Verkiezingen & Kabinetsformatie (3.4 & 3.5)

Startvragen


Gebruik je boek: blz 64 - 65. Maak de vragen individueel, in je schrift (3 minuten).

  1. Welke stroming of stromingen zie je terug in wat Henk zegt? En welke in wat politicus Jesse Klaver zegt? Leg uit.

  2. Op welke partij zou Henk gestemd kunnen hebben en waarom? En van welke partij is Jesse Klaver?

Achtergrond: Het huidige kabinet bestaat uit een coalitie van D66, CDA en VVD (stromingen: sociaal-liberalen, christen-democraten en liberalen). Ze willen bezuinigen op pensioenen en uitkeringen bij ziekte.

1 / 37
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMaatschappijleerMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 37 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Startvragen


Gebruik je boek: blz 64 - 65. Maak de vragen individueel, in je schrift (3 minuten).

  1. Welke stroming of stromingen zie je terug in wat Henk zegt? En welke in wat politicus Jesse Klaver zegt? Leg uit.

  2. Op welke partij zou Henk gestemd kunnen hebben en waarom? En van welke partij is Jesse Klaver?

Achtergrond: Het huidige kabinet bestaat uit een coalitie van D66, CDA en VVD (stromingen: sociaal-liberalen, christen-democraten en liberalen). Ze willen bezuinigen op pensioenen en uitkeringen bij ziekte.

Sociaal-democraten


  • Solidariteit voor iedereen

  • Herverdeling rijkste mensen moeten meer belasting betalen

  • Grote overheid moet ingrijpen om ongelijkheid te beperken.

Populisme

meer een stijl van politiek bedrijven

  • Politici (elite) luisteren niet naar de "gewone" burger

  • Rechts-populisme focust vaak op immigratie

Programma en doelen

Deel 1 - Verkiezingen

Je kunt uitleggen welke motieven kiezers hebben om op een partij te stemmen en hoe ze daarbij beïnvloed worden.

Je kunt beschrijven hoe de verkiezingen in Nederland verlopen.

Deel 2 - Kiesstelsels

Je kunt een vergelijking maken tussen een kiesstelsel met evenredige vertegenwoordiging (Nederland) en een meerderheids-/districtenstelsel (Verenigde Staten).

Deel 3 - Kabinetsformatie

Je kunt uitleggen hoe in Nederland na de verkiezingen een nieuw kabinet tot stand komt: welke stappen worden er gezet en waar wordt op gelet?


Deel 1 - Verkiezingen

  • Waarom stemmen mensen op een partij?

  • Hoe worden ze daarbij beïnvloed?

  • Hoe verlopen verkiezingen?

Kiesrecht

Alle Nederlanders vanaf 18 jaar


Dit is een recht, geen plicht.



In België moet je naar het stembureau komen. Wat is daar een voordeel van?

Passief kiesrecht

Actief kiesrecht

Iedereen mag zich verkiesbaar opstellen.


  • Als kandidaat op de lijst bij een bestaande partij

  • Of een eigen partij oprichten

    • naam + bedrag + inschrijven + handtekeningen

Motieven om te stemmen

  • Standpunten komen overeen met jouw ideëen

  • De partij let goed op jouw belangen

  • De lijsttrekker spreekt je aan

  • Je stemt strategisch







Strategisch stemmen: waarom zou je dat doen?

Verkiezingstijd

Strategisch stemmen

Beantwoord de vragen

  1. Wat is het verschil tussen actief en passief kiesrecht?

  2. Geef ten minste twee redenen die mensen kunnen hebben om op een bepaalde partij te stemmen.

  3. Leg uit wat peilingen met strategisch stemmen te maken hebben. Noem in je antwoord minstens één voorbeeld van hoe een kiezer zijn of haar stem zou kunnen aanpassen op basis van een peiling

  4. Geef één reden om wel strategisch te stemmen en één reden om dat niet te doen.


10

minute

00

second

Verkiezingen

Na de verkiezingen

Deel 2 - Kiesstelsels

  • Je kunt een vergelijking maken tussen een kiesstelsel met evenredige vertegenwoordiging (Nederland) en een meerderheids-/districtenstelsel (Verenigde Staten).

Evenredige vertegenwoordiging

Wanneer krijg je een zetel?


Kiesdeler: het aantal stemmen dat je nodig hebt voor één zetel.

Voorbeeld: De Tweede Kamer heeft 150 zetels. Stel er worden 10 miljoen stemmen uitgebracht dan is de kiesdeler

(10.000.000 / 150 =) 66.666 stemmen = 1 zetel.


Restzetels: overgebleven zetels worden verdeeld over partijen met ten minste 1 zetel


Wat is het voordeel als iemand namens een regio in het parlement zit?

Sleepvraag kiessstelsel

Districten-stelsel

Evenredige Vertegenwoordiging

Kleine partijen kunnen makkelijker meedoen.

Winner takes all

Besluitingvorming kan traag en complex zijn.

Regionale vertegenwoordiging

De kiesdeler is

A

Het aantal stemmen dat overblijft.

B

Het totale aantal zetels in de Tweede Kamer (150)

C

Het aantal stemmen dat je nodig hebt voor één zetel in de Kamer.

D

De handtekeningen die je moet verzamelen om een eigen partij te beginnen.

Hoeveel partijen in het parlement lijkt jou het beste?

1

2

2

maximaal 5

3

tussen de 5 en de 10

4

hoe meer, hoe beter

Wat is er aan de hand in Duitsland?


Schrijf op in je schrift

Startvraag: kiesstelsel



Het voordeel van evenredige vertegenwoordiging is dat het de laagst mogelijke 1 opwerpt voor nieuwe en kleine partijen. Dit kiesstelsel is daarom een goede 2 van wat er onder kiezers leeft. Het grote nadeel is dat er relatief veel partijen in de 3 , zitten en dat het meestal onmogelijk is om van de 4 _af te leiden welke partijen volgens de kiezers de 5 _zouden moeten vormen. Éen partij behaalt nooit meer dan 75 zetels in de Tweede Kamer dus er moet altijd een 6 (dat is een samenwerkingsverband tussen partijen) worden gevormd. De 7 kan daarbij erg lang duren.

Tweede Kamer afspiegeling drempel regering kabinetsformatie verkiezingsuitslag coalitie

Programma en doelen

Deel 1 - Kabinetsformatie

Je kunt uitleggen hoe in Nederland na de verkiezingen een nieuw kabinet tot stand komt: welke stappen worden er gezet en waar wordt op gelet?


Deel 2 - De regering regeert, het parlement controleert

Je kunt toelichten waar de regering en het parlement in Nederland uit bestaan, wat hun taken zijn en welke rechten bij deze taken horen.


Je kunt de stappen beschrijven die worden doorlopen bij het maken van een nieuwe wet.




Deel 1 - Kabinetsformatie

  • Hoe komt in Nederland na de verkiezingen een nieuw kabinet tot stand? Welke stappen worden er gezet en waar wordt op gelet?

Begrippen


"regering", "kabinet", "Tweede Kamer", "parlement"?, "Leden van de Staten-Generaal"

Begrippen


Waarom is er naast een gekozen Tweede Kamer ook een kabinet nodig?

Wie komen er in het nieuwe kabinet?


  • Kabinetsformatie

  • Coalitie

  • Oppositie

  • Informateur

  • Formateur

  • Regeerakkoord

  • Bordesfoto


Gebruik de video en je boek (3.5) om de begrippen uit te leggen

Slide titel

Slide tekst

Kabinetsformatie

Bij het vormen van een coalitie wordt op de volgende dingen gelet.

  • Het aantal zetels in de Tweede Kamer.

  • De standpunten van de partijen.


Kabinetsformatie

OPDRACHT: zoek naar mogelijke coalities met de meerderhedenzoeker:

https://app.nos.nl/nieuws/tk2025/


Let op:

  • Aantal zetels.

  • Standpunten van de partijen (blz. 88 - 89 uit je boek): gaat deze combinatie goed samen?

Kabinetsformatie

Bij het vormen van een coalitie wordt op de volgende dingen gelet.

  • Het aantal zetels in de Tweede Kamer.

  • De standpunten van de partijen.


Vraag: De huidige coalitie heeft 66 zetels in de Tweede Kamer.

a. Waarom is dat onhandig?

b. Hoe kunnen ze dat oplossen?

Kabinetsformatie

1. Bij het vormen van een coalitie wordt op de volgende dingen gelet. Leg per onderdeel uit wat daarin belangrijk is en waarom.

a. Het aantal zetels in de Tweede Kamer.

b. De standpunten van de partijen.


2. De huidige coalitie heeft 66 zetels in de Tweede Kamer.

a. Waarom is dat onhandig?

b. Hoe kunnen ze dat oplossen?