KGT - T2 Voeding en Vertering

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo g
• Leerjaar 2

Basisstof 1

Wat kan je kopen in de supermarkt?

Voeding

• Voedingsmiddelen = alles wat je eet en drinkt

  • Planten of dieren

• Voedingsstoffen = bruikbare stoffen voor energie, groeien en herstellen

  • Brandstof

  • Bouwstof

  • Reservestof

  • Beschermende stof

Voedingsstoffen

• Voedingsstoffen = bruikbare stoffen voor energie, groeien en herstellen

  • Brandstof = verbranding

• Bouwstof = nieuwe cellen maken (groei, herstel, ontwikkeling)

• Reservestof = opslag voor brandstof of bouwstof

• Beschermende stof = niet ziek worden

Vezels

• Niet verteerbaar (niet opnemen in lichaam)

• Verzadigd gevoel (= vol gevoel)

Opdrachten

• BS1 Kader

• Opdrachten 1 t/m 4 en 7 t/m 10

• BS1 Basis

• Opdrachten 1 t/m 7 (geen 3 en 4)

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 maken

Basisstof 2

Vandaag

• Herhaling BS1

• Uitleg BS2

• Opdrachten BS2

Check/opmerking

• Studiewijzer voor nakijken

• ELO  Studiewijzers  km24 Bio…

BS1 herhaling

• Schrijf de vier functies van voedingsstoffen op

BS1 herhaling

• Schrijf de vier functies van voedingsstoffen op

Brandstof Bouwstof Reservestof Beschermende stof

Leerdoel BS2

• Je kunt zes groepen voedingsstoffen noemen met hun functies en kenmerken.

Voedingsstoffen

• Koolhydraten

• Eiwitten

• Vetten

• Water

• Mineralen

• Vitaminen

Eiwitten

• BOUWSTOFFEN

• Celplasma, spieren

• Te veel  brandstof of reservestof

Koolhydraten

• BRANDSTOF (en bouwstof)

• Suikers, zetmeel, glycogeen

• Voedingsvezels

• Te veel  Reservestof (vet)

• Vooral plantaardige voedingsmiddelen

Vetten

• BRANDSTOF (en bouwstof en reservestof)

• Niet veel

• Niet altijd slecht

• Te veel  reservestof onder de huid

Water

• BOUWSTOF

• 60% van het lichaam

• Vervoert stoffen in lichaam

Mineralen

• BOUWSTOF (en beschermende stof)

• Zouten

• Calcium, Natrium, ijzer…

• Voorbeeld: kalk voor botten

Vitaminen

• BESCHERMENDE STOF (en bouwstof)

• Te weinig/veel vitaminen = snel ziek

• A, B, C, D, K

• Voorbeeld: kalk voor botten

Opdrachten

• BS2

• Opdrachten 1 t/m 8

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 en 2 maken

Practicum 1 & 2

Regels

• In deze les blijven we aardig voor elkaar

• We hebben onze spullen in orde

• We luisteren wanneer er uitleg wordt gegeven

• Als je een vraag hebt, steek je je vinger op

• Als we overleggen, doen we dat fluisterend

• We zijn bezig met onszelf, niet met andere

• We gaan netjes om met de spullen van onszelf en die van andere

• Eerste waarschuwing

• Tweede waarschuwing = naam op het bord

• Derde waarschuwing = streep (nakomen)

Regels

• Spullen gooien = vegen en poetsen van tafels

• Streep achter naam = nakomen strafwerk

• Uitschelden = nakomen en verslag schrijven

• 3x wippen = nakomen stoelen tillen

Zetmeel

• Zetmeel is een koolhydraat

• Wat was de belangrijkste functie van koolhydraten?

• Koolhydraten worden in het lichaam omgezet naar suikers

Demonstratie practicum 1

• Ik demonstreer practicum 1

• Bladzijde 143

• Let op en schrijf mee!

Practicum 2

• Zelf met voedingsmiddelen

• In tweetallen

• Maak voedingsmiddelen klein

• Doe in een reageerbuis

• Vul reageerbuis tot de helft/driekwart met water

• Voeg 5 druppels jodium toe (VOORZICHTIG MET DE PIPET!)

Practicum 2

• Regels!

• Werk netjes en voorzichtig

• Niet stoeien of ander vervelend gedrag vertonen (bij je partner of andere)

• Doe je werk, steek je vinger op bij vragen

• Klaar?  Ruim je spullen netjes op

  • Vloeistof kan in de gootsteen

  • Reageerbuis afspoelen en in het droogrek

  • Op je plek gaan zitten

Basisstof 3

Vandaag

• Herhaling BS2

• Uitleg BS3

• Opdrachten BS3

• Koolhydraten

• Eiwitten

• Vetten

• Mineralen

• Water

• Vitaminen

Leerdoel BS3

• Je kunt de functie van vertering, verteringssappen en enzymen beschrijven.

• Je kunt de delen van een gebit noemen met hun functie.

• Je kunt de werking en functie van de darmperistaltiek beschrijven.

Waar moet je eten allemaal doorheen voordat je het uitscheidt?

Verteringsstelsel

Voedingsstoffen opnemen

in het bloed

Verteren

Verteren = afbreken grote voedingsstoffen tot kleinere

Kleinere producten kunnen dan het bloed in

Verteren voordat het bloed in kan: koolhydraten, eiwitten, vetten

Meteen het bloed in: vitaminen, mineralen, water, glucose

Verteren

2 stappen:

• Kauwen

• Voedingsstoffen afbreken met voedingssappen

Mond

Kauwen en het gebit

Mond

Mond

Verteringssappen

• Verteringssappen breken stoffen af

• Gemaakt in verteringsklieren

  • Speekselklieren

  • Maagsapklieren

  • Lever

  • Alvleesklier

  • Darmsapklieren

Enzymen

Stoffen die afbraak

verbeteren/versnellen

Kauwen vergroot

oppervlakte  meer

plaatsen voor enzymen

Darmperistaltiek

Spieren in de darmen

Lengtespieren

Kringspieren

Peristaltische beweging of darmperistaltiek

Opdrachten

• BS3

• Opdrachten 1 t/m 10 (GEEN 5!)

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 t/m 3 maken

Basisstof 4

Binnenkomst

• Kom rustig binnen

• Ga op je vaste plek zitten

• Pak je boek erbij  Bladzijde x

Regels

• In deze les blijven we aardig voor elkaar

• We hebben onze spullen in orde

• We luisteren wanneer er uitleg wordt gegeven

• Als je een vraag hebt, steek je je vinger op

• Als we overleggen, doen we dat fluisterend

• We zijn bezig met onszelf, niet met andere

• We gaan netjes om met de spullen van onszelf en die van andere

• Eerste waarschuwing

• Tweede waarschuwing = naam op het bord

• Derde waarschuwing = streep (nakomen)

Regels

• Spullen gooien = vegen en poetsen van tafels

• Streep achter naam = nakomen strafwerk

• Uitschelden = nakomen en verslag schrijven

• 3x wippen = nakomen stoelen tillen

Wie gaat er wel eens naar de McDonalds?

Vandaag

• Herhaling BS3

• Uitleg BS4

• Opdrachten BS4

Leerdoel BS4

• Je kunt in een afbeelding de delen van het verteringsstelsel benoemen.

• Je kunt de functies en kenmerken van de delen van het verteringsstelsel noemen.

Verteringsstelsel

Het Magische Woord van Vandaag

OPPERVLAKTE

Mondholte en slikken

• Speeksel = een verteringssap

• Tong duwt eten naar achter

• Slikken (kleppen sluiten!)

• Eten in slokdarm

Mondholte en slikken

• Speeksel = een verteringssap

• Tong duwt eten naar achter

• Slikken (kleppen sluiten!)

• Eten in slokdarm

Maag

• Via slokdarm naar maag

• Kneden door spieren

• Mengen met maagsap (zoutzuur)

• Maagportier

• Houdt eten tegen

Darm

• Na maagportier komt eten in twaalfvingerige darm

  • Sappen van alvleesklier en lever

• Alvleesklier maakt alvleessap

• Lever maakt gal

• Gal breekt vet in kleine stukken (emulgeren)

Dunne darm

• Darmsapklieren maken darmsap

  • Veel water nodig

• Voedingsstoffen opgenomen via darmwand in

bloed

• Darmplooi met darmvlokken

  • Oppervlakte vergroting!

Dunne darm

Andere darmen

• Dikke darm haalt vocht uit eten

• Blinde darm geen functie

• Appendix hangt aan blinde darm

• Endeldarm opslag

• Anus = spier

Opdrachten

• BS4

• Opdrachten 1 t/m 8

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 t/m 4 maken

Afsluiting

• Als ik het zeg…

• Ruim je je spullen op

• Blijf je zitten tot de bel gaat

• Schuif je stoel netjes aan

• Verlaat rustig het lokaal

Basisstof 5

Binnenkomst

• Kom rustig binnen

• Ga op je vaste plek zitten

• Pak je laptop erbij

Vandaag

• Herhaling BS1 t/m 4

• Uitleg BS5

• Opdrachten BS5

Wat is een voedingsmiddel?

Wat is een voedingsstof?

Wat is geen functie van een voedingsstof?

A

Brandsstof

B

Bouwsstof

C

Herhalende stof

D

Beschermende stof

Als je kauwt, dan ..... het oppervlakte van het eten

A

Vergroot

B

Verklein

Wat is de juiste volgorde van de weg die het eten aflegt?

1

Dunne darm

2

Dikke darm

3

Twaalfvingerige darm

4

Endeldarm

Binnenkomst

• Doe je laptop half dicht

• Pak je boek erbij --> Bladzijde 113

Leerdoel BS5

• Je kunt met de Schijf van Vijf adviezen voor een gezonde voeding geven.

• Je weet wat een gezond gewicht is en welke keuzen daaraan kunnen bijdragen.

• Je kunt mogelijke oorzaken en gevolgen van eetstoornissen noemen en enkele voorbeelden geven.

Schijf van vijf

Energie

• Kilojoule (alle energie)

• Kilocalorie (voeding)

• Hoeveel nodig verschilt per persoon

• Man vaak meer dan vrouw

• Jongeren meer dan oudere

Het gebruiken van welke voedingsstof geeft energie?

A

Bouwstof

B

Beschermende stof

C

Reserve stof

D

Brandstof

Gewicht

• Overgewicht / obesitas

• Hogere kans op aandoeningen (hart- en vaatziektes, diabetes II, kanker)

• Ondergewicht

• Tekort aan voedingsstoffen

• Ondervoeding = tekort aan voeding of

voedingsstoffen

• Weinig eten of slecht eten

Eetstoornis

• Serieus onderwerp

• Anorexia nervosa = denken dat je dik bent

  • Eet niet of weinig

• Boulimia nervosa = denken dat je dik bent

  • Heeft eetbuien --> daarna spugen of laxeermiddel

• Eetbuistoornis = veel eten

Eetstoornis

• Oorzaak psychisch:

  • Cultuur en social media

  • Ontevreden over jezelf

  • Nare gebeurtenis

  • Faalangst/perfectionisme

• Niet in je eentje oplossen

• Zoek snel hulp

Denken dat je dik bent. Eetbuien, maar daarna spugen of laxeermiddel gebruiken.

A

Anorexia Nervosa

B

Boulimia Nervosa

C

Eetbuistoornis

Denken dat je dik bent. Eet niks of weinig

A

Anorexia Nervosa

B

Boulimia Nervosa

C

Eetbuistoornis

Heel veel eten

A

Anorexia Nervosa

B

Boulimia Nervosa

C

Eetbuistoornis

Opdrachten

• BS5

• Opdrachten 1 t/m 8 (GEEN 5)

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 t/m 5 maken

Afsluiting

• Als ik het zeg…

• Ruim je je spullen op

• Blijf je zitten tot de bel gaat

• Schuif je stoel netjes aan

• Verlaat rustig het lokaal

Extra stof 6

Binnenkomst

• Kom rustig binnen

• Ga op je vaste plek zitten

• Pak je boek erbij  Bladzijde 97

Vandaag

• Herhaling BS3

• Uitleg BS4

• Opdrachten BS4

Leerdoel Extra Stof 6

• Je kunt manieren beschrijven om voedselbederf tegen te gaan.

Wat gebeurt er als ik mijn eten lang in mijn tas bewaar?

Voedselvergiftiging

• Voedsel bederft door bacteriën en

schimmels

• Giftige stoffen in eten

• Salmonellabacterie

  • Rauwe dierlijke producten

Voedselbederf tegengaan

• Invriezen

• Pasteuriseren

  • Melk verhitten 72 C

• Steriliseren

  • Hoge hitte koken en inpakken

• Vacuüm verpakken

• Drogen

• Conserveermiddelen toevoegen

  • Zout, zuur, suiker

Extra stoffen

• Kleurstoffen

• Geurstoffen

• Smaakstoffen

• Helpen niet tegen bederf!

• Kunstmatig of natuurlijk

Voedselbederf race

• Ik heb 4 voedingsproducten

• Stem op degene waarvan jij denkt dat die het eerst zal bederven

• Winnaars krijgen wat lekkers (niet bedorven)

Opdrachten

• Extra stof 6

• Opdrachten 1 t/m 5

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 t/m 5 maken

Afsluiting

• Als ik het zeg…

• Ruim je je spullen op

• Blijf je zitten tot de bel gaat

• Schuif je stoel netjes aan

• Verlaat rustig het lokaal

Extra stof 7

Binnenkomst

• Kom rustig binnen

• Ga op je vaste plek zitten

• Pak je boek erbij  Bladzijde 97

Vandaag

• Herhaling BS3

• Uitleg BS4

• Opdrachten BS4

Leerdoel Extra Stof 7

• Je kunt uitleggen dat minder vlees eten beter is voor de gezondheid en voor het milieu.

Vlees kost veel

Keuzes

• Vegetariër = geen vlees

• Veganist = geen dierlijke producten

• Flexitariër = af en toe vlees

• Vleesvervangers

• Redenen:

• Respect dieren

• Gezondheid

• Milieu

• …

Extra stoffen

• Lubach: https://www.youtube.com/watch?v=g2bwr7RotAs

• 08:30

Opdrachten

• Extra stof 7

• Opdrachten 1 t/m 5

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 t/m 5 maken

Leren onderzoeken 1 & 2

Binnenkomst

• Kom rustig binnen

• Ga op je vaste plek zitten

• Pak je boek erbij  Bladzijde 97

Vandaag

• Herhaling BS3

• Uitleg BS4

• Opdrachten BS4

Leren onderzoeken 1 en 2

• Onderzoek doen

• Doel = reden van onderzoek

• Onderzoeksvraag = de vraag die je wilt beantwoorden

• Conclusie = antwoord op de onderzoeksvraag

Voorbeeld

• Mijn hond graaft een kuil in de tuin

• Doel = gedrag van de hond verklaren

• Onderzoeksvraag = Waarom graaft mijn hond een kuil in de tuin?

Opdrachten

• Leren onderzoeken 1 en 2

• Bladzijde 139 tm 142

• Opdrachten 1 t/m 3

• Klaar?

• Boek lezen

• Begrippenlijst BS1 t/m 5 maken

Afsluiting

• Als ik het zeg…

• Ruim je je spullen op

• Blijf je zitten tot de bel gaat

• Schuif je stoel netjes aan

• Verlaat rustig het lokaal