Les 1 - mbo - Week van het geld 2026

• newEditor
• Burgerschap
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-3

Introductie

Dit is de eerste les van de lessenreeks voor de Week van het geld 2026. In deze les duiken de leerlingen in vier geldsprookjes: 'Gratis aankopen doen', 'Je kunt slapend rijk worden', 'Geld maakt gelukkig' en 'Geldzorgen zijn voor later'. Na het bekijken van de algemene introductievideo gaan de studenten bij elk sprookje in gesprek over een stelling, doen ze de bijbehorende mini-opdracht en bekijken ze de uitleg van de expert. Aan het eind van de les kiezen ze een onderwerp waar ze zich verder in willen verdiepen. Als er tijd is beginnen ze vast met informatie zoeken (specifieke tips over hun onderwerp vinden ze op de informatiekaarten) en nadenken hoe ze hun explainervideo willen maken.

Instructies

Bijlagen:

- Presentatievormen. Digitaal of geprint voor elk groepje.

- Informatiekaart 1: Hoe word jij verleid door aanbiedingen? Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

- Informatiekaart 2: Hoe kun je verantwoord geld verdienen? Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

- Informatiekaart 3: Uitgeven of sparen? Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

- Informatiekaart 4: Belasting en pensioen, saai? Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

Geldsprookjes - te mooi om waar te zijn? 

Geloof jij in sprookjes?

Geldsprookjes - te mooi om waar te zijn?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

3 minuten

Introductievideo

Laat de introductievideo zien. Ga dan in gesprek over wat de studenten hebben gezien en gehoord hebben. Wat valt op? Wat is herkenbaar?

Vertel dat de studenten in de komende lessen na gaan denken over geldsprookjes en hoe geldsprookjes invloed hebben op hun gedrag.

Wat staat je te wachten?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

In de komende lessen: 

herken ik hoe vier geldsprookjes invloed hebben op mijn keuzes en gedrag
krijg ik inzicht in mijn geldgedrag
leer ik mijn medestudenten advies geven over een geldsprookje via een uitlegvideo 

1 minuut

Vertel de studenten wat het doel is van de lessen: situaties herkennen waarin jouw geldgedrag beïnvloed wordt en inzicht krijgen in het maken van keuzes met geld.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Na deze les:

• kan ik vier geldsprookjes benoemen

• herken ik wanneer mijn geldgedrag wordt  beïnvloed 

• denk ik kritischer na over mijn geldgedrag

• kan ik een eigen mening onderbouwen 

Wat zijn de doelen van deze les?

1 minuut

Bespreek de lesdoelen kort met de studenten. 

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1. Stelling

2. Mini-opdracht

3. Expertvideo

Zeker weten of no way?!

3 minuten

Vertel dat de studenten straks met elkaar in gesprek gaan over de vier geldsprookjes aan de hand van stellingen. 

Elke ronde bestaat uit drie vaste onderdelen:

1. Praten over een stelling

2. Uitvoeren van een min-opdracht

3. Kijken naar een expertvideo

Op het bord worden bij ieder geldsprookje vier stellingen gegeven. Je kunt als docent kiezen welke stelling er behandeld wordt. Je kunt er ook voor kiezen om de klas of de duo’s laten kiezen.

Is er voldoende tijd en wil je meerdere stellingen bespreken? Dat kan op verschillende manieren:

- Als je meer lestijd hebt (bijvoorbeeld door een blokuur), behandel dan meerdere stellingen tijdens de les.

- Kies ervoor om de twee overige stellingen in en vervolgles te bespreken.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 1: 'Gratis' aankopen doen

Gratis!

Gratis is echt gratis.

Superdeals

Aanbiedingen zie ik als besparing.

Contactloos

Als ik contactloos betaal, voelt het alsof ik minder uitgeef.

Kies een stelling!

3 minuten

Kies een van de woorden. Klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1

minute

30

second

add30s

'Gratis'

Bespreek in tweetallen: wanneer trapte jij in een ‘gratis’ product?

'Superdeals'

Bespreek in tweetallen: welke reclame of ad die je laatst hebt gezien, sprak je aan? Hoe komt dat?

'Contactloos'

Bedenk drie argumenten om iemand ervan te overtuigen vaker contant of contactloos te betalen.

Mini-opdracht

Aan de slag!

3 minuten

Laat de studenten in tweetallen de mini-opdracht die bij de stelling hoort uitvoeren. Zet de timer aan. 

Hieronder staan per opdracht vragen om klassikaal na te bespreken.

Mini-opdracht 'Gratis':

Wanneer is iets echt gratis? Waarom trappen we vaak in goede deals? Hoe kun je jezelf daartegen beschermen?

Mini-opdracht 'Superdeals'

Hoe beïnvloeden reclames wat jij belangrijk vindt? Word jij beïnvloed door reclames, of vooral anderen?

Mini-opdracht 'Contactloos'

Wat kun je doen om overzicht te houden als je vooral digitaal betaalt?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk de expertvideo over dit geldsprookje. Rond af en ga naar het volgende sprookje.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 2: Slapend rijk worden

Slim zijn

Rijk worden is een kwestie van slim zijn.

Online verdienen

Als iemand online geld verdient, dan kan ik dat ook.

Criminaliteit

Als er snel geld te verdienen valt, ben ik bereid risico's te nemen.

Kies een stelling!

3 minuten

Kies een van de woorden. Klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1

minute

30

second

add30s

Slim zijn

Bespreek in tweetallen: wat betekent ‘slim’ volgens jou als het om geld gaat?

Online verdienen

Bedenk iemand die online rijk geworden is. Wat denk jij dat diegene goed heeft gedaan?

Criminaliteit

Schrijf een situatie op waarin iemand geld verdiend heeft ten koste van anderen. Zou jij het doen?

Mini-opdracht

Aan de slag!

3 minuten

Laat de studenten in tweetallen de mini-opdracht die bij de stelling hoort uitvoeren. Zet de timer aan. 

Hieronder staan per opdracht vragen om klassikaal na te bespreken.

Mini-opdracht 'Slim zijn'

Wat maakt iemand echt slim met geld? Speelt geluk een rol in rijk worden? Heeft iedereen gelijke kansen om rijk te worden?

Mini-opdracht 'Online verdienen'

Waarom lijkt het zo makkelijk om online rijk te worden? Denk je dat influencers een eerlijk beeld geven? Wat is het verschil tussen kans en risico? Heb je weleens betaald voor video’s of tips van finfluencers?

Mini-opdracht 'Criminaliteit'

Bespreek verschillende situaties. Wat vinden jullie hiervan? Waar ligt de grens?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk expertvideo over dit geldsprookje. Rond af en ga naar het volgende sprookje.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 3: Geld maakt gelukkig

Gelukkig

Veel geld hebben maakt gelukkig.

Omgeving

Ik vind het belangrijk dat mijn omgeving denkt dat ik veel geld heb.

Spaargeld

Het is belangrijker om spaargeld te hebben dan nieuwe spullen.

Kies een stelling!

3 minuten

Kies een van de woorden. Klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1

minute

30

second

add30s

Gelukkig

Schrijf drie dingen op die jou gelukkig maken.

Omgeving

Bespreek in tweetallen: wanneer voel jij druk om erbij te horen?

Spaargeld

Beschrijf een situatie waarin je een rekening niet kon betalen en hoe je dat hebt opgelost.

Mini-opdracht

Aan de slag!

5 minuten

Laat de studenten in tweetallen de mini-opdracht die bij de stelling hoort uitvoeren. Zet de timer aan. 

Hieronder staan per opdracht vragen om klassikaal na te bespreken.

Mini-opdracht 'Gelukkig'

Wat is het verschil tussen rijk en gelukkig zijn? Wanneer maakt geld jou wel gelukkig? Kan iets jou gelukkig maken zonder dat het geld kost?

Mini-opdracht 'Omgeving''

Hoe beïnvloeden anderen jouw geldkeuzes? Wat heb jij ooit gedaan om ergens bij te horen? Heb jij je weleens geschaamd voor je uitgaven?

Mini-opdracht 'Spaargeld'

Welk gevoel geeft het jou om niet genoeg geld te hebben? Wat betekent ‘genoeg’ geld hebben voor jou?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk de expertvideo over dit geldsprookje. Rond af en ga naar het volgende sprookje.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 4: Geldzorgen zijn voor later

Pensioen

Pensioen opbouwen is iets voor later.

Spaargeld

Ik heb voldoende spaargeld.

Overzicht

Het is belangrijk om financieel overzicht te hebben. 

Kies een stelling!

3 minuten

Kies een van de woorden. Klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Mini-opdracht

1

minute

30

second

add30s

Pensioen

Bedenk waarom het opbouwen van pensioen belangrijk is.

Spaargeld

Hoeveel spaargeld is voor jou voldoende? Leg uit waarom. 

Overzicht

Beschrijf een situatie waarin je verrast werd door een rekening.

Aan de slag!

3 minuten

Laat de studenten in tweetallen de mini-opdracht die bij de stelling hoort uitvoeren. Zet de timer aan.

Hieronder staan per opdracht vragen om klassikaal na te bespreken.

Mini-opdracht 'Pensioen'

Wat is het verschil tussen pensioenopbouw en AOW? Waarom is het belangrijk om pensioen op te bouwen? Wat is het verschil in pensioenopbouw tussen een baan in loondienst of werken als zzp’er?

Mini-opdracht 'Spaargeld'

Op welke financiële situaties wil jij voorbereid zijn? Waarom is dit belangrijk? Kun je daar een spaardoel aan hangen? 

Mini-opdracht 'Overzicht'

Hoe kun je jouw financiën in kaart brengen? Waarom kan dat rust geven? 

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk de expertvideo over dit geldsprookje. Rond af en ga naar de afronding van de les

Geloof jij in sprookjes?

Welk geldsprookje heeft op dit moment de grootste rol in jouw leven?

In welk geldsprookje leef jij?

3 minuten 

De studenten praten na over deze les en beantwoorden de vraag: welke van de vier geldsprookjes heeft op dit moment de grootste rol in jouw leven en waarom?  

Kies jullie onderzoeksvraag 

Geloof jij in sprookjes?

De portfolio opdracht ga je in groepen maken

Je gaat voor de portfolio opdracht één van de onderzoeksvragen kiezen.

1. Gratis aankopen doen: 

     Hoe word jij verleid door aanbiedingen?

2. Je kunt slapend rijk worden: 

     Hoe kun je verantwoord geld verdienen?

3. Geld maakt gelukkig: 

     Uitgeven of sparen?

4. Geldzorgen zijn voor later: 

     Belasting en pensioen, saai?

5 minuten

Bied je les 2 van deze lessenreeks ook aan? Verdeel de klas alvast in duo’s of drietallen, of laat de studenten zelf duo’s of drietallen maken. Ieder duo kiest een van de vier onderzoeksvragen, passend bij de geldsprookjes, of bedenkt zelf een geschikte onderzoeksvraag. Zorg ervoor dat alle geldsprookjes verdeeld worden. 

Vertel dat de studenten de onderzoeksvraag in de volgende les gaan beantwoorden in een expertvideo.

De magie verbreken

Jullie werken in duo’s aan de onderzoeksvraag

jullie lezen de informatiekaart en zoeken zelfaanvullende informatie op

Jullie verzamelen de informatie en verwerken deze in een korte uitlegvideo, infographic of geldsprookje

Je levert deze uitlegvideo, infographic of het geldsprookje uiteindelijk individueel in bij je portfolio

Wat gaan je doen deze les?

3 minuten 

Vertel kort wat de studenten gaan doen deze les:

In duo’s werken jullie aan de onderzoeksvraag, passend bij een geldsprookje dat jullie vorige les gekozen hebben.

Je leest de informatiekaart en zoekt zelf aanvullende informatie op.

Alle verzamelde informatie verwerk je in een korte uitlegvideo.

Aan het eind van de les bekijken we deze uitlegvideo’s.

Optioneel: wanneer het lesuur 60 minuten duurt: bekijk klassikaal een voorbeeld van een uitlegvideo (deze zijn o.a. te vinden op het YouTube-kanaal van NOS Stories, bijvoorbeeld deze explainer over Klarna: https://www.youtube.com/watch?v=tkQ94YrCmVA). 

Bespreek kort de volgende vragen:

Wat valt je op aan deze stijl?

Waarom werkt deze manier van informatie geven goed?

Hoe zorgen makers ervoor dat je aandacht blijft houden?

De magie verbreken

1. Lees eerst de informatiekaart en zoek zelf meer informatie.

Voorbeelden van betrouwbare bronnen zijn:

• Wijzeringeldzaken.nl

• Weekvanhetgeld.nl

• Nibud.nl

De opdracht maken

Deze en de volgende slide: 20 minuten 

De studenten werken in tweetallen hun script uit. Informatie over de onderwerpen kunnen de studenten vinden op de informatiekaart en door extra informatie op te zoeken. Moedig de studenten aan om betrouwbare bronnen te gebruiken. Vraag hen de bronvermelding in hun presentatie op te nemen.

Bekijk de informatiekaarten in de bijlage.

Voorbeelden van betrouwbare bronnen zijn:

- Wijzeringeldzaken.nl

- Weekvanhetgeld.nl

- Nibud.nl

Wat ging goed?

Het beste advies (reflectie)

Wat was de kern?

Waarom dit advies?

...

De magie verbreken

Welk advies heb je gegeven?

7 minuten 

Klassikaal bespreken de studenten kort:

Wat ging goed tijdens het maken van de video?

Welk advies hebben jullie gegeven en waarom juist dit advies?

Wat was de kern van jullie video?

Sluit af met de vraag: als jij één advies zou moeten geven aan alle jongeren in Nederland over geld, wat zou het dan zijn?