Formuleren
Herhaling en oefening van alle formuleerfouten!
Formuleren
Herhaling en oefening van alle formuleerfouten!
Lesinhoud en lesdoel
- overzicht van alle formuleerfouten
- herhalen aan de hand van voorbeelden
- gevolgd door korte uitleg
Lesdoel: je kan in een zin een formuleerfout herkennen, benoemen en verbeteren
overzicht:
1 dubbelop: 1.1 onjuiste herhaling, 1.2 tautologie, 1.3 pleonasme,
1.4 contaminatie, 1.5 dubbele ontkenning
2 verwijzen: 2.1 onjuist verwijswoord, 2.2 onduidelijk verwijzen
3 incongruentie
4 dat/als-constructie
5 foutieve samentrekking
6 foutieve beknopte bijzin
9 geen symmetrie
Tip: verzin bij elk onderdeel een voorbeeld
1 dubbelop: 1.1 onjuiste herhaling, 1.2 tautologie, 1.3 pleonasme,
1.4 contaminatie, 1.5 dubbele ontkenning
2 verwijzen: 2.1 onjuist verwijswoord, 2.2 onduidelijk verwijzen
3 incongruentie
4 dat/als-constructie
5 foutieve samentrekking
6 foutieve beknopte bijzin
9 geen symmetrie
Slechts een kleine minderheid van de werknemers waren tevreden over de loonafspraken.
Contaminatie
Incongruentie
Foutieve beknopte bijzin
Pleonasme
uitleg: incongruentie
Het onderwerp en de persoonsvorm moeten met elkaar 'congrueren' (samenvallen). Als het ow mv is, moet de pv ook in het mv staan (en vice versa).
De media (=mv) vertellen niet altijd de waarheid.
De politie (=ev) staat altijd voor je klaar.
Ik weet zeker dat als ik een nieuwe telefoon krijg, ik super blij zal zijn.
Onjuiste herhaling
Foutieve samentrekking
Foutieve beknopte bijzin
dat/ als-constructie
uitleg: dat/als-constructie
We vinden het niet mooi als de woorden 'dat' en 'als/wanneer/indien' naast elkaar staan. Bovendien is het duidelijker als de bijzin niet 'tussengeschoven is, maar achteraan staat. Je kunt dit eenvoudig oplossen door de bijzin te verplaatsen.
1) zoek de 'als-zin' op
2) verplaats deze bijzin naar het einde van de zin
De generaal vertelde dat in iedere vaste standaarduitrusting een zakmes verpakt zit.
Contaminatie
Tautologie
Pleonasme
Dubbele ontkenning
uitleg: tautologie/pleonasme
Tautologie: Er wordt twee keer hetzelfde gezegd met verschillende woorden van dezelfde woordsoort (synoniemen).
= altijd en eeuwig
Pleonasme: Een deel van de betekenis van een woord of woordgroep wordt nog eens door een ander woord uitgedrukt. Dat andere woord is meestal van een andere woordsoort.
= ronde cirkel
Aan dat gepraat over wat je gaat doen in de zomervakantie heb ik een hekel aan.
Dubbele ontkenning
Onjuiste herhaling
Pleonasme
Contaminatie
Hij vroeg ... om advies.
hun
hen
ze
zij
uitleg: verwijzen
Je kunt onduidelijk verwijzen of verwijsfouten maken in:
het woordgeslacht (m/v/o/mv-de/het/zijn/haar)
hen / hun
het betrekkelijk voornaamwoord (die/dat/wat/wie/welke)
verschil in zaken / personen (die/wie)
De vrouw werd met haar vraag van het kastje in het riet gestuurd.
Pleonasme
Contaminatie
Tautologie
Dubbele ontkenning
uitleg: contaminatie
Twee woorden of uitdrukkingen worden verward en ten onrechte vermengd.
Tijdens de crisis komt er heel wat op je pad af.
er komt iets op je af of
er komt iets op je pad
Na het uitbreken van de brand waren zowel de politie als de brandweer snel ter plaatse.
Incongruentie
Foutieve samentrekking
Foutieve beknopte bijzin
Goed
Ben je ervan op de hoogte dat wanneer je meedoet aan de schoolmusical je extra studiepunten krijgt?
Contaminatie
tautologie
dat/als-constructie
Goed
Connie denkt dat er niks mis kan gaan, omdat ze haar leerwerk van tevoren goed heeft gepland.
Contaminatie
Tautologie
Pleonasme
Dubbele ontkenning
Lisa zei tegen Mieke dat ze haar tas in haar kluisje had laten liggen.
Onjuist verwijzen
Onduidelijk verwijzen
Dat/ als-constructie
Goed
De vereniging stuurde een brief naar zijn leden om te vertellen dat het seizoen was afgelast.
Onjuist verwijzen
Onduidelijk verwijzen
Foutieve beknopte bijzin
Goed
Het allerleukste ... ik ooit heb meegemaakt is de ontmoeting met de koning van Spanje.
dat
wat
uitleg: verwijzen
Dat of wat?
dat: als je verwijst naar een het-woord
wat: als je verwijst naar...
... een overtreffende trap
(mooiste/beste/grootste)
... een onbepaald voornaamwoord
(enige, iets, niets, alles)
... een hele zin
Het personage ... ik het leukste vind in de roman van Harry Mulisch is Anton.
wat
dat
die
Je moet in deze laatste periode voorkomen dat je geen onvoldoendes haalt!
Onjuiste herhaling
Tautologie
Pleonasme
Dubbele ontkenning
Ik keek gefascineerd naar de koeien in de wei. ... stonden daar rustig te grazen.
Zij
Ze
Hun
Hen
Is het correct om met zij in het meervoud naar zaken te verwijzen: Je spullen. Zij liggen in de kast?
Antwoord
Nee. In het meervoud kan zij alleen naar personen verwijzen. Naar niet-personen kan alleen worden verwezen met de onbeklemtoonde vorm ze of met het beklemtoonde die.
Is deze quiz al reeds voorbij?
Ja
Contaminatie
Tautologie
Dubbele ontkenning
uitleg: samentrekking
Je mag alleen onderdelen samentrekken met dezelfde:
vorm /getal (ev/mv)
betekenis (laten vs uitlaten)
grammaticale functie (ow/lv, hww/zww)
uitleg: foutief beknopte bijzin
De beknopte bijzin is fout als het samengetrokken onderwerp uit de bijzin niet hetzelfde onderwerp is als het onderwerp uit de hoofdzin. Bijvoorbeeld:
Zingend werden de aardappelen geschild.
Wat is het onderwerp uit de hoofdzin? de aardappelen
Wat is het onderwerp uit de beknopte bijzin? hij/zij?
Is dit hetzelfde? Ja -> Goed / Nee -> Fout
Die dozen worden morgen opgehaald en naar de stort gebracht.
Juist
Onjuist
getal - betekenis - gramm. functie
Die dozen worden morgen opgehaald en (die dozen worden) naar de stort gebracht.
Kijkend uit het raam viel er een grote vogel van het dak.
Onjuiste herhaling
Foutieve samentrekking
Foutieve beknopte bijzin
Goed
Kijkend uit het raam
Terwijl wie uit het raam keek?
De vogel?
De koekjes waren knapperig en de taart zacht.
Juist
Onjuist - getal
Onjuist - betekenis
Onjuist - grammaticale functie
Paul is ziek en naar huis gegaan.
Juist
Onjuist - getal
Onjuist - betekenis
Onjuist - grammaticale functie
Paul is ziek en naar huis gegaan
Paul is ziek en (Paul is) naar huis gegaan
Paul: getal, betekenis, functie
Is: getal, betekenis, FUNCTIE
KWW - HWW
Zijn broek kost 80 euro en vind ik niet mooi.
Juist
Onjuist getal
Onjuist betekenis
Onjuist grammaticale functie
Zijn broek kost 80 euro en vind ik niet mooi
Zijn broek kost 80 euro en (zijn broek) vind ik niet mooi
Zijn broek: getal, betekenis, FUNCTIE
OW - LV
Luid zingend bezorgde de kerstman de cadeautjes.
Onjuiste beknopte bijzin
Foutieve samentrekking
Incongruentie
Goed
Ik liet de honden uit en mijn sleutels vallen.
Juist
Onjuist getal
Onjuist betekenis
Onjuist grammaticale functie
Ik liet de honden uit en mijn sleutels vallen
Ik liet
ik: getal - betekenis - functie
liet: uitlaten (ZWW) - laten (HWW) vallen
Functie
(Betekenis)
geen symmetrie
Als iets symmetrisch is, dan zijn de verschillende onderdelen gelijk. Dat geldt ook voor de taal: als je iets opsomt, moeten alle onderdelen van die opsomming op dezelfde manier geformuleerd worden.
Drie fouten in symmetrie
- getal (enkelvoud/meervoud)
- voornaamwoordelijke aanduiding (pers. vnw = ik/jij/hij/zij/het/wij/jullie/etc)
- grammaticale constructie
geen symmetrie
fout:
De beste manier om je woordenschat te vergroten is veel lezen en een woordenijst te maken.
goed:
De beste manier om je woordenschat te vergroten is veel lezen en een woordenlijst maken.
Geen symmetrie
nogmaals het overzicht:
1 dubbelop: 1.1 onjuiste herhaling, 1.2 tautologie, 1.3 pleonasme,
1.4 contaminatie, 1.5 dubbele ontkenning
2 verwijzen: 2.1 onjuist verwijswoord, 2.2 onduidelijk verwijzen
3 incongruentie
4 dat/als-constructie
5 foutieve samentrekking
6 foutieve beknopte bijzin
9 geen symmetrie
Exitticket
Veel succes!