5.3 Liberalen en socialisten
5.3 Liberalen en socialisten
Industriële Revolutie
Geschiedenis
LES 1
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
5.3 Liberalen en socialisten
Industriële Revolutie
Geschiedenis
LES 1
5.3 Liberalen en socialisten
Lesplan
Klassikale uitleg
Zelfstandig werken
Geschiedenis
Leerdoelen
Je kan uitleggen hoe zwaar het leven in de fabriek was en waarom de fabrikant alle macht had.
Je kan beschrijven wat de sociale kwestie inhield en waarom arbeiders niet durfden te protesteren.
Je kan uitleggen waarom liberalen vonden dat de overheid zo min mogelijk regels moest maken.
Verdeling van de maatschappij
Sinds 1800 werd de maatschappij verdeeld op basis van opleiding, beroep en inkomen.
De onderklasse (armen)
De middenklasse (fabrikant, dokter, advocaat)
De hogere klasse (bankier)
5.3 Liberalen en socialisten
De sociale kwestie
De onderklasse groeide het snelst.
Er waren veel werklozen, hierdoor kreeg de fabrikant veel macht
lange werkdagen
lage lonen
gevaarlijke arbeidsomstandigheden
Was je het er niet mee eens? Dan kon je ontslagen worden.
De woon- en werkomstandigheden van de arbeiders noemen we de sociale kwestie.
Het oplossen van de sociale kwestie werd een van de belangrijkste onderwerpen in de politiek.
5.3 Liberalen en socialisten
Het liberalisme
Een politieke stroming die mensen zoveel mogelijk vrijheid willen geven
Hoe meer regels er zijn, hoe minder vrijheid om eigen keuzes te maken
Volgen het idee van filosoof Adam Smith
ieder mens moet goed letten op zijn eigen belangen
als er veel armoede is, hebben ook rijken daar last van
armoede tegengaan is dus in het belang van de rijken
Filosoof Adam Smith (1723 - 1790)
5.3 Liberalen en socialisten
Het liberalisme
Een politieke stroming die mensen zoveel mogelijk vrijheid willen geven
Hoe meer regels er zijn, hoe minder vrijheid om eigen keuzes te maken
Volgen het idee van filosoof Adam Smith
ieder mens moet goed letten op zijn eigen belangen
als er veel armoede is, hebben ook rijken daar last van
armoede tegengaan is dus in het belang van de rijken
De liberalen hadden veel politieke macht
Hierdoor veel vrijheid in de economie
fabrikanten konden dus doen wat ze wilden.
nachtwakersstaat: overheid is er alleen voor orde en veiligheid, economie loslaten en zijn gang laten gaan
5.3 Liberalen en socialisten
Filosoof Adam Smith (1723 - 1790)
Zelfstandig werken
Wat
5.3 Opdr 2, 3, 4, 5, WB blz 136
Succesvol als
huiswerk af is ( 2 en 3 in de les)
Met wie
samenwerken mag
Tijd
Tot 5 minuten voor einde
Hulp
Boek → buur → docent
Eerder klaar
Maak een samenvatting
5
minute
00
second
Afsluiting
Belangrijke begrippen
Liberalen
Mensen die zoveel mogelijk individuele vrijheid voor burgers willen, en zo weinig mogelijk bemoeienis door de overheid.
Geschiedenis
Samenvatting
Kinderarbeid was zwaar en gevaarlijk. Kinderen werkten lange dagen onder slechte omstandigheden. Fabrikanten hadden veel macht maar werd uiteindelijk beperkt.
Tijdens de industriële revolutie groeide de onderklasse door werkloosheid. Slechte arbeidsomstandigheden leidden tot zorgen en politieke aandacht.
Liberalisme streeft naar vrijheid en zelfbelang. Adam Smith benadrukte dat minder regels vooruitgang bevorderen. In de 19e eeuw leidde dit tot meer economische vrijheid, maar ook tot misstanden.
5.3 Liberalen en socialisten
Industriële Revolutie
Geschiedenis
LES 2
5.3 Liberalen en socialisten
Lesplan
Klassikale uitleg
Zelfstandig werken
Geschiedenis
Leerdoelen
Ik kan uitleggen hoe Karl Marx de samenleving verdeelde in bourgeoisie en proletariaat.
Ik kan het verschil uitleggen tussen communisten en sociaaldemocraten, en beschrijven hoe sociaaldemocraten via stemrecht en sociale wetten een rechtvaardige samenleving wilden bereiken.
Bourgeoisie tegenover proletariaat
Karl Marx zag het allemaal anders:
Niet drie klassen, maar 2
grote klasse van arme mensen (proletariaat)
kleine klasse van rijke mensen (bourgeoisie)
Filosoof Karl Marx (1818 - 1883)
5.3 Liberalen en socialisten
Bourgeoisie tegenover proletariaat
Karl Marx zag het allemaal anders:
Niet drie klassen, maar 2
grote klasse van arme mensen (proletariaat)
kleine klasse van rijke mensen (bourgeoisie)
Marx zei:
Steeds meer machines nemen het werk van de armen over
Hierdoor krijgt het proletariaat het steeds lastiger
En wordt de bourgeoisie steeds rijker
Filosoof Karl Marx (1818 - 1883)
5.3 Liberalen en socialisten
Bourgeoisie tegenover proletariaat
Karl Marx zag het allemaal anders:
Niet drie klassen, maar 2
grote klasse van arme mensen (proletariaat)
kleine klasse van rijke mensen (bourgeoisie)
Marx zei:
Steeds meer machines nemen het werk van de armen over
Hierdoor krijgt het proletariaat het steeds lastiger
En wordt de bourgeoisie steeds rijker
Uiteindelijk:
armen móeten wel in opstand komen
hierdoor macht, geld, grondstoffen en fabrieken in handen van de armen
samenleving moet een communistische heilstaat worden
alles zou gemeenschappelijk bezit moeten zijn
macht eerlijk verdeeld, geen onderdrukking en uitbuiting
Filosoof Karl Marx (1818 - 1883)
5.3 Liberalen en socialisten
Communisten en sociaaldemocraten
Mensen die een samenleving zoals Marx wilden hebben noemen zich socialisten.
Twee groepen:
communisten: willen een gewelddadige revolutie
sociaaldemocraten: door wetgeving steeds kleiner verschil tussen arm en rijk
Poster van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) - 1918
5.3 Liberalen en socialisten
Communisten en sociaaldemocraten
Mensen die een samenleving zoals Marx wilden hebben noemen zich socialisten.
Twee groepen:
communisten: willen een gewelddadige revolutie
sociaaldemocraten: door wetgeving steeds kleiner verschil tussen arm en rijk
Probleem:
In de regering zaten rijke liberalen, immers alleen de rijken hadden kiesrecht
sociaaldemocraten waren veelal niet rijk
om betere wetten in te kunnen voeren moeten sociaaldemocraten dus stemrecht krijgen.
Poster van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) - 1918
5.3 Liberalen en socialisten
Sociale wetten
Het idee van wetten invoeren om arbeiders te beschermen vonden de liberalen wel een goed idee.
1901 Leerplichtwet
onder de 12 jaar moest je naar school
1901 Woningwet
in krotten wonen was verboden
gemeente moest zorgen voor nieuwe huizen
Door de woningwet werd het verboden om in zulke plaggenhutten te wonen
5.3 Liberalen en socialisten
Zelfstandig werken
Wat
5.3 Opdr 7, 8, 9, 10, 11 WB blz 137
huiswerk af is
Succesvol als
Met wie
Zelfstandig
Tijd
Tot 5 minuten voor einde
Hulp
Boek → buur → docent
Eerder klaar
Maak een samenvatting
5
minute
00
second
