3.5 Variatie in genotypen
- Geslachtelijke voortplanting leidt tot variatie in genotype
- Variatie in genotype kan leiden tot variatie in fenotype
3.5 Variatie in genotypen
- Geslachtelijke voortplanting leidt tot variatie in genotype
- Variatie in genotype kan leiden tot variatie in fenotype
Zie deze stamboom, kan je afleiden welke eigenschap dominant is?
Ja, zwart
Ja, wit
Nee, niet af te leiden
Thema 3 Erfelijkheid en evolutie
B1 Genotype en fenotype
B2 Genen
B3 Kruisingen
B4 Stambomen
B5 Variatie in genotypen blz. 190
B6 Evolutie
B7 Verwantschap
B8 DNA-technieken
Leerdoelen basisstof 5 Variatie in genotypen
- Je kunt beschrijven hoe door geslachtelijke voortplanting variatie in genotypen ontstaat.
- Je kunt omschrijven wat een mutatie is en je kunt omschrijven hoe kanker ontstaat.
Ongeslachtelijke voortplanting
Een deel van het organisme groeit uit tot een nieuw individu
Stekken, knollen, weefselkweek
Groei vindt plaats door mitose (gewone celdeling)
Genotype van ouder is gelijk aan de nakomelingen
Geslachtelijke voortplanting
Versmelten van twee geslachtscellen (eicel+zaadcel)
Genotype van ouders is verschillend van de nakomelingen
Variatie in genotype dus!
Mutatie
= Een plotselinge verandering van het genotype
Voorbeeld:
Een individu van wie een gemuteerd gen tot uiting komt in het fenotype = mutant
Albino/ albinisme
Een mutatie (verandering) in het gen voor pigment in je huid veroorzaakt albinisme.
Albino --> geen pigment aanmaken en de huid en haren zijn helemaal kleurloos.
dit ontstaat al in de geslachtscellen
Albinisme en pigmentmutatie
Mutagene invloeden
Deze invloeden zijn ook
kankerverwekkend!
Kanker
Als cellen zich snel en ongeremd delen --> gezwel ontstaat (tumor)
- sommige gezwellen groeien langzaam en verstoren de bouw van de weefsels niet --> goedaardig
Bij kanker ontstaat er een kwaadaardig gezwel.
- Dit wordt veroorzaakt door mutaties in genen
- Kwaadaardig gezwel groeit veel sneller dan een goedaardig gezwel
Ontstaan van kanker
Oefenen
3.5 Variatie in genotypen
Kennisopdrachten (4 hoeft niet)
Inzichtopdrachten (6 is een belangrijke vraag!)
Kennisvragen
Afsluiting
Wat is ongeslachtelijke voortplanting?
Voortplanting door paren
Voortplanting zonder paren
Voortplanting zonder geslachtscellen
Voortplanting met geslachtscellen
Ongeslachtelijke voortplanting is met
eicellen
stuifmeelkorrels
beide
beide niet
Bij geslachtelijke voortplanting hebben de nakomelingen...
variatie in genotype en fenotype
variatie in genotype maar gelijk fenotype
hetzelfde fenotype en een ander genotype
allemaal hetzelfde genotype en fenotype
Wat is een mutatie?
Een plotselinge verandering van het genotype
Een plotselinge verandering van het fenotype
Door straling krijg je een gek uiterlijk
Kankercellen
Bij welke soort cellen heeft een mutatie het grootste gevolg?
1 lichaamscel
1 geslachtscel
Mutagene invloeden zijn stoffen van buitenaf die invloed hebben op mutaties. bedenk 1 voorbeeld?