Thema 3 Kastelen, kloosters, steden/ Heren horigen en heiligen
De Middeleeuwen 500 - 1500
Thema 3 Kastelen, kloosters, steden/ Heren horigen en heiligen
De Middeleeuwen 500 - 1500
Deze les:
Start met oriëntatie nieuwe hoofdstuk.
Maken oriëntatie
Oriëntatie
Hoe gaat het met Europa als het Romeinse Rijk uit elkaar valt?
Leerdoelen §1
Leerdoelen
Je kunt drie redenen noemen waardoor het Romeinse Rijk uiteenviel en nieuwe koninkrijken ontstonden.
Je kunt uitleggen waarom mensen rond 500 op een domein gingen wonen.
Je kunt uitleggen uit welke delen een domein bestond en wie er woonden.
Nieuwe koninkrijken
Tussen 300 en 400 (4e eeuw) problemen in het Romeinse rijk.
Leger te klein om de grenzen van het grote rijk te bewaken
Steeds meer ruzies bij het kiezen van keizers
395 Romeinse rijk gesplitst:
West– Romeinse rijk hoofdstad Rome
Oost- Romeinse rijk hoofdstad Constantinopel (Istandbul)
https://www.youtube.com/watch?v=VYR7O6seM8o
Aan de slag
Basis: paragraaf 2 Opdracht 1 t/m 13
Laatste 10 minuten workshoptijd
Deze les
Hoe kwam er ook al weer een einde aan het Romeinse Rijk?
Deze les:
Je kunt uitleggen waarom mensen rond 500 op een domein gingen wonen.
Je kunt uitleggen uit welke delen een domein bestond en wie er woonden.
Einde West-Romeinse rijk
Problemen in het West-Romeinse Rijk.
Germaanse volken vallen binnen op zoek naar voedsel en woonplek. Ze zijn op de vlucht voor de Hunnen.
= Volksverhuizingen
476 Laatste keizer afgezet. Germanen stichten nieuwe koninkrijken.
Middeleeuwen beginnen 500 - 1500
Veilig op een domein
Mensen voelden zich onveilig door:
Volksverhuizingen
Wegen niet meer onderhouden
Geen handel meer
Mensen gaan van stad naar platteland
Op het platteland zoeken kleine boeren bescherming bij machtig boer.
Bescherming in ruil voor afstaan van hun land.
Kleine boer wordt horige van de grote machtige boer (heer)
Boer moet werken op Domein van de heer.
Hofstelstel
Domein bestaat uit 3 delen:
Deel waar de heer woont
Deel waar de horigen wonen en werken op de akkers
Deel woeste gronden (bossen en rivieren)
Plichten van horige: Plicht van heer:
Domein niet verlaten zonder toestemming. * beschermen van domein
Klussen doen voor heer (herendiensten)
Deel van oogst afstaan als pacht
Aan de slag
Kader en TL §1 afmaken.
Basis paragraaf 2 t/m opdracht 20 maken.
Deze week: Het christendom wordt belangrijker
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe monniken het christendom verder verspreidden in Europa.
Je kunt met vier voorbeelden laten zien dat het christendom belangrijk was voor mensen in de middeleeuwen.
Je kunt de drie standen in de middeleeuwse samenleving beschrijven.
Deze les:
Hoe zat het ook alweer?
Domein?
Horige?
Leerdoel:
Je kunt uitleggen hoe monniken het christendom verder verspreidden in Europa.
Lees in de methode de tekst: paragraaf 2
K/TL: Bekeren tot het christendom.
Noteer in de volgende slides de antwoorden op de volgende vragen::
Wat is bekeren?
Waar geloofden de mensen in dit deel van Europa in?
Wat zijn heidenen?
* Wie waren Willibrord en Bonifatius?
Wat was de rol van de kloosters bij het verspreiden van het christendom?
Wat is bekeren?
Waar geloofden de mensen in dit deel van Europa in?
Wat zijn heidenen?
Wie waren Willibrord en Bonifatius?
Welke rol speelden kloosters in het verspreiden van het christendom?
Aan de slag
Zie Magister.learn
KT §2
B paragraaf 2 afmaken.
https://schooltv.nl/video-item/bonifatius-de-bekeerder-verspreider-van-het-christendom
Bekeren tot het christendom
In een deel van Europa was de bevolking al in de tijd van de Romeinen christelijk geworden. Maar dat was lang niet overal zo. Rond 500 geloofden veel mensen in het huidige Nederland en Duitsland in Germaanse goden. Ze geloofden bijvoorbeeld in Donar, de god van de donder en het weer, en in Freya, de godin van de vruchtbaarheid. Dat waren natuurgoden. De mensen vereerden ook stenen, heilige bomen en waterbronnen. Christenen vonden dat verkeerd en wilden hen bekeren tot het christendom. Christenen noemden deze mensen heidenen: mensen die geloofden in natuurgoden en -krachten.
In de 7e en 8e eeuw kwamen monniken, zoals Bonifatius en Willibrord, naar onze streken. Zij stichtten hier kloosters. In zo’n klooster leefden monniken (mannen) of nonnen (vrouwen) volgens strenge regels. Vanuit de kloosters verspreidden monniken het christendom. Ze reisden door de gebieden van de Germanen en vertelden over Jezus. Ook vernielden ze Germaanse heiligdommen en hakten ze hun heilige bomen om. Zo wilden ze laten zien dat de Germaanse goden niet bestonden. Tijdens hun bekeringswerk kregen de monniken hulp en bescherming van koningen.
Het was niet makkelijk om de Germanen te bekeren. Velen bleven in natuurgoden en natuurkrachten geloven. Daarom koppelde de kerk het geloof aan heidense feesten en gebruiken die de Germanen al kenden. Zo vierden de Germanen in de winter het midwinterfeest. Zij vierden dan dat de zon weer langer ging schijnen. Dat feest werd Kerstmis, het feest van de geboorte van Jezus.
Steeds meer mensen in West-Europa worden christelijk.
Iedereen hield zich aan de christelijke regels: bang om in de hel te komen.
Elk dorp een kerk en priester.
Priester had veel aanzien : contact met God, enige die kon lezen/schrijven
Priester was er bij Doop, trouwen, dood
Laatste 5 minuten
Waarom was een priester zo belangrijk?
Welke standen waren er in de middeleeuwen?
Deze les: Je kunt de drie standen in de middeleeuwse samenleving beschrijven.
Hoe was het ook al weer?
Wat is bekeren?
Wat zijn monniken?
Hoe werd het christendom verspreid?
Wat zijn ‘heidenen”
Waarom was een priester zo belangrijk?
Hoe kwam het christendom in west- Europa
Wat zijn heidenen?
Een standensamenleving
In de middeleeuwse samenleving was de bevolking verdeeld in standen. Een stand is een groep mensen die volgens de middeleeuwers een eigen taak had. Er waren drie standen.
De eerste en belangrijkste stand was de geestelijkheid. Een geestelijke is iemand die in dienst is van de kerk, zoals priesters, monniken en nonnen. De geestelijken moesten bidden voor de mensen. De hoogste geestelijke was de paus. Hij bestuurt de kerk.
De tweede stand was de adel. Iemand van adel wordt ook wel edelman genoemd. De adel moest de geestelijken en boeren beschermen. Je kon niet zomaar edelman worden. Óf je vader was van adel óf de koning maakte een edelman van je, bijvoorbeeld een hertog, graaf of ridder. Ridders waren goed bewapende ruiters.
Tot de derde en laagste stand hoorden de boeren. Zij bewerkten het land en zorgden voor voedsel.
Standensamenleving:
Taken van de standen
Geestelijkheid: bidden voor het volk
Adel. : bescherming van het volk
Boeren : zorgen voor voedsel voor het volk
Aan de slag:
Klaar met §2:
Ander vak / lezen / verder werken /
Volgende week leerdoelencheck § 1 en 2!
Deze les:
Hoe was het ook alweer?
Ontstaan van de Islam
Lesdoel: Je kunt beschrijven hoe de islam ontstond.
Lesdoelen behaald?
Leerdoelencheck
Hoe was het ook al weer?
Hoe kwam er een einde aan het Romeinse Rijk?
Hoe werden de mensen in de gebieden waar wij wonen uiteindelijk christelijk?
Welke 3 standen waren er?
De Islam ontstaat
Leerdoelen deze week:
Je kunt beschrijven hoe de islam ontstond.
Je kunt vier kenmerken van de islam noemen.
Je kunt beschrijven hoe de islam zich verspreidde.
De Islam
Aan de slag
Magister.me week 7
Deze les
Hoe was het ook alweer:
Waar en wanneer is de Islam ontstaan?
Wie is in de Islam een belangrijke figuur?
Lesdoel:
Wat zijn de belangrijkste kenmerken van de Islam?
Hoe kon de Islam zich over een groot gebied verspreiden?
Opdrachten van §3 afmaken.
Kenmerken van de Islam:
Heilig boek : de Koran
Geloof in 1 God Allah en Mohammed is de boodschapper
Leefregels: de vijf zuilen
Vrijdag gebed in de Moskee
https://www.youtube.com/watch?v=U_CMkjSVhxw&t=329s
Verspreiding van de Islam
Tot 632 Islam verspreid in Mekka en Medina.
Mohammed bestuurde dit Islamitische rijk
Opvolgers van Mohammed veroveren gebieden in Midden Oosten, Noord Afrika en Spanje.
Rijke steden, Islam werd machtig
Joden en Christenen hoefden zich niet tot Islam te bekeren.
Wel belasting betalen en soms in aparte wijken wonen
Belangrijke banen alleen voor Moslims
Aan de Slag!
Opdrachten van §3 afmaken.
Klaar?
Workshoptijd.
Lesdoel behaald?
Kun je uitleggen hoe de Islam is ontstaan?
Deze les:
Hoe was het ook al weer?
Je kunt beschrijven hoe de islam ontstond.
Je kunt vier kenmerken van de islam noemen.
Je kunt beschrijven hoe de islam zich verspreidde.
Lesdoel: Hoe kon de handel weer groeien?
Aan de slag:
Lesdoel behaald?
https://schooltv.nl/video-item/de-eerste-steden-ontstaan-van-middeleeuwse-steden
§4 De handel groeit weer
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom de handel en de steden weer groeiden.
Je kunt de vier sociale lagen in een middeleeuwse stad noemen en twee functies van een gilde beschrijven.
Je kunt uitleggen dat de burgers van middeleeuwse steden machtiger werden
Steden en handel
Rond 1000 stijgt opbrengst landbouw
Boeren ruilen hun overschotten op markten.
Markten ontstonden:
Bij kastelen
Bij knooppunt van wegen/ rivieren
Ambachtslieden en handelaren gingen bij de markten wonen.
Zo ontstonden er langzamerhand steden.
Leven in de stad:
In de stad kun je mensen in 4 lagen verdelen:
Rijke kooplieden en gildemeesters ; bestuurden de stad
Winkeliers en ambachtslieden
Mensen zonder vaste baan, vaak arm
Ouden en zieken ; afhankelijk van bedelen of liefdadigheid,
opdrachten §4
Deze les
Hoe was het ook al weer?
Waar ontstonden de eerste steden.
Je kunt uitleggen waarom de handel en de steden weer groeiden.
Lesdoel: je weet wat gilden zijn en wat hun functie is
§4 afmaken
Klaar? Workshoptijd
Waar ontstonden er dorpen en steden?
Hoe kon de handel weer opkomen?
Gilde: vereniging van mensen met hetzelfde beroep
Wil je een beroep uitoefenen dan moest je lid zijn van een gilde.
Hoe werd je lid van een gilde:
Leerling bij een meester
Gezel
Meesterproef
* Lid van gilde
Functies van een gilde
Stad bestuurd door de heer
Heer geeft stad stadsrechten:
Rechtspreken
Besturen
Markt houden
Munten slaan
Inwoners van de stad betalen belasting aan de heer.
De Middeleeuwse stad
We bekijken de histoclip en beantwoord dan de volgende vragen.
https://schooltv.nl/video/histoclips-stad-in-de-middeleeuwen/
week 10 mag.me
Deze les
Hoe was het ook alweer?
Je kunt uitleggen dat een middeleeuws rijk bestond uit verschillende gebieden en steden met eigen regels.
Je kunt uitleggen waarom koningen hun gebieden centraal wilden besturen.
Je kunt beschrijven hoe koningen probeerden hun macht te vergroten.
koningen willen meer macht.
Leerdoelen
Deze les:
Je kunt uitleggen dat een middeleeuws rijk bestond uit verschillende gebieden en steden met eigen regels.
Je kunt uitleggen waarom koningen hun gebieden centraal wilden besturen.
Les donderdag:
Je kunt beschrijven hoe koningen probeerden hun macht te vergroten.
Overal verschillende regels en wetten
Een groot rijk besturen was lastig in de middeleeuw.
Hoe kwam dat?
Koningen moeseten veel reizen om hun rijk te controleren, recht te spreken en adel te controleren.
Elk gebied en stad had andere regels en wetten
Vanaf 1200 willen koningen een centraal bestuur:
Overal dezelfde regels
Niet meer rondreizen, maar bestuur vanuit een ‘hoofdstad’
Geen hulp meer van de adel bij het bestuur.
Door invoer van een centraal bestuur ontstonden er ‘staten’. Land met centraal bestuur en duidelijke grenzen.
Hertog van Bourgondie bestuurde lange tijd delen van Nederland.
belastinggeld
Koningen konden hun macht vergroten doordat ze meer geld hadden
Belastingen in geld
Pacht in geld
Handel in geld
Wat deden de koningen met het geld?
Huurlegers betalen
Ambtenaren (mensen die hielpen bij het centraal bestuur) betalen
Huurlegers
Koning gebruikte huurleger om tegen adel te vechten en hun grond af te nemen.
Koningen werden zo steeds machtiger.
Welkom in de middeleeuwen: kruistochten https://schooltv.nl/video-item/de-eerste-kruistochten-het-geloof-verspreiden-met-geweld
§5 maken t/m opdtracht6
Lesdoel behaald?
Je kunt uitleggen dat een middeleeuws rijk bestond uit verschillende gebieden en steden met eigen regels.
Je kunt uitleggen waarom koningen hun gebieden centraal wilden besturen.
Deze les
Hoe was het ook alweer?
Waarom waren de grote rijken moeilijk te besturen?
Hoe wilden koningen dit veranderen?
Wat waren ook alweer gilden?
Deze les
Veranderingen:
Leerdoelen
Je kunt herkennen wat er in een bepaalde tijd verandert of hetzelfde blijft.
Je kunt bepalen of het om een politiek-bestuurlijke, sociale, economische of culturele verandering gaat.
§5 afmaken
Veranderingen
Er zijn veranderingen op verschillende gebieden:
• politiek-bestuurlijk: alles wat te maken heeft met hoe in een land de macht verdeeld is, hoe het bestuur georganiseerd is en hoe wetten gemaakt en gecontroleerd worden;
• sociaal: alles wat te maken heeft met de verschillen tussen groepen mensen in rijkdom, macht en aanzien;
• economisch: alles wat te maken heeft met de manier waarop mensen in hun levensonderhoud voorzien;
• cultureel: alles wat te maken heeft met de ideeën van mensen, hun gewoontes, hun geloof, kunst en wetenschap.
Deze les
Hoe was het ook alweer:
horigen?
Islam?
Ontstaan steden?
Centraal bestuur?
Vikingen lesdoel: je weet wie de Vikingen waren en welke invloed ze hebben gehad in Europa.
Wat weet je van de Vikingen?
FILMPJE!
https://schooltv.nl/video/vroeger-zo-de-vikingen-komen/#q=Vikingen
Wat weet je nu van de Vikingen?
Iedereen bedenkt tenminste 2 dingen.
Bespreken in de klas.
Aan de slag met de opdrachten van §5
Afsluiting
Deze les:
Hoe was het ook al weer?
Toets ingepland.
Bekijken leerdoelen
Maken Afsluiting
Je eigen Kahoot maken.
Met je groepje maak je een kahoot.
De moet gaan over de paragrafen die je moet kennen voor de toets.
Elk groepje maakt tenminste 7 vragen met daarbij de antwoorden. Je mag de lesstof natuurlijk gebruiken.
Ga naar https://create.kahoot.it laat 1 iemand de kahoot maken, de anderen maken de vragen/antwoorden.
Je slaat je Kahoot op onder §1 + namen van je groep.
§2 + namen van je groep. Etc.
Volgende week gaan we de Kahoots spelen.