Bloed, lymfatisch stelsel, labwaarden
Bloed, lymfatisch stelsel, labwaarden
Leerdoelen
Ik kan de belangrijkste functies van bloed en het lymfatisch stelsel uitleggen
Ik kan de belangrijkste componenten van bloed benoemen en hun functie beschrijven
Ik begrijp de rol van het lymfatisch stelsel in het immuunsysteem
Ik kan de meestvoorkomende labwaarden interpreteren en relateren aan ziektebeelden
Mentimeter
Wat weet je al over bloed en het lymfatische stelsel
Bloed
Bloed
Lichaamsvocht dat zuurstof, voedingsstoffen, hormonen en afvalstoffen door het lichaam transporteert
Belangrijk bij immuniteit, bloedstolling en regulatie van de lichaamstemperatuur
Bestaat voor 55% uit plasma en 45% uit bloedcellen
Plasma 55%
Plasma bestaat voor 90% uit water, 7% uit eiwitten zoals Albumine (handhaaft de bloeddruk), globulines (afweer) en fibrinogeen (stolling), 3% uit overige stoffen zoals zout, suikers, vetten, hormonen, ureum en CO2.
Bloedcellen 45%
Bestaan uit rode bloedcellen (44%), witte bloedcellen (<1%) en bloedplaatjes (<1%)
Rode bloedcellen: erytrocyten, bevatten hemoglobine, vervoeren zuurstof en koolstofdioxide, levensduur 120 dagen, wordt gemaakt in het beenmerg
Witte bloedcellen: leucocyten, verantwoordelijk voor de afweer tegen infecties, 3 soorten
Soorten witte bloedcellen
Granulocyten: doden bacterien en schimmels
Lymfocyten: immuniteit B en T cellen
Monocyten: ruimen dode cellen en ziekteverwekkers op
Bloedplaatjes
= trombocyten
Belangrijk voor de bloedstolling
Leven 7-10 dagen
Werken samen met fibrinogeen
Functie van bloed
1 Transport
zuurstof van de longen naar de weefsels
CO2 van de weefsels naar de longen
Voedingsstoffen zoals glucose en vetzuren
Hormonen zoals insuline en adrenaline
Afvalstoffen naar de nieren en lever
2 bescherming
Witte bloedcellen vernietigen ziekteverwekkers
Antistoffen bestrijden infecties
Stollingsfactore voorkomen bloedverlies bij verwondingen
3 Regulatie
Lichaamstemperatuur door bloedcirculatie
Vocht- en elektrolytenbalans
bloedgroepen
Bloedgroepen worden bepaald door antigenen op rode bloedcellen
ABO-systeem: A, B, AB en O
Resusfactor (Rh) positief (+) of (Rh) negatief (-)
Bloedtransfusies moeten campatibel zijn om afweerreacties te voorkomen
Bloedziekten
Onderverdeling in aandoeningen van rode bloedcellen, witte bloedcellen, bloedplaatjes, stollingsstoornissen of vanuit het beenmerg
Aandoeningen van de rode bloedcellen (erytrocyten)
Anemie
Sikkelcelanemie
Thalassemie
Opdracht: zoek deze ziekten op en schrijf op wat de ziekte inhoudt
Aandoeningen van de witte bloedcellen (leucocyten)
Leukemie
Lymfoom (hodgkin en non-hodgkin)
Leukopenie
Opdracht: zoek deze ziekten op en schrijf op wat de ziekte inhoudt
Aandoeningen van de bloedplaatjes (trombocyten)
Trombocytopenie
Trombocytopathie
Trombocytose
Opdracht: zoek deze ziekten op en schrijf op wat de ziekte inhoudt
Stollingsstoornissen
Hemofilie
Ziekte van Von Willebrand
Disseminated Intravascular Coagulation (DIC)
Opdracht: zoek deze ziekten op en schrijf op wat de ziekte inhoudt
Aandoeningen van het beenmerg
Aplastische anemie
Myelodysplastisch syndroom (MDS)
Opdracht: zoek deze ziekten op en schrijf op wat de ziekte inhoudt
Lymfatisch stelsel
Gesloten buizensysteem dat de werking van het bloedvatenstelsel ondersteunt
Hierin stroomt een doorzichtige vloeistof: lymfe
Bij het lymfevatenstelsel horen lymfoïde organen: lymfeknopen en milt
Lymfoïde organen spelen belangrijke rol bij afweer
Lymfevaten
Lymfevatenstelsel
Netwerk van vaten
Loopt door je hele lichaam
Kleinste vaten heten lymfehaarvaten, deze verzamelen het vocht dat tussen je cellen zit (weefselvocht), wat nu lymfe genoemd wordt
Lymfe stroomt van de lymfehaarvaten naar grotere vaten
Deze vaten hebben kleppen die ervoor zorgen dat de lymfe de goede kant op stroomt.
Lymfevatenstelsel
Er zijn drie belangrijke lymfevaten:
Truncus lumbalis: Deze voert lymfe af uit je benen en onderbuik.
Truncus intestinalis: Deze voert lymfe af uit je buikorganen.
Borstbuis (ductus thoracicus): Dit is de grootste lymfebuis, die lymfe afvoert uit je buik en de linkerzijde van je lichaam.
Alle lymfe komt samen in een gebied genaamd de cisterna chyli, vanaf daar gaat de lymfe omhoog naar de borstbuis, die uiteindelijk uitmondt in de bloedbaan (onder je sleutelbeen).
Lymfevatenstelsel
De lymfe stroomt niet vanzelf, maar wordt geholpen door verschillende dingen:
Kleppen in de vaten zorgen ervoor dat de lymfe de juiste kant op stroomt.
Spierbewegingen, zoals als je beweegt of je spieren aanspant, helpen om de lymfe te verplaatsen.
Ademhaling en de hartslag helpen ook het systeem in beweging te houden.
Lymfoïde organen
De belangrijkste lymfoïde organen zijn:
lymfeknopen
waldeyerring
peyerplaques
zwezerik
Milt
Zoek op wat deze organen doen en waar in het lichaam zij zich bevinden.
Labwaarden
Labwaarden
Zoek op wat de normaalwaarde is van de volgende metingen, schrijf ook op wat de indicatie is om deze meting te doen, hoe de meting gedaan wordt (urine, bloed...) en wat de eventuele afkorting is.
Alat, Albumine, Alkalische fosfatase, Ammoniak, Amylase, APTT, Asat, Bezinking, Bilirubine, Bloedingstijd, Calcium, Cholesterol, CK, Cortisol, CRP, Creatinine, Erytrocyten, Ferritine, Fibrinogeen, FSH, Foliumzuur, Fosfaat, Glucose, HDL-cholesterol, Hematocriet, Hemoglobine, IJzer, Immunoglobulines A, D, E, G, M, Kalium, Lactaat, Leucocyten, Lipase, MCV, Natrium, TSH, Tyroxine, Transferrine, Triglyceriden, Trombocyten, Troponine, Ureum, Urinezuur, Vitamine B12, Vitamine, D, Vitamine K.