Blaaskatheterisatie en blaasspoelen

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

Blaaskatheterisatie 

Wat behandelen we vandaag??

• Urinewegstelsel en de functies
• Manieren van Katheriseren
• Aandachtspunten 
• Materialen

Urinewegen vrouw

Urinewegen man

Blaaskatheter

Waarom heeft iemand eventueel een katheter nodig?

Redenen om te katheteriseren

Leeg houden en leegmaken van de blaas

• bij iemand die niet meer spontaan kan urineren;
  
• bij afwijkingen aan de urinewegen (bijvoorbeeld aangeboren aandoeningen);
  
• als een zorgvrager te ziek is om van het toilet, po, urinaal of incontinentiemateriaal gebruik te maken;
  
• bij een operatie of onderzoek dat daarom vraagt.
  

Diagnostiek

• afnemen van urine voor microbiologisch onderzoek;
  
• exacte bepaling van een residu;
  
• bij bepaalde röntgenonderzoeken zoals een cystografie.
  

Therapeutisch: blaasspoelen

Een cystografie is geschikt om afwijkingen vast te stellen zoals: afwijkingen van de blaas (urinaire incontinentie) vesico-ureterale reflux: terugvloeien van urine van de blaas naar de nieren. afwijkingen van de plasbuis (urethra), de lagere of hogere urinewegen (urinewegenobstructie)

Wat is geen indicatie voor blaaskatheterisatie?

1. Urine retentie
2. Operatie
3. Neurologische problematiek
4. Incontinentie

welke onderzoeken zijn mogelijk door een blaaskatheterisatie?

1. urinekweek
2. diagnose urine retentie
3. blaasfunctie
4. allen antwoorden zijn goed

Indicaties voor katheterisatie

Neurologische aandoeningen

• Ms-dwarslaesie
  

 Postoperatief

•  buik en bekkenoperaties
  
•  blaasspoelingen
  

 Vernauwingen urethra

•  tumoren –prostaathypertrofie

Methodes 

Transurethrale katheter ( via de urethra)

Eenmalig blaaskatheterisatie/

Intermitterende blaaskatheterisatie

Verblijfskatheter /CAD

Supra Pubis 

 een blaaskatheter, ook wel verblijfskatheter of catheter à demeure (CAD) genoemd. Hierbij is bijna altijd sprake van langdurige blaaskatheterisatie

Wat is het verschil tussen eenmalige blaaskatheterisatie en een verblijfskatheter?

Complicaties bij katheterisatie

Landelijk beleid:

Zeer terughoudend zijn met het inbrengen van een blaaskatheter

Complicaties:

• Blaasatrofie (zie volgende dia)
• Blaasinfectie ( chronische) (zie 4e volgende dia)
  
• Ontstekingen urethra en prostaat
  
• Beschadigingen en blaaskrampen.
  

Blaasatrofie is

1. blaasontsteking
2. blaasgruis
3. Verschrompeling van huid en het slijmvlies
4. blaastumor

Atrofie betekent dat huid en slijmvliezen dunner worden, bij vrouwen betreft dit met name het slijmvlies van de vagina en de blaas. Dit kan op de langere termijn diverse klachten geven. 

 vaker moeten plassen, ongewenst urineverlies, het gevoel geven van een blaasontsteking of zeurende buikpijn onderbuikspijn

Hoe ontstaat blaasatrofie?

Vaak is dit een gevolg van de menopauze. De menopauze is de laatste menstruatie van de vrouw en treedt gemiddeld rond het 50e jaar op. De eierstokken stoppen met werken en dit heeft tot gevolg dat de hoeveelheid van het hormoon oestrogeen in het lichaam afneemt.

(preventieve) maatregelen blaasatrofie

Maatregelen

Beperking verblijfskatheter

Intermitterend katheteriseren

blaastraining

Het tekort aan oestrogenen moet worden aangevuld. Dit kan door het toedienen van oestrogenen door middel van zetpillen of crème.

Blaasinfectie

Bacteriën komen in de blaas

Hoe komen bij katheterisatie bacteriën binnen?

Tijdens inbrengen

Later stadia :meatus (opening, ingang) waar katheter lichaam binnendringt.

Verbinding tussen katheteruiteinde en de katheterzak

Uitstroomopening katheterzak.

Dagelijkse verzorging blaaskatheter

Twee keer daags goed wassen

• man ( voorhuid-eikel)
  
• Vrouw
  

Gebruik geen zeep

Secreet rondom urethra verwijderen

Gebruik van desinfecterende middelen niet effectief

Rondom plasbuis geen creme of poeder

Uit onderzoeken blijkt geen vermindering bacterien bij desinfectie

secreet = afscheiding

Soorten katheters

• 1-lumen katheter voor éénmalig gebruik, pvc of plastic materiaal 
• 2-lumen verblijfskatheter met latex ( met en zonder hydrogel), siliconen, siliconen met zilvercoating of tiemann- katheter
• 3-lumen katheter voor toedienen vloeistof

Materiaal katheter:

Latex (rubber) katheters die erg soepel zijn. Deze moet je ongeveer na drie weken verwisselen. Deze katheters worden steeds minder gebruikt door de aanslag die op de katheter kan ontstaan en de allergie die sommige mensen ervoor hebben. Deze katheters zijn wel beduidend goedkoper dan de overige katheters en daarmee voor korte perioden prima te gebruiken.

Siliconenkatheters zijn in vergelijking met de latex katheters iets stugger. Het voordeel van siliconen is dat er op het gladde materiaal minder aanslag ontstaat. De katheter hoef je pas na ongeveer zes weken te verwisselen. Op een siliconenkatheter kan hydrogel aangebracht zijn. Daardoor vermindert de kans op irritaties en infecties.

Pvc katheters zijn vrij stijve katheters. Het materiaal is niet geschikt voor katheters die langere tijd in de blaas moeten blijven zitten. Pvc wordt gebruikt voor katheters die bestemd zijn voor eenmalig gebruik.

Hydrogel katheters zijn katheters die voorzien zijn van een laagje hydrogel. De gel wordt glibberig als hij nat wordt. De katheter veroorzaakt minder snel irritaties en infecties. Er zijn latex- en siliconenhydrogel katheters. Ze kunnen ongeveer zes weken blijven zitten.

Latex met siliconen. Een latexkatheter met een siliconenlaagje combineert de voordelen van een latexkatheter en een siliconenkatheter. De katheter kan ongeveer vier weken in de blaas blijven.

Katheterisatie man

Suprapubisch katheter

• Wat is het?
• Indicaties
• Voor- en nadelen
• Verzorging

Waarom een suprapubis katheter?

Voordelen

De integriteit van de urethra blijft bewaard

Het risico op infecties is lager dan bij andere katheterisatie methodes

Controle over eventuele spontane mictie

Verzorging is eenvoudig, z.v. kan gemakkelijk zelf verzorgen

Minder blaaskrampen dan bij gewone katheter

Bij langdurig gebruik minder irritaties

De zorgvrager kan op seksueel gebied normaal functioneren

Complicaties bij supra pubis katheter

Lekkage langs de katheter

Blaaskrampen

Koorts

Verstopping

Lekkage vaak veroorzaakt door blaaskrampen

Verzorging supra pubis katheter

Dagelijkse goed wassen rondom insteekopening

Insteekopening zo nodig desinfecteren

Splitgazen gebruiken

Granulatieweefsel aanstippen

Volgens voorschrift draaien supra-pubische katheter

.

Algemene aandachtspunten blaaskatheterisatie:

Indicatie stelling wordt bepaald door arts.

• Wijze van blaasledigen.
  
• Charrières ( diameter)
  

Protocol

• Verschillen man en vrouw
  
• A-septisch werken
  
• Voorbereiding client
  
• Nazorg
  

Eenmalige katheter

Intermitterend of eénmalig.

Bepalen van retentie of residu

Het belangrijkste verschil is dat retentie het onvermogen is om te plassen (de blaas blijft vol), terwijl residu de urine is die na het plassen achterblijft

Bladderscan

Gebruiksaanwijzing bladderscan

Wie kan hier iets over vertellen?

Hoe werkt een bladderscan?

Procedure: U ligt op uw rug en de onderzoeker plaatst een sonde met gel op de onderbuik, ongeveer 2 cm boven het schaambeen.

Technologie: Het apparaat maakt via 3D-ultrageluid een beeld van de blaas en berekent de inhoud.

Doel: Meten hoeveel urine er nog in de blaas zit na een toiletbezoek.

Duur: Het onderzoek is snel en betrouwba

Blaasspoelen

Open systeem

Gesloten systeem

Redenen blaasspoelen

Verwijderen van steengruis,vlokken,stolsels

Voorkomen van verstopping

Voorkomen van terug keer van blaaspoliepen

Urineopvangsystemen

Soorten katheterzakken

• Dag en nachtzakken
  
• Gebruik maken van zakken aftapkraantje
  

Ledigen urineopvangzak

Terugvloeien en afknellen voorkomen

Uiteinde desinfecteren ( discutabel )

Verbinding gesloten houden ( nachtzak aan dagzak)

Vervanging katheterzakken

Systeem zo min mogelijk loskoppelen

Nachtzak aan dagzak koppelen

Spoelen zakken en hergebruik

Vervanging dag en nachtzakken

spoelen met kraanwater en scheutje azijn

Adviezen zowel voor transurethrale als supra pubis katheters

Voldoende drinken

Blaaskrampen

A-septisch werken

Obstipatie voorkomen

Alert zijn delier

Onderhoudsdosis antibiotica, vitamine C, cranberry

Een delier (acute verwardheid) kan bij een katheter ontstaan doordat de katheter fungeert als een fysieke en psychologische "inbreuk" op het lichaam, wat vooral bij kwetsbare (oudere) patiënten leidt tot stress en ontregeling van de hersenfunctie. De katheter is vaak niet de enige oorzaak, maar een 'uitlokkende factor'