1. Toolkit kwaliteitsborging examencommissies mbo

Welkom!

Wie ben ik en waarom doe ik dit?

Opnemen?

Doel: doorlopen van alle modules om de werkzaamheden van de examencommissie te verhelderen.


  • Inleiding

  • Module 1

  • Zelfevaluatie


Indien genoeg tijd: praktische opdracht MORA

Feedback voor portfolio


1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 28 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom!

Wie ben ik en waarom doe ik dit?

Opnemen?

Doel: doorlopen van alle modules om de werkzaamheden van de examencommissie te verhelderen.


  • Inleiding

  • Module 1

  • Zelfevaluatie


Indien genoeg tijd: praktische opdracht MORA

Feedback voor portfolio


Deze slide heeft geen instructies

  • Ter ondersteuning bij kwaliteitsborging

  • Voor (toekomstige) leden van examencommissies


De toolkit informeert, verheldert, verwijst en concretiseert de kwaliteitsborging van examinering in stappen.





Toolkit Kwaliteitsborging bij examinering

Inleiding

Deze slide heeft geen instructies

De toolkit bestaat uit vier verschillende modules:

  • Maandag 5 oktober: module 1 ‘Kennismaking met kwaliteitsborging’

  • ​Maandag 16 november: module 2 ‘Voorbereiden van kwaliteitsborging’

  • Maandag 14 december: ​module 3 ‘Aan de slag: instrumenten voor de kwaliteitsborging’

  • ​Maandag 11 januari: module 4 ‘Samen kwaliteitsverbetering realiseren’


11.00 - 12.00 uur online

Vooraf de module doornemen

Deze slide heeft geen instructies

Module 1 en 2

  • wettelijke afspraken over kwaliteitsborging

  • kwaliteitsborging binnen de context van de school

  • afstemming met opleidingsteams

  • afsluitend inzet van zelfevaluatie

Module 2: Voorbereiden van kwaliteitsborging

Module 1: Kennismaking met kwaliteitsborging

  • voorbereidende activiteiten

  • jaarplanning opstellen

  • borgingsplan maken

  • onderbouwde steekproeven inzetten

Benadruk dat module 1 vooral het begrippenkader en de positionering neerzet, terwijl module 2 de systematische voorbereiding organiseert.

Module 3 en 4

  • concrete acties voor kwaliteitsborging

  • risico’s signaleren

  • verbetervoorstellen doen

  • bevindingen vastleggen

Module 3: Instrumenten voor kwaliteitsborging

  • bevindingen delen

  • kwaliteitscyclus afronden

  • samenwerken met opleidingsteam of management

  • verbeteringen daadwerkelijk doorvoeren

Module 4: Samen kwaliteitsverbetering realiseren

Leg de nadruk op de beweging van signaleren naar handelen: module 3 verzamelt zicht, module 4 zet dat om in verbetering.

Waar denk je aan bij kwaliteitsborging?

Open met het kernidee: kwaliteitsborging moet ervoor zorgen dat niemand hoeft te twijfelen aan de kwaliteit van examinering in het mbo.

Toolkit Kwaliteitsborging bij examinering

Module 1: kennismaking met kwaliteitsborging

  • Kaders voor kwaliteitsborging

    • Wet

    • Waarderingskader onderwijsinspectie

    • Examentaken MBO

  • Verhouding examencommissie, management en opleidingsteam

  • Zelfevaluatie: geeft inzicht in de verantwoordelijkheid van de examencommissie.

Open met het kernidee: kwaliteitsborging moet ervoor zorgen dat niemand hoeft te twijfelen aan de kwaliteit van examinering in het mbo.

Wettelijke basis: de WEB

In de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) staat dat de examencommissie ten minste als taak heeft om de kwaliteit van de examinering en van de instellingsexamens te borgen. De wet geeft dus de opdracht, maar de examencommissie bepaalt zelf hoe zij die opdracht in de praktijk vormgeeft.


Artikel 7.4.5 Wet educatie en beroepsonderwijs

Artikel 7.4.8 Wet educatie en beroepsonderwijs

Noem hier artikel 7.4.5 en 7.4.8 als wettelijke kaders uit de module, zonder de slide te overladen met wetsdetails.

Onderzoekskader van de Inspectie van het onderwijs

Omschrijft hoe het toezicht MBO is ingericht.

Omvat het waarderingskader en de werkwijze.


Waarderingskader:

14 standaarden die een opleiding op orde moet hebben.



Onderzoekskader 2021 voor het toezicht op het middelbaar beroepsonderwijs | Inspectie van het onderwijs


Noem hier artikel 7.4.5 en 7.4.8 als wettelijke kaders uit de module, zonder de slide te overladen met wetsdetails.

Noem hier artikel 7.4.5 en 7.4.8 als wettelijke kaders uit de module, zonder de slide te overladen met wetsdetails.

Noem hier artikel 7.4.5 en 7.4.8 als wettelijke kaders uit de module, zonder de slide te overladen met wetsdetails.

Procesarchitectuur examinering


Ontwikkeld door MBO-scholen.

Alle stappen die een mbo-school neemt om te zorgen voor goede examinering komen aan de orde. Denk daarbij aan het opstellen van het examenplan, inkopen en/of zelf construeren van examens, diplomeren en het borgen van de examenkwaliteit.


Helpt kritisch kijken naar het eigen examenproces.

Ondersteunt het herkennen van verbeterpunten.

Procesketen Examinering | MORA Onderwijs­kwaliteit


Noem hier artikel 7.4.5 en 7.4.8 als wettelijke kaders uit de module, zonder de slide te overladen met wetsdetails.

Deze slide heeft geen instructies

Examentaak examencommissie mbo: kwaliteitsborging

Kwaliteitsborging gaat over het gehele examenproces

De EC evalueert en analyseert volgens planning de kwaliteitsdoelen van examinering

  • Kwaliteit examenplan en exameninstrumenten

  • Kwaliteit afname en beoordeling (school en praktijk)

  • Kwaliteit van diplomering

  • Deskundigheid betrokkenen examinering

  • Audits en steekproeven

  • Effect van verbetermaatregelen


Op basis van de evaluaties en analyse daarvan stelt zij het jaarverslag op

Risico's worden beperkt en er wordt zo nodig bijgestuurd.

Benadruk dat vooral bij beroepsgerichte opleidingen ook de praktijksituatie onder de kwaliteitsborging valt.

Continue zorg voor kwaliteit

  • Kwaliteitsborging is meer dan een instrument of checklist

  • De examencommissie moet steeds weten hoe het staat met de examenkwaliteit in de opleidingsteams.

  • Daarom is er voortdurend contact nodig over kwaliteit, eigenaarschap en betrokkenheid

Hier ligt de nadruk op de cultuurkant van kwaliteitsborging: niet alleen controleren, maar ook in gesprek blijven over kwaliteit.

Samenwerking met opleidingsteam

Kwaliteitsborging is een gezamenlijke opgave.

  • examencommissie, management en opleidingsteam hebben elk een eigen rol en verantwoordelijkheid. Er is duidelijk onderscheid. Rollen moeten goed aansluiten.

  • samen beperken zij risico’s en zorgen zij voor tijdige verbeteringen

Leg uit dat kwaliteitsborging sterker wordt wanneer informatie uit verschillende rollen samenkomt: uitvoering, management en toezicht.

Wie doet wat?

Gebruik deze slide om het verschil tussen 'uitvoeren en organiseren' versus 'borgen en toezien' scherp te maken.

Het proces van kwaliteitsborging

De kwaliteitsborging van examinering volgt de PDCA-cyclus. Dat is een herhalend proces waarin doelen worden vastgesteld, uitgevoerd, gecontroleerd en verbeterd. Zo wordt kwaliteit niet alleen beoordeeld, maar ook steeds verder ontwikkeld.


MORA is ook onderverdeeld in PDCA. In de DO-fase bevinden zich de 5 gekeurde gebieden van de procesarchitectuur. Elk gekleurd procesgebied heeft ook weer een eigen PDCA-cyclus (zie grijze balk onder de gekleurde procesgebieden).

Leg uit dat PDCA zowel op het totaalproces als binnen afzonderlijke procesgebieden gebruikt kan worden.

PDCA-cyclus: PLAN en DO

  • kwaliteitsdoelen formuleren of bijstellen

  • plannen maken om doelen te realiseren

  • vastleggen wat nodig is aan afspraken en organisatie

  • examinering uitvoeren

  • activiteiten volgens planning laten verlopen

  • evaluaties uitvoeren zoals in de jaarplanning is opgenomen

DO

PLAN

Maak zichtbaar dat in de PLAN-fase vooral doelen centraal staan, terwijl in de DO-fase de uitvoering en monitoring starten.

PDCA-cyclus: CHECK en ACT

CHECK

  • verbeteracties bepalen

  • behaalde kwaliteit borgen

  • bijsturen waar resultaten nog niet voldoen

  • nagaan of doelen bereikt zijn

  • kwaliteit evalueren en analyseren

  • risico's en mogelijke oorzaken in beeld brengen

ACT

Benadruk dat analyse zonder opvolging onvoldoende is; de ACT-fase maakt kwaliteitsborging daadwerkelijk effectief.

Rolverdeling binnen de PDCA-cyclus

PLAN: opleidingsteam stelt kwaliteitsdoelen op. Op basis daarvan stelt de EC meetbare kwaliteitscriteria op en bepaalt zij op welke wijze kwaliteit geëvalueerd wordt.


DO: opleidingsteam voert examinering uit, examencommissie voert geplande evaluaties uit.


CHECK: examencommissie analyseert kwaliteit: examenplannen, instrumenten, processen, beoordeling, diplomering.

ACT: opleidingsteam formuleert en uitvoert verbeteracties op basis van signalen van de examencommissie

Deze slide verbindt proces en verantwoordelijkheid. Laat zien dat niet elke fase door dezelfde actor wordt getrokken.

Van evaluatie naar jaarverslag

  • evaluaties leveren informatie op over examenkwaliteit

  • analyse maakt risico's en sterke punten zichtbaar

  • op basis daarvan stelt de examencommissie haar jaarverslag op

Koppel dit terug aan de inspectie-eis dat over borging en kwaliteit jaarlijks verslag wordt gedaan.

Zelfevaluatie als vast onderdeel

Een belangrijk onderdeel van de toolkit is de zelfevaluatie van de examencommissie.


Zelfevaluatie is een manier waarop de examencommissie haar eigen functioneren onderzoekt. Dit hoort bij kwaliteitsborging.



Maak duidelijk dat zelfevaluatie niet bedoeld is als afrekening, maar als hulpmiddel om bewust en gericht te verbeteren.

Wat is zelfevaluatie?

Gaat over examenkwaliteit en of de EC haar toezichthoudende rol goed invult.

Zicht krijgen op sterke punten, ontwikkelpunten en benodigde vervolgstappen.

De zelfevaluatie bestaat uit drie samenhangende delen:

  • A. Essentie van kwaliteitsborging: basis voor kwaliteitsborging, duidelijkheid over taken en rollen, heldere kwaliteitsdoelen, duidelijke planning. Voldoende informatie is nodig voor kwaliteit.

  • B. Beginselen van kwaliteitsborging: Rolopvatting. De commissie is controleur, maar moet ook op afstand, objectief en onafhankelijk handelen én een betrokken kritische vriend blijven. Wat is het ideaalbeeld en wat is daarvoor nodig?

  • C. Deskundigheid van het examencommissielid: de EC moet als geheel alles beheersen

Deze slide heeft geen instructies

Kwaliteitsbewustzijn

Kwaliteitsbewustzijn betekent dat de werkwijze van de examencommissie kenbaar, duidelijk en voorspelbaar is.


Instrumenten, processen en procedures liggen vast en worden op een systematische manier benut.

Deze slide heeft geen instructies

Bedankt!

Huiswerk: neem zelf de module door.

En verder: waar lopen jullie tegenaan?


Doel: doorlopen van alle modules om de werkzaamheden van de examencommissie te verhelderen. Is dit gelukt?



Feedback voor portfolio


Deze slide heeft geen instructies

Praktische opdracht MORA: bespreek in tweetallen

  1. Waar in de onderwijs-/examenprocesketen heeft de examencommissie een rol?

  1. Welke processen raken direct aan de kwaliteitsborging van examinering?

  2. Op welke momenten in het proces kan de examencommissie kwaliteit controleren of bijsturen?

  3. Welke informatie heeft de examencommissie nodig om haar toezichthoudende rol goed uit te voeren?

  4. Waar zitten volgens jullie de belangrijkste risico’s in het examenproces?

  5. Hoe kan de examencommissie vanuit de procesarchitectuur bepalen waar zij haar aandacht op richt?

Pak de MORA-procesplaat erbij en markeer drie processen die belangrijk zijn voor de kwaliteitsborging van examinering.


Procesketen Examinering | MORA Onderwijs­kwaliteit

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies