mondeling examen biologie TL les 2
mondeling examen biologie TL
Les 2
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
mondeling examen biologie TL
Les 2
Het mondeling college-examen heeft betrekking op de aangegeven examenstof
Bij het mondeling examen worden minimaal 3 exameneenheden behandeld.
De examinator kiest in ieder geval één onderwerp van onderstaande:
1. schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
2. mensen beïnvloeden hun omgeving
3. houding, beweging en conditie
4. bescherming
Daarnaast 2 exameneenheden uit de examenstof van het CE
Examentraining mondeling:
Les 1: schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
Les 2: mensen beïnvloeden hun omgeving
Les 3: oefenen met 1 + 2
Les 4: houding, beweging en conditie
Les 5: bescherming
Les 6: oefenen
Les 7 t/m 10: in overleg
Houd het leerwerk bij! Dit staat in SomToday
Mensen beïnvloeden hun omgeving
Leerjaar 3, thema 7
1. Uitleggen dat de mens voor voedsel(productie), water, zuurstof, grondstoffen, energie en recreatie van ecosystemen afhankelijk is.
2. Uitleggen dat een grotere voedselproductie in verband staat met, bodembewerking, bemesting, gewasbescherming en veredeling.
3. De belangrijkste oorzaken en effecten noemen van aantasting natuur en milieu, door: overbevolking, afval, bestrijdingsmiddelen, verkeer en energiegebruik.
4. Uitleggen waarom de mens belang heeft bij bevorderen duurzame relatie mens en milieu. Benoemen met voor- en nadelen.
5. Uitleggen van belang nationale en mondiale aanpak van bescherming van het milieu. Bijv: uitstoot broeikasgassen, aanpak plastic soep e.d.
Je kunt: uitleggen dat de mens voor voedsel(productie), water, zuurstof, grondstoffen, energie, en
recreatie van ecosystemen afhankelijk is.
Hoe maakt de mens gebruik van het milieu?
De mens is afhankelijk van het milieu
energie
voedsel water
zuurstof recreatie
grondstoffen
Mensen zijn afhankelijk van het mileu:
Zuurstof: uit de lucht
Water: uit bodem en rivieren
Voedsel; van planten (en dieren)
Energie: uit fossiele brandstoffen (aardgas, olie en steenkool) en duurzame energie bronnen (wind, zon en water)
Grondstoffen: uit de bodem, planten en dieren
Ontspanning: door recreatie in de natuur (wandelen, fietsen, zwemmen etc)
De mens en ons milieu is een constante wisselwerking
En dat is niet altijd goed...
VMBO 4
D. Bosma
Invloeden op het milieu
Vervuiling: door toevoegen schadelijke stoffen.
uitputting: door onttrekken stoffen.
Aantasting: verdwijnen ecosystemen door ons toedoen.
Je kunt de belangrijkste oorzaken en effecten noemen van de aantasting van natuur en milieu door:
• overbevolking
• bepaalde soorten afval
• het gebruik van bestrijdingsmiddelen
• het verkeer
• energiegebruik
(dit mede met gebruikmaking van de scheikundige benamingen.)
VMBO 4
D. Bosma
Klimaatverandering
(klimaatcrisis)
Broeikaseffect: het tegenhouden van de warmte-uitstraling.
Versterkt broeikaseffect: door de verbranding van fossiele brandstoffen neemt de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer toe, hierdoor neemt het broeikaseffect toe.
Gevolgen: vaker extreme weersomstandigheden (hevige storm, droogte) en stijgende zeespiegel.
overbevolking
Belangrijkste oorzaken milieuproblemen zijn overbevolking en manier van leven van de mens.
Door toename bevolking is meer voedsel nodig en grond voor landbouw.
Ook meer huizen, wegen, industrie waardoor natuurlijke ecosystemen worden aangetast.
(vervuiling, uitputting en aantasting)
VMO 4
D. Bosma
Afname van de biodiversiteit
Oorzaak: toename bevolking, toename gebruik water, toename gebruik grond voor landbouw en huizen en wegen, toename visserij
Gevolg: uitsterven planten- en diersoorten. Minder bijen en vlinders > minder bestuiving > minder voedsel
ontbossing
Kappen van bos (regenwoud) voor hout en om grond te gebruiken voor landbouw.
Door ontbossing uitsterven organismen en komt er meer CO2 in de lucht.
Toename CO2 heeft weer gevolgen voor het klimaat.
Bestrijdingsmiddelen in land- en tuinbouw
Pesticiden: selectief en niet-selectieve varianten.
Accumulatie: doorgeven van gifstoffen van de ene naar de andere schakel in een voedselketen.
Populatie kan resistent worden. Niet-resistente individuen sterven.
Alternatief: biologische bestrijdingsmiddelen (inzetten van natuurlijke vijanden) en vruchtwisseling (wisselteelt).
Energie
Fossiele brandstoffen: aardgas, aardolie en steenkool. Ontstaan uit dode resten van planten en dieren. CO2 uitstoot, ook door verkeer.
Kernenergie: ontstaat door het splitsen van atoomkernen.
Duurzame energie: zonne-energie, windenergie, waterkracht, energie uit biomassa.
Uitstoot en afval
Lucht: fijnstof
Bodem : bodemsanering het schoonmaken van vuile grond.
Afval:
* recycling
* composteren
* verbranden
* storten
VMBO 4
. Bosma
Mondeling examen biologie
Je kunt: uitleggen dat een grotere voedselproductie in verband staat met een (goede):
• bodembewerking
• bemesting
• gewasbescherming
• veredeling, waaronder genetische modificatie
Bodembewerking
Bemesting
Bodembewerking
Bodembewerking = het verbeteren van de bodemstructuur door ploegen en eggen
Meer zuurstof in de bodem voor reducenten
Wortels kunnen beter in de bodem doordringen om water en mineralen op te nemen
Bemesting
Bemesting met stalmest en kunstmest: productieverhoging door mineralen toe te voegen aan de grond (nitraat + fosfaat).
Nadeel: niet alle mineralen worden opgenomen en komen in het milieu terecht: stikstof vervuiling
Gewasbescherming (pesticiden)
Biociden: chemische gewasbescherming, doden goede en slechte organismen. Niet-selectieve gewasbescherming. Er kan resistentie optreden.
Biologische gewasbescherming: In de natuur zoeken naar 'natuurlijke vijanden' van een plaag en die opkweken voor gebruik in de land- en tuinbouw.
VMBO 4
D. Bosma
Regels gewasbeschermings-middelen
Door gifophoping gaan dieren aan het eind van een voedselketen dood.
Om gifophoping te voorkomen zijn er regels opgesteld:
De beschermingsmiddelen moeten selectief zijn; ze doden alleen de plaagorganismen
De beschermingsmiddelen moeten biologisch afbreekbaar zijn (bacteriën en schimmels kunnen het middel afbreken).
Veredeling (planten)
Genetische modificatie
Veredelen
Kwekers ontwikkelen steeds nieuwe plantenrassen, dit heet veredelen.
In de afbeelding hiernaast zie je de verschillende stappen van veredelen.
Genetische modificatie
Erfelijke eigenschappen worden veranderd.
Aardappels die worden gekweekt met bepaalde genen die als eigenschap hebben dat ze bestand zijn tegen ziektes en plagen.
Een genetisch gemodificeerd organisme noem je transgeen.
GMO
Duurzaam leven
Er zijn maatregelen om de vervuiling en de klimaatcrisis tegen te gaan. Veel mensen proberen milieubewuster te leven. Als mensen gaan leven op een manier waardoor de aarde ook in de toekomst leefbaar blijft, spreken we van duurzame ontwikkeling. Dit kan bijvoorbeeld door duurzaam te bouwen en duurzame energie te gebruiken. Het milieu wordt hierdoor zo min mogelijk belast.
Duurzame energie
Duurzame energie: energie die geen milieuvervuiling veroorzaakt en waarbij de bron niet opraakt.
Biomassa
Windmolens
Zonnepanelen
Waterkracht
Nationaal en mondiaal samenwerken
Er zijn ook regels en wetten om het milieu te beschermen. Natuurbeheer zijn maatregelen om natuur te behouden of te ontwikkelen, zoals grasland omvormen tot bos. Veel milieuproblemen zijn wereldwijd. Daarom houden verschillende landen ieder jaar samen een klimaatconferentie. Daar maken ze afspraken over maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.
Samenwerken aan klimaatprobleem
- Oorzaak: Mens
- Door middel van: Versterkt broeikaseffect
- Gevolg: o.a. droogte, bosbranden,
smelten ijs & overstromingen
VMBO 4
D. Bosma
leren voor a.s. dinsdag 2 juni
Schimmels en bacteriën: leerjaar 3, thema 4, BS3
Biotechnologie: leerjaar 3 thema 3, BS8
Voedselbederf: Leerjaar 4, thema 12, BS1
Duurzaam leven: leerjaar 3, thema 7
Houd ook de lesstof uit het samenvattingsboek bij!
Houding, beweging en conditie 1
1. delen die van belang zijn voor stevigheid en beweging:
• noemen
• in afbeeldingen aanwijzen
in situaties waarin dit relevant is functie(s) en werking van die delen noemen, inclusief een aantal microscopische en grotere details.