Lesopdracht interieurontwerp
Het begrip tijdloos ontwerp zien we het vaakst terugkomen wanneer we het over interieurontwerp hebben.
Het is logisch wat de functie is van een stoel, van een tafel en een lamp. Allemaal te vinden in een interieur. Maar wat is de functie van een interieur als totaal, zoals bijvoorbeeld jouw woonkamer?
Schrijf in minimaal 1/2 A4 een recensie over jouw huiskamer. Hierin geeft je genuanceerd aan wat de functie van deze ruimte is. Je beschrijft zowel de toegepaste als decoratieve functie. Daarnaast analyseer je of jouw interieur tijdloos is of juist heel erg trendy of gedateerd. Dat kan door het totale interieur te analyseren, maar je kunt ook bepaalde voorwerpen benoemen die tijdloos of trendy/gedateerd zijn.
Maak je beschrijving genuanceerd en gebruik deze les als vertrekpunt voor je recensie. Voeg foto's toe die jouw recensie ondersteunen.
Deze slide heeft geen instructies