Door de eeuwen heen
Esthetica en filosofie
Door de eeuwen heen
Esthetica en filosofie
Wat is schoonheid/lelijkheid?
Ontstaan esthetica
Veranderende visie op schoonheid en kunst
Schoonheid en filosofie in de hofcultuur
Klassieke oudheid
Phytagoras
Plato
Aristoteles
Hofcultuur
Francesco Petrarca
Marcilio Ficino
De klassieken en schoonheid
Plato
- Afwijzing mimese
Aristoteles
- Mimese kan bijdragen aan schoonheid
PLATO
Griekse filosoof 427-347 v Chr.
Leerling van Socrates; Boeken over ethica en politiek; in dialoogvorm, vaak met Socrates als spreker.
Ideeënleer: Ideeën zijn onvergankelijk en onveranderlijk. Wij kennen slechts schaduwen daarvan.
de Platonische Academie - Beeldende kunst = een kopie van een kopie van de schoonheid. Het ware, schone bestaat alleen in de ideeënwereld.
Bij de zuivere schoonheidservaringen is er sprake van ware deugd, waarheid en werkelijke onsterfelijkheid
Het lichaam is de kerker van de ziel
De grot van Plato
Wat wij op deze wereld zien en ervaren, zijn slechts flauwe schaduwen van de reële begrippen, die Plato eidè ('Ideeën') of Vormen noemt, vandaar dat gesproken wordt over de Ideeënleer van Plato. Ware schoonheid is te vinden in de ideeënwereld. Kunst is slechts een nabootsing
Magritte, Ceci n’est pas une pipe
Plato Aristoteles
Op het beroemde fresco van Rafaël De school van Athene ( 1509) in de Stanza della Segnatura in het Vaticaan, zien we Plato en Aristoteles met elkaar in gesprek. De één wijst naar beneden, de ander naar boven. Het hier en het daar, de aarde en de hemel, is het onderwerp van hun gesprek.
ARISTOTELES
384-322 v. Chr
De mens kon de wetten van het universum met zijn geestelijke vermogens begrijpen en door middel van de logica bestuderen.
Het aristotelische verstand is experimenterend en classificerend.
Ons lichaam is dus niet, zoals Plato beweerde, een kerker voor de ziel, maar een hulpmiddel om kennis te verkrijgen
Staat positief tegenover kunst als mimesis! Kunst is een manier om de wereld de bekijken
Tragedie is het hoogtepunt van mimesis. Hij keurt dit goed omdat het de nabootsing van een handeling is, niet de handeling zelf.
Petrarca
Vader van het humanisme omdat:
Marsilio Ficino
neoplatonisme
Periode: Cultuur van de Kerk
Esthetica: schoonheid als openbaring van het goddelijke in licht, glans en kleur, geometrische orde.
Originaliteit is niet belangrijk, kunstenaar signeerde zijn werk niet.
KUNST IN DIENST VAN HET GELOOF
kunstenaar is anoniem & ambachtsman
opleiding tot kunstschilder
leerjongen in de leer bij een meesterschilder >gezel en na enkele jaren kon hij meesterschilder worden (na afleggen meesterproef)
rechten, plichten, kwaliteit, sociale voordelen enz gewaarborgd
Wel of geen beelden in de kerk?
Augustinus(354-430): Kunst moet altijd de herinnering aan God aanroepen en aansporen tot vroomheid: genieten leidt af!
Abt Suger (1081-1151): God is Licht, kunst kan die spirituele ervaring om dichtbij God te zijn versterken. Materialen als goud, zilver en edelstenen die het licht weerkaatsen symboliseren het goddelijke. Hoe dichterbij de lichtbron, hoe dichterbij het goddelijke, hoe hoger in de rangorde.
Bernardus van Clairvaux (1090-1153): In het klooster kon de kunst de monniken afleiden van het hogere. Het werkt de geestelijke groei tegen. Al die fabelwezens, gedrochten en monsters dienen nergens toe.
Islam verwerpt herkenbare voorstellingen (=niet altijd zo geweest)
Ideeën van Franciscus van Assisi
Ontstaan van de bedelorden. Zij bouwden een nieuw type stadskerken en bestelden andere kunstwerken voor hun niet zo rijke kerkgangers
Franciscus wees het streven naar rijkdom af en ook de nadruk op wapengeweld. Hij nam afscheid van het ridderleven en schonk zijn eigendommen aan de armen.
Kunst is geen statussymbool, maar bedoeld om bijbelse verhalen door te geven. Daarom voorkeur voor fresco’s
De schilderkunst wordt ruimtelijker, plastischer en menselijker.
De Maria uit de tijd van Franciscus is veel meer moeder, huiselijker en aardser.
Maria wordt vermenselijkt. Ze toont een gelukkig gezicht en emoties. Ze staat tussen God en de mens in.
Periode: Hofcultuur
Schoonheid: klassieke idealen
Esthetica: schoonheid als eenheid van delen, maat, verhouding, symmetrie en orde.
Schoonheid is
Evenwichtig maatgebruik
Zuivere symmetrie
Afgewogen wiskundige verhoudingen voor harmonie en evenwicht.
Leon Baptista Alberti
( geloofde in een maakbare wereld)
Hij vatte de schoonheid op als harmonie, als de juiste proportie tussen de samenstellende delen.
Deze harmonie kon worden gevonden in de natuur, de mogelijkheid en drang om haar te herkennen, was de mens ingeboren.
De schoonheid kon in de kunst worden gerealiseerd door in een proces van oefening de natuur volgens vaste, universeel geldende regels tegemoet te treden.
'De Divina Proportione’
Is schoonheid meetbaar?
Leonardo's tekening van Vitruvius' idee van de man in de cirkel en in het vierkant laat de poging zien om de stellingen van Vitruvius te toetsen aan de wetten van de natuur. De tegenspraak wordt verzacht door het middelpunt van de figuur te verleggen van navel naar geslachtsorgaan en door de hoogte van de figuur te verminderen door de spreiding van de benen. De aantekeningen die gebaseerd zijn op zorgvuldige empirische opmetingen, moeten ook worden gezien als onderdeel van deze poging van Leonardo om de natuur in overeenstemming te brengen met de oude gezaghebbende regels van de kunst.
Barok
Kunst om te imponeren
Descartes
Descartes ontwikkelde een uiterst rationele theorie, waarin hij Aristoteles verwierp en zichzelf in de traditie van denkers als Plato en Augustinus plaatste. De manier waarop hij de werkelijkheid benaderde en probeerde te verklaren beïnvloedde vele denkers na hem, hoewel zijn strikte dualisme en zijn godsbewijs in latere eeuwen ook tot de nodige kritiek leidden. Descartes legde de basis voor het 17e-eeuwse rationalisme en was bovendien een centraal figuur in de wetenschappelijke revolutie. Dankzij zijn invloedrijke werken als Verhandeling over de methode (1637) en Meditaties over de eerste filosofie (1641) is Descartes wel als grondlegger van de moderne filosofie bestempeld.
Methodische twijfel
De filosofie die Descartes in zijn zoektocht naar absolute kennis ontwikkelde staat bekend als de filosofie van de ‘methodische twijfel’. Om vaststaande, onbetwijfelbare kennis te vergaren, was het volgens Descartes noodzakelijk om eerst álles in twijfel te trekken. Want hoe wisten we zo zeker dat de kennis die we met onze waarneming verkregen niet berustte op zinsbegoocheling? Descartes beweerde dat alles wat hij met zijn zintuigen waarnam net zo goed een hallucinatie kon zijn, en dat hij zelfs niet eens zeker kon weten wat het onderscheid tussen een ‘wakkere toestand’ en een ‘droomtoestand’ was. Het hele aardse bestaan zou een illusie kunnen zijn, die was gecreëerd door een genus malignum: een kwade geest.
Cogito ergo sum
Door alles in twijfel te trekken, belandde Descartes op een nulpunt waar vanuit hij begon te redeneren. Zo bedacht hij dat hij aan alles kon twijfelen, behalve aan het feit dat hij aan alles kon twijfelen. Dat hij in staat bleek te twijfelen, betekende vervolgens dat hij kon denken, en dus een ‘denkend wezen’ was. Deze gedachtegang leidde tot een intuïtieve zekerheid die de basis vormde voor Descartes’ gedachtegoed: cogito ergo sum (ik denk dus ik besta).
Huiswerk hofcultuur
Kies een schilderij/beeldhouwwerk of gebouw uit de renaissance of barok. Het kunstwerk mag niet in LAMBO staan. Leg aan de hand van meerdere elementen uit waarom dit kunstwerk zo typerend is voor deze periode. Maak een analyse.
Lever het geheel in via ELO.
Schoonheid in de Burgercultuur is:
Reflectie zichtbare wereld
De natuur is de mooiste schepping van God
Selectief realisme
Periode: Burgercultuur
Periode: Burgercultuur filosofische invloeden
Methodische twijfel
De filosofie die Descartes in zijn zoektocht naar absolute kennis ontwikkelde staat bekend als de filosofie van de ‘methodische twijfel’. Om vaststaande, onbetwijfelbare kennis te vergaren, was het volgens Descartes noodzakelijk om eerst álles in twijfel te trekken. Want hoe wisten we zo zeker dat de kennis die we met onze waarneming verkregen niet berustte op zinsbegoocheling? Descartes beweerde dat alles wat hij met zijn zintuigen waarnam net zo goed een hallucinatie kon zijn, en dat hij zelfs niet eens zeker kon weten wat het onderscheid tussen een ‘wakkere toestand’ en een ‘droomtoestand’ was. Het hele aardse bestaan zou een illusie kunnen zijn, die was gecreëerd door een genus malignum: een kwade geest.
Cogito ergo sum
Door alles in twijfel te trekken, belandde Descartes op een nulpunt waar vanuit hij begon te redeneren. Zo bedacht hij dat hij aan alles kon twijfelen, behalve aan het feit dat hij aan alles kon twijfelen. Dat hij in staat bleek te twijfelen, betekende vervolgens dat hij kon denken, en dus een ‘denkend wezen’ was. Deze gedachtegang leidde tot een intuïtieve zekerheid die de basis vormde voor Descartes’ gedachtegoed: cogito ergo sum (ik denk dus ik besta).
Baruch Spinoza 1632-1677
God is in de natuur
Verwerping van het dualisme
Bij het nadenken over hoe de wereld om hem heen in elkaar stak, hanteerde Spinoza een kosmisch en eeuwig perspectief (‘sub specie aeternitatis’). Dit begon met het besef dat hijzelf slechts een minuscuul deeltje van een overweldigend groot en eeuwigdurend universum was. Hierbij zette Spinoza zich af tegen het dualisme van Descartes. Spinoza was een ‘monist’: volgens hem was alles wat er bestond te herleiden tot één enkele substantie – niet denken, niet uitgebreidheid, maar simpelweg substantie. Deze substantie zou ‘God’ genoemd kunnen worden, maar net zo goed ‘natuur’.
Inwisselbaarheid van ‘God’ en ‘natuur’
Het opmerkelijke en vernieuwende aan Spinoza was dat hij in zijn werken voortdurend de begrippen ‘God’ en ‘natuur’ over één kam scheerde. Daarmee trok hij het idee van God volledig uit de context van de ‘officiële’ godsdiensten. Hoewel het begrip toen nog niet bestond, was Spinoza eigenlijk een pantheïst: zijn ‘God’ was niet een god die zich boven (theïsme) of buiten (deïsme) de schepping bevond, maar een god die binnen de werkelijkheid aanwezig was. God en natuur waren daarom voor Spinoza inwisselbare begrippen. Het was vooral dit idee dat zoveel kwaad bloed zette bij tijdgenoten en werd afgedaan als ordinaire godslastering.
Met zijn vernieuwende en vooruitstrevende filosofie ontwikkelde Spinoza een visie op de wereld waarin theologie geen rol meer speelde en het streven naar een rationeel begrip van de natuur het hoogste goed was. Zijn ideeën zouden met name voor de 19e-eeuwse Duitse romantiek (met denkers als Goethe en Hegel) een belangrijke inspiratiebron vormen.
Jan van Goyen, Landschap met twee eiken, 1641
Romantiek en Realisme
de 18e eeuw
Rationalisme en de Verlichting
Winckelmann
Kant
Johann Winckelmann
1717-1768
De Rede
Een verlichte wereld door opvoeding
Afwijzen sentiment en gevoel
Immanuel Kant
1724-1804
Eigen verstand, ratio
Waarneming wordt gefilterd door verstand
Schoonheid is het niets weg kunnen laten en niets toe kunnen voegen zonder dat het geheel eronder lijdt. (harmonie)
Romantisch kunstenaar = GENIE
voelt zich door niets of niemand gebonden, leidt een bijzonder leven, is vrij in zijn kunstzinnige uitingen.
gevoel & intuïtie zijn leidend!
Onderscheid tussen “vrije” en “afhankelijke” kunst: vrije kunst is de norm
Vrije schoonheid staat los van elk doel ( moralistisch, religieus of ideologisch)
Alleen de elementen waaruit het kunstwerk bestaat zijn interessant.
Romantiek
Escapisme = vluchten uit de dagelijkse wereld in:
-De Natuur – het sublieme landschap
-Exotische bestemmingen (reizen)
-De (onbereikbare) liefde
-Sprookjes, mythen
-Het verleden (de eigen geschiedenis - nationalisme)
- Dromen - hallucinaties
In de Romantiek komt een reactie op de ratio, die juist de intuïtie, het verhevigde gevoel, de persoonlijke beleving meer centraal stelt.
Het originele, individuele en authentieke wordt belangrijk in de kunst
een grotere aandacht voor gevoelens : melancholie, sentiment, afschuw
Weltschmerz und Sehnsucht (de realiteit doet pijn en er is een verlangen naar het andere)
schoonheid van het paradoxale: het Sublieme mooi en gruwelijk tegelijk
de (her) ontdekking van de natuur en het idee dat de natuur een zelfstandig wezen is (een organisme met een eigen leven),
geen dichterlijke beperking, spontane emotie als drijfveer van de kunst, grote waarde die wordt gehecht aan de fantasie en de verbeeldingskracht
het zich richten op onbekende gebieden van de menselijke geest: het bovennatuurlijke en het onderbewuste en van de werkelijkheid, onontdekte gebieden
Edmund Burke
het “sublieme”
(“Essay on the Sublime and Beautiful”, 1756) / ook terug te vinden bij Immanuel Kant.
Met het sublieme wordt dat aangeduid dat te groot is voor ons bevattingsvermogen maar wat zich toch aan een mens aandient.
bv: een overweldigende natuur of de hevigheid van het noodlot.
staat naast het schone en volgt niet de wetten voor schoonheid en evenwicht.
Sublieme kunst levert een paradoxale ervaring op die heel suggestief is: het gaat om iets dat zowel mooi, overweldigend, groots maar tegelijkertijd ook beangstigend, huiveringwekkend, duister of oneindig is.
Esthetica: 'schoonheid' wordt een relatiever begrip, dat afhankelijk is van plaats in het historisch proces (tijd - plaats) en dat afhankelijk is van de ideologische opvattingen over kunst en schoonheid.
Er is sprake van zowel lyriek als dramatiek; absolute muziek naast programma muziek (=symfonisch gedicht)
natuur als godsdienst (ideale natuur) en natuur als materieel feit; natuur als proces
originaliteit tegenover tradities, formele regels en voorschriften (conventies
Romantiek
Genie moet zich niet storen aan voorbeelden of regels.
Romantisch kunstenaar voelt zich door niets en niemand gebonden
Dichter en filosoof Goethe: geen vleugels van anderen gebruiken, maar zelf vliegen!
Sturm- und- Drang beweging: irrationaliteit en gevoelsleven staan centraal
Goethe( 1749-1832)
De wereld is een levende kosmos, een geordend universum, beheerst door wetmatigheden.
De natuur is de enige kunstenares.
Het kenmerkende van de mens is, dat hij na kennisname van de wetmatigheden in de natuur in het natuurlijke gebeuren kan ingrijpen en een nieuwe werkelijkheid kan creëren
George Wilhelm Hegel
( 1770-1830)
Geschiedenis als een permanente ontwikkeling, waarin nieuwe ideeën ontstaan( wereldgeest).
Kenmerk: bewustwording en vrijheid.
Kunst speelt een belangrijke rol: maakt ideeën zichtbaar ,verschaft inzicht, als lerares van de mensheid.
Beoordeling van een kunstwerk in context tijd; herwaardering geschiedenis! (de ontwikkeling is in de Romantiek voltooid, men gaat ervan uit dat alles al is gezien)
Friederich Nietzsche( 1844-1900)
Zoveel mensen zoveel perspectieven (eigen inzicht?), heeft de mens een moraal nodig?
Kunst is de enige ontsnappingsmogelijkheid uit dagelijks bestaan
Hield van de Opera's van Wagner (=Dionysische roes)
OERDRIFT versus MORAAL
Apollinisch & Dionysisch
twee godenzonen, onverenigbaar en onscheidbaar
wereld van de geest, orde, regelmaat en gepolijst
‘rationeel geconcipieerde’ ideaal
van de roes, chaos, het uit je dak gaan
de "eigenlijke artistieke conceptie
voortkomend uit het onderbewuste van de mens
Nietzsche: beide elementen dienen in meer of mindere mate in een kunstwerk vertegenwoordigd te zijn
Schopenhauer (1788-1860)
Karl Marx (1818-1883): :
Compassie
is de basis van moraliteit
Godsdienst is opium van het volk.
Geschiedenis is continue proces en leidt onherroepelijk naar Klassenstrijd en Revolutie. Relevantie van kunst wordt bepaald door sociale context.
Kunst is voor iedereen. Grote kunst prikkelt beschouwer tot kritisch kijken naar realiteit.
Realistische kunst is de enige vorm die leidt naar kritische realiteitszin
Persoonlijke kunst is verwerpelijk.
Individu wordt zich bewust van zijn plaats in de maatschappij
Muziek criticus:
Eduard Hanslinck ( 1825-1904)
Formalisme:
De schoonheid van de muziek ligt besloten in de muziek alleen en niet in de ideeën , gevoelens of verhalen die buiten de muziek liggen.
Muziek heeft niets met gevoelens te maken.
Oproep om muziek op zijn kwaliteiten te beoordelen en niet op wat het teweegbrengt.
………………Absolute muziek………………
Kunstcriticus Baudelaire (1821-1867)
Verzet tegen kunstenaar als genie.
Kunstenaar is een verslaggever van het tijdelijke en eigentijdse.
Elke vorm van schoonheid bevat, iets eeuwigs en iets vergankelijks, iets absoluuts en iets specifieks (persoonlijks).
Moderniteit is de vluchtige tijdelijke schoonheid van het alledaagse, vastgelegd in snelle schetsen en penseelstreken. Verzet tegen algemeen geldende regels, academisme & salons
Huiswerk romantiek
1. omschrijf de tijdsgeest van de 18e en 19e eeuw. Welke grote veranderingen vinden er plaats?
Kies 1 filosoof en koppel zijn gedachtengoed aan een kunstwerk uit deze periode.
Leg uit waarom het door jouw gekozen kunstwerk goed past bij de tijd waarin het gemaakt is. Dit hoeft niet met de vormgeving te maken te hebben.
We bespreken het de volgende les.
Onderzoek en geef informatie. Maak een koppeling naar de kunst uit de periode
Theosofie, Gijs
Suprematisme, Luuk
Formalisme, Bart
Internationale stijl, Juliette
Lyotard , Sharyn
Conceptuele kunst, Josephine
Cobra, Pien
Baudrillard, Imme
Derrida, Colette
Jameson, Roosmarijn
Maak er een document van met afbeeldingen en mail dat naar jbo@bernrode.nl
Ik bundel het, vul aan waar nodig en zet het in teams
Periode: Cultuur van het Moderne
Esthetica: schoonheid = geestelijk, niet materieel (abstractie = structuur achter de zichtbare natuur)
expressietheorieën (uitdrukken van gevoel staat centraal)
verwerpen van decoratie, zoeken naar de essentie
grondslagen onderzoek; ritme als centraal aspect in dans en muziek
streven naar uniciteit en vernieuwing
Het idee van het ‘moderne’
Verlangen naar een overeenstemming met de onverbiddelijk voortschrijdende Zeitgeist…kunstenaar is Avantgarde
Zoeken naar fundamentele wetmatigheden in plaats van het slaafs navolgen van historische stijlen. Autonomie van de kunst is belangrijk. Originaliteit als doel op zichzelf.
Tussen 1900 en 1910 ontworpen: rechts een groot kledingmagazijn met woningen erboven, gelegen tegenover het keizerlijk paleis de Hofburg.
Ornament en overtreding: Loos wilde architectuur ontdoen van alles wat niets met architectuur te maken had zodat de functies (en de vormen en structuren die dienstig zijn aan deze functies) volledig tot uitdrukking zouden kunnen komen zonder hulp van een kunstenaar. Loos vocht voor pure architectuur.
Universele harmonie
Formalisten
Formalisten( Bauhaus en de Stijl): niet het onderwerp, niet de historische context, niet het gevoel, maar de elementen waaruit het is opgebouwd zijn belangrijk (inhoud/functie = onbelangrijk - Kant)
“Kunst is een leugen, die ons de waarheid doet realiseren” Picasso
Schoonheid verbonden met het tonen van waarheid
In de 20e eeuw zoekt men naar een nieuwe waarheid
Formalisten( Bauhaus en de Stijl): niet het onderwerp, niet de historische context, niet het gevoel, maar de elementen waaruit het is opgebouwd zijn belangrijk (inhoud/functie = onbelangrijk - Kant)
Abstraheren
Malevich en het Suprematisme
Suprematie van de geest boven de materie. Doel van kunst is het opwekken van pure (niet aan de werkelijkheid gekoppelde) gevoelens.
Black Square, 1913: “het vierkant is vol van afwezigheid van welk voorwerp dan ook, maar het is zwanger van betekenis.
L’art pour l’art
De filosoof Immanuel Kant introduceerde tegen het einde van de 18e eeuw het begrip l’art pour l’art; kunst om de kunst Daarmee bedoelde hij te zeggen: kunst is niet het middel maar het doel zelf. Kunst is er niet om uitdrukking te geven aan iets buiten zichzelf, kunst is er om vanwege zichzelf bewonderd, genoten, te worden.
Belangrijke filosofen
Freud
Nietsche
Marx
THEOSOFIE
De THEOSOFEN bestreden het materialisme in de (natuur)wetenschappen en het dogmatisme in de officiële godsdiensten.
Zij beriepen zich daarbij op een samenstel van leringen die een diepere kennis dan de gewone kennis veronderstellen
Mondriaan bijvoorbeeld was er heilig van overtuigd dat de mensheid tot hoger inzicht zou kunnen komen door het zien van zijn abstracte schilderijen, waarin lijn en kleur, tot in het extreme gereduceerd, de enige betekenisdragers waren: 'Op deze wijze is de kunst dan waarlijk religieus.'
Mondriaan
Victorie Boogie Woogie 1942-1944
Fan van Jazz en Syncopische noten "Echte Boogie-woogie komt overeen met mijn bedoeling als schilder: vernietiging van de melodie, hetgeen gelijk staat aan de vernietiging van de natuurlijke gedaantes, en opbouw door de voortdurende confrontatie van zuivere middelen"
Periode: na 1945
Eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog groot onderscheid tussen “ High culture” en “ Low culture”.
High culture kunst met een grote ‘K’, waartoe ook de avant-garde behoort. Meestal is deze kunst ‘ puur’ zonder commerciële bijbedoelingen. Vaak is deze kunst slechts voor een kleine groep (hoog opgeleide) mensen weggelegd (bijvoorbeeld: klassieke muziek, schilderkunst, klassiek theater, ballet)
Low culture komt voort uit de behoefte van het volk. Vaak is zij onderdeel van de vermaakscultuur. Ook spelen commerciële belangen vaak een rol (bijvoorbeeld: soaps, Hollywood-films, popmuziek, streetdance, grafitti)
Lyotard (1924)
Kunst stelt vele vragen, kunst leert de beschouwer nieuwe manieren zien om de wereld te benaderen en daarover na te denken.
Iets is kunst als het je weet te verrassen, uit je evenwicht brengt.
Je kijkt op een andere manier naar de werkelijkheid.
Informatisering: belangrijk kenmerk van de postmoderne samenleving. Toegang tot informatie is doorslaggevend.
Lyotard benadrukt dat de spelregels van de wetenschap, de politiek en de kunsten zich definitief
hebben gewijzigd.
In al deze gebieden is de vroegere eenheid en zekerheid verdwenen.
In de kunst lijkt elke samenhang zoek: er is een onontwarbare kluwen van de meest diverse
stijlen. We leven in het tijdperk van de onoverzichtelijkheid.
Jaren ‘70; kunst, leven en maatschappij , grenzen vervagen
filosoof Walter Benjamin: "technische reproduceerbaarheid van het kunstwerk“
Op grote schaal kunstwerken reproduceren (foto's, muziekopnames, de film, etc.) ontdoet die werken niet alleen van hun oorspronkelijke aura van uniciteit, het brengt de kunst ook in elke uithoek van de maatschappij en het leven.
Er zijn Mondriaantruien, Picasso-gerechten, Van Gogh aanstekers, Keith Haring-overhemden en wie weet zelfs Frans Hals-kettingen.
Massacultuur/postmodernisme:
Postmodernisten reageren sterk op de modernistische kunst, in veel opzichten is het een anti-these van het modernisme.
Fictie staat centraal: form follows fantasy, less is a bore, originaliteit bestaat niet, stijlcitaten, mengen High & Low.
Jameson
De filosoof Jameson noemt oppervlakkigheid een bepalend kenmerk van het postmodernisme. Hij maakt een vergelijking tussen Van Goghs schilderij van twee boerenschoenen (modernisme), en een afbeelding van schoenen van Warhol: ‘Diamond Dust Shoes’ (postmodernisme). Van Gogh’s schoenen vertellen nog een verhaal over het zware boerenleven, de harde arbeid: alle ontberingen hebben op deze oude schoenen sporen nagelaten. Het is een doorleefd, en eigenlijk ook een religieus schilderij.
De weergave van Warhol noemt Jameson oppervlakkig en vluchtig: het moet snel klaar zijn en niet te diep graven. De natuur, de werkelijkheid is als vaste bodem verdwenen. Die is vervangen door een schijnbeeld zonder wezenlijke inhoud of betekenis. Ondanks de toevoeging van diamantstof aan de drukinkt is deze in zeefdruk omgezette foto niet meer dan een cleane illustratie.
Globalisering in de kunst
Subbed Gupta Brian Jungen
Vanistasstilleven : Aelbert Jansz. van der Schoor,
Hedonisme
Epicurisme* (geestelijke verlangens). Bevrediging van eigen (lichamelijke) verlangens staat centraal.
twee soorten bevrediging:
1: korte termijn genot > reclame, soaps,pretparken
2: anderen vinden je interessant>wannabees, freaks,reallifesoaps,blogs
*Epicurus "Als wij er zijn, is de dood niet, en als de dood er is, zijn wij niet." "De wortel van al het goede is genot."