Par 5.2 sociaal gedrag
Par 5.2 sociaal gedrag
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat sociaal gedrag is en daarbij drie vormen beschrijven.
Je kunt uitleggen wat een territorium is en wat de functie ervan is.
Je kunt uitleggen welk gedrag dieren in en rond hun territorium kunnen vertonen.
Je kunt voorbeelden van voortplantingsgedrag beschrijven
Je kunt uitleggen dat groepsdieren een taakverdeling en een rangorde hebben.
Een supranormale prikkel is een prikkel die een sterkere respons veroorzaakt dan een sleutelprikkel
Juist
Onjuist
Een prikkel die steeds weer hetzelfde gedrag oproept het een ... ?
Inprenting
Sleutelprikkel
Supranormale prikkel
Inwendige prikkel
De lange benen van een barbiepop zijn...
een sleutelprikkel
een supranormale prikkel
motivatie prikkel
Wat is geen voorbeeld van gedrag?
een vleesetende plant vangt een vlieg
wolven janken in de dierentuin na een sirene
een leerling krijgt rode wangen
een baby ligt in de kinderwagen te slapen.
5.2 Sociaal Gedrag
Omgaan met soortgenoten is Sociaal gedrag. Of het nou gaat om paren, vechten of elkaar voedsel brengen.
Er zijn grofweg 3 soorten sociaal gedrag:
Territorium gedrag
Voortplantingsgedrag
Groepsgedrag
Sociaal gedrag
- Territoriumgedrag: het verdedigen en afbakenen van het eigen gebied
- Voortplantingsgedrag: het vinden van een soortgenoot, de paring en het verzorgen van jongen.
- Groepsgedrag: taakverdeling binnen groepen dieren en het vaststellen van de rangorde
Territorium
Iedereen wil graag een eigen plek, dieren ook. Zo'n eigen plek noemen we een territorium.
In een territorium brengen dieren hun jongen groot, of zoeken ze naar voedsel.
Dieren laten zien wat de grenzen van hun territorium zijn. Dit noem je afbakenen.
Afbakenen gebeurt meestal door mannetjes en kan doormiddel van:
1. Geluiden, zoals bij zangvogels
2. Geurvlaggen, zoals bij zoogdieren.
Afbakenen door geluid
Geurvlaggen
Gedrag in het territorium
Dieren verdedigen hun territorium tegen soortgenoten.
Als er een indringer is, wordt de 'eigenaar' van het territorium agressief. Hij vertoont dan aanvalsgedrag.
De indringer vertoont dan meestal vluchtgedrag.
Op de grens van het territorium zie je vaak dreiggedrag.
Overspronggedrag
Soms is de motivatie voor vluchten en aanvallen even sterk. Een dier kan dan gedrag vertonen dat niet bij de situatie past.
Bijv. een kat die zich gaat wassen of een mens die zich gaat krabben
Aan het werk
5.2 Maken opdr. 1 t/m 14 + Nakijken
Het territorium Wat is NIET waar?
verdedigen door te dreigen
verdedigen door te vechten
groot genoeg voor het grootbrengen van de jongen
Bij elke diersoort is het territorium even groot
Welk gedrag hoort bij territoriumgedrag? 1 grenzen afbakenen 2 spelen 3 voedselzoeken 4 vechten
1, 2 & 3
1, 3 & 4
1, 2 & 4
2, 3 & 4
Wat is GEEN voorbeeld van territoriumgedrag?
Je wil in het biologie lokaal altijd aan dezelfde tafel zitten.
Je wil niet dat je broertje/zusje ongevraagd je kamer op komt.
Je wil als eerste de trein in om een goed plekje te kunnen vinden.
Wat is dit voor gedrag
territoriumgedrag
Broedzorg
baltsgedrag
imponeergedrag
5.2 sociaal gedrag les 2
Voortplantingsgedrag
Wat zie je in het plaatje?
Zorgen/ zorggedrag
Dreigen/ dreiggedrag
Bedelen/ bedelgedrag
Sperren/ spergedrag
Wat is een sleutelprikkel?
een klein stukje van gedag dat ethologen onderzoeken.
een overdreven prikkel die door reclamemakers wordt gebruikt.
een prikkel die altijd hetzelfde gedrag oproept.
een signaal waarmee een dominant dier aangeeft dat hij de baas is.
Een supranormale prikkel (vergeleken met een sleutelprikkel) is:
Een sterkere prikkel voor hetzelfde gedrag.
Een kunstmatige prikkel voor hetzelfde gedrag.
Een aangeboren prikkel voor hetzelfde gedrag.
Een aangeleerde prikkel voor hetzelfde gedrag.
Een supranormale prikkel is een prikkel die een sterkere respons veroorzaakt dan een sleutelprikkel
Juist
Onjuist
Een prikkel die steeds weer hetzelfde gedrag oproept het een ... ?
Inprenting
Sleutelprikkel
Supranormale prikkel
Inwendige prikkel
Wat is GEEN voorbeeld van territoriumgedrag?
Je wil in het biologie lokaal altijd aan dezelfde tafel zitten.
Je wil niet dat je broertje/zusje ongevraagd je kamer op komt.
Je wil als eerste de trein in om een goed plekje te kunnen vinden.
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat sociaal gedrag is en daarbij drie vormen beschrijven.
Je kunt uitleggen wat een territorium is en wat de functie ervan is.
Je kunt uitleggen welk gedrag dieren in en rond hun territorium kunnen vertonen.
Je kunt voorbeelden van voortplantingsgedrag beschrijven
Je kunt uitleggen dat groepsdieren een taakverdeling en een rangorde hebben.
Voortplantingsgedrag
Voortplantingsgedrag is gedrag dat te maken heeft met voortplanting.
baltsgedrag
broedzorg
de paring
Baltsgedrag
Het gedrag waarmee een mannetje en vrouwtje elkaar lokken, heet baltsgedrag.
Honden besnuffelen elkaar en sommige vogels voeren samen een 'dans' uit.
Door de balts laten dieren elkaar weten dat ze geschikte partners zijn. Het baltsgedrag vergroot de bereidheid tot paren.
Broedzorg
Na de paringsdans (balts) komt
het paren. Na het paren, komen
er jongen.
Broedzorg: Het uitbroeden van of
grootbrengen van de jongen
Hoe leven dieren in groepen?
Bij kippen wordt de rangorde uitgevochten door elkaar te pikken. Daarom spreek je bij kippen ook van een pikorde.
De hen die het hoogste in de rangorde staat pikt alle andere hennen, maar wordt zelf nooit gepikt.
De hen die bovenaan in de rangorde staat, mag bijvoorbeeld als eerste eten.
Twee katers die hevig naar elkaar dreigen, gaan plotseling beide hun vacht schoonlikken. Hoe heet het gedrag dat de katten dan vertonen?
imponeergedrag
overspronggedrag
verzoeningsgedrag
sociaal gedrag
Dit is een voorbeeld van
dreiggedrag
overspronggedrag
baltsgedrag
sociaal gedrag
Welk sociaal gedrag zien we hier?
territoriumgedrag
baltsgedrag
groepsgedrag
broedzorg
Welke vorm van gedrag is dit?
Voortplantingsgedrag
Broedzorg
Baltsgedrag
Territoriumgedrag
Twee soorten gedrag zijn: baltsgedrag en territoriumgedrag. Tot welk soort gedrag behoort het kwaken van de kikkers zoals in de tekst beschreven wordt?
alleen tot baltsgedrag
alleen tot territoriumgedrag
zowel tot baltsgedrag als tot imponeergedrag
Aan het werk
Maken opdr 15 t/m 25 + Nakijken