Les 6: De Koude Oorlog (1947 - 1991)
Amerikaanse en Sovjetsoldaten reiken elkaar de hand op een brug over de Elbe bij Torgau.
Les 6: De Koude Oorlog (1947 - 1991)
Amerikaanse en Sovjetsoldaten reiken elkaar de hand op een brug over de Elbe bij Torgau.
Deze slide heeft geen instructies
Individuele leven enorm verstoord
2 supermachten: VS en USSR
Onderlinge tegenstellingen => Koude Oorlog
Tegenstellingen: diplomatiek, geopolitiek en ideologisch (communisme <-> kapitalisme)
* 'drie werelden'
Groot wederzijds wantrouwen -> bewapeningswedloop ==> Containment Policy (Truman doctrine) -> communistisch offensief tegengaan
Uitkomst:
USSR bezet Oost-Europa (prestige + buffer tegen kapitalisme)
USSR steunt communistische groepen elders (hulp aan Chinese communisten, bezetten N-Korea, bezetting Iran, steun aan Griekse communisten in burgeroorlog,...)
Na WO 2:
18/1: start Containment policy
1947: Truman Doctrine / containment policy / Marshallplan
<-> Comecon = USSR tegenhanger -> steun Oost-Eur landen om VS invloed te counteren.
1947: Oprichting CIA -> verschaffen info + covert operations
Cominform = overkoepelende organisatie van alle communistische partijen wereldwijd
In 1968 komt een SU-reactie op de trumandoctrine: de brezjnevdoctrine (wil de facto hetzelfde doen maar dan voor communistische landen)
==> Bipolaire wereld
6-tal fases
Na WO 2 (2):
Deze slide heeft geen instructies
Beginfase (1945-1949) – Europees conflict
Tweede fase (1949-1953) – Uitbreiding naar Azië
Derde Fase (1953-1957) – Destalinisatie & Warschaupact
Vierde fase (1957-1962) – Vietnam, Cubacrisis & Berlijnse Muur
Vijfde fase (1962-1979) – Kennedy, Vietnam & Détente
Eindfase (1979-1991) – Neergang & ondergang communisme
De verschillende fases in de Koude Oorlog
Deze slide heeft geen instructies
Beginfase (1945-1949) – Europees conflict
Meningsverschillen tussen (ex)geallieerden m.b.t. Duitslandpolitiek
VS & GB willen snel economisch herstel Duitsland <-> USSR wil Duitse 'bronnen' gebruiken voor eigen economisch herstel
Churchill: Fulton speech
1947 VS+Fra+GB verenigen zones
1948: na invoeren eigen Duitse Mark in westelijke zone: USSR not amused!
=> Berlijnse blokkade (alle wegen geblokkeerd)
=> Westerse luchtbrug (eten en kledij)
1949: einde blokkade: definitieve splitsing
= 2 Duitslanden (BRD & DDR)
Deze slide heeft geen instructies
Tweede fase (1949-1953) – Uitbreiding naar Azië
Derde Fase (1953-1957) – Destalinisatie & Warschaupact
1949: USSR ook kernwapen + Ontstaan Atlantische Alliantie (NAVO) -> 12 leden. Doel?
"NATO's purpose is to keep the Russians out, the Americans in and the Germans down." dixit de eerste secretaris-generaal Ismay
USSR reageert: aanhalen satellietstaten, versterken economische banden + 1955 Warschaupact
<-> afname vijandigheid in Europa (USSR trekt terug uit Turkije en Iran, Ita: verkiezingsnederlaag communisten, Grie: idem, einde Berlijnse Blokkade)
Focus verschuift naar Azië.
Koreaanse Oorlog (1950 - 1953) -> aparte slide
1953: Stalin overlijdt -> opgevolgd door Chroesjtsjov => destalinisatie (Stalin = misdadiger)
1955: USSR Waterstofbom + Space race (1958 Spoetnik)
1956: Hongaarse Opstand - bloedig neergeslagen door USSR (Westen kijkt toe...)
1956: Suezcrisis na nationalisatie kanaal door president Nasser (conflict met GB&Fra)
GvA 6.3.1946
Deze slide heeft geen instructies
Koreaanse Oorlog (1950 - 1953)
Afspraak USSR - VS: Korea (eengemaakt) onafhankelijk na WO II
1945: opsplitsing rond 38ste breedtegraad
N-Korea: bezet door USSR -> satellietstaat o.l.v. Kim Il Sung (enorm leger)
Z-Korea: bezet door VS -> kapitalistische cliëntstaat, niet democratisch, wel anti-communistisch
1947: verkiezingen in Z-Korea: anticommunistisch regime -> VS trekt weg & USSR eveneens
1950: N-Korea valt Z-Korea binnen (tegen verwesterlijking)
Door hulp USSR en China (Mao) overrompelt Noorden het Zuiden. => "Sovjetagressie" dixit VS => veroordeling door Verenigde Naties (USSR boycotte VN wegens China geen lid)
=> troepen onder VN-paraplu (VS, W-Europa) => snelle herovering o.l.v. McArthur
Duw -en trekwerk van beide kanten (China blijft N-Korea steunen)
1953: Wapenstilstand Eisenhower met DMZ tss N&Z rond 38ste breedtegraad.
=> N-Korea = communistische dictatuur / Z-Korea = kapitalistische economie
Gevolgen: meer dan 3,000,000 doden, globale economische crisis, militaire heropleving Dui,
begin VS betrokkenheid in Azië, versnelde vrede met Japan (1951)....
Deze slide heeft geen instructies
Vierde fase (1957-1962) – Vietnam, Cubacrisis & Berlijnse Muur (1)
Behoorlijk 'hete' fase: inzet van Amerikaanse grondtroepen in Vietnam vanaf 1957 (VS stapte reeds in 1955 met oprichting van Military Assistance Advisory Group in het conflict tss N&Z. Eigenlijk start oorlog al in 1946 wanneer Fra de Vietminh beschiet vanop een slagschip > VS steunt Fra tegen communistische Vietminh =onafhankelijkheidstrijd Indochina (LES 8)
Vietnamoorlog = proxyoorlog (ook Laos en Cambodja impact)
VS steunt kapitalistische zuiden <-> Nationaal Front voor de Bevrijding van Zuid-Vietnam (=Vietcong)
Plan: korte in/uit operatie: fiasco => tgv tunnelcomplexen => voortdurende escalatie (1969: +540 000 VS soldaten aanwezig!)
Toenemend protest aan thuisfront + tegenvallende resultaten op slagveld (o.a. Tet-offensief) => frustraties
Dieptepunt: bloedbad van My Lai (16/3/1968) => VS soldaten doden burgers wegens vermoeden Vietcong (+504 doden) -> slechts tien mensen overleven...
1973: Akkoorden van Parijs: Amerikaanse terugtrekking
1976: Vietnam herenigd, hoofdstad: Ho Chi Minhstad
Zware tol: 2 500 000 Vietnamezen en 60 000 Amerikanen (!)
protest tegen Vietnamoorlog NY (1967)
Ontbladering met Agent Orange
Bloedbad van My Lai
Deze slide heeft geen instructies
Vierde fase (1957-1962) – Vietnam, Cubacrisis & Berlijnse Muur (2)
13/8/1961 in Berlijn 45 kilometer lange muur geplaatst.
30/10/1961: Tsar Bomba
Heetste moment: Cubacrisis (1962)
Fidel Castro: communistische revolutie (1959) => VS doen (mislukte) inval: Varkensbaai (1961)
USSR bouwt raketbases op Cuba (1962) (=achtertuin VS)
Slide 7 & 8 zelf te verwerken door leerlingen.
Schumann pleegde uiteindelijk zelfmoord in 1998, volgens familie uit angst voor represailles van voormalige Stasi-agenten.
Gebeurde twee dagen na oprichten van de Berlijnse Muur (13.8.61). Een fotograaf had de man reeds een aantal uur zenuwachtig heen en weer zien lopen.
MAD - Mutual(ly) assured destruction
afschrikkingsevenwicht
second strike capability => nucleaire triade (land, zee, lucht)
aantal neveneffecten.
Ten eerste wordt de wapenwedloop bevorderd,
Ten tweede zal wanneer eenmaal naar kernwapens is gegrepen dit onvermijdelijk tot escalatie leiden. Niet terugslaan vergroot immers het voordeel van de tegenstander en behelst eveneens de kans dat deze ook de second strike capability kan aantasten door bijvoorbeeld een operatie tegen de raketsilo's en kernonderzeeërs. Een tegenaanval blijft dan als enige mogelijke optie over, waardoor het resultaat inderdaad slechts algehele vernietiging is.
Clip: 14:00 - 15:00
Vijfde fase (1969-1979) – Vietnam (nog steeds) & Détente
periode van relatieve ontspanning en rust tijdens de Koude Oorlog.
Strategic Arms Limitation Talks (SALT I & SALT II) => Beperken van lanceerinstallaties atoomwapens
1979: USSR valt Afghanistan binnen => weg sfeer
Deze slide heeft geen instructies
Eindfase (1979-1991) – Neergang & ondergang communisme
Komt aan bod in Les 7
Deze slide heeft geen instructies