Bedrijvende en lijdende vorm
Bedrijvende en lijdende vorm
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Bedrijvende en lijdende vorm
Leerdoel
Na deze les
weet je wat een bedrijvende en lijdende zin is
kan je bedrijvende zinnen in de lijdende zin zetten en daarbij rekening houden met de werkwoordstijden.
Maar eerst: De taalpolitie
In tweetallen.
Jullie krijgen telkens 45 seconden om zo veel mogelijk overtredingen te vinden én te verbeteren.
Daarna verschijnt de volgende “plaats delict”.
Je krijgt punten voor:
1 punt per gevonden fout;
1 punt voor de juiste verbetering;
bonuspunt als je de regel kunt uitleggen wanneer je de beurt krijgt.
Plaats delict VOORBEELD
Me moeder zij dat ik me fiets moest meenemen maar ik was haar vergeten.
Mijn moeder zei dat ik mijn fiets moest meenemen, maar ik was hem vergeten.
Plaats delict 1
Hun hebben gisteren vertelt dat de excursie niet door gaat omdat er te slecht weer opkomst is.
Aanhoudingen delict 1
Hun hebben gisteren vertelt dat de excursie niet door gaat omdat er te slecht weer opkomst is.
Zij hebben gisteren verteld dat de excursie niet doorgaat, omdat er te slecht weer opkomst is.
5 aanhoudingen
Plaats delict 2
Nadat hij zijn huiswerk gemaakt had, zij hij dat hij het eigenlijk best makkelijk vondt.
Plaats delict 2
Nadat hij zijn huiswerk gemaakt had, zij hij dat hij het eigenlijk best makkelijk vondt.
Nadat hij zijn huiswerk gemaakt had, zei hij dat hij het eigenlijk best makkelijk vond.
Plaats delict 3
De leraar vroeg: “wie heeft er zijn boek niet bij zich”?
Plaats delict 3
De leraar vroeg: “wie heeft er zijn boek niet bij zich”.
De leraar vroeg: “Wie heeft er zijn boek niet bij zich?"
3 aanhoudingen; hoofdletter W, ? ipv punt, afsluiten met citaatteken.
Plaats delict 4
Ik irriteer me aan mensen die hun tas midden in het gangpad neer zetten.
Plaats delict 4
Ik irriteer me aan mensen die hun tas midden in het gangpad neer zetten.
Ik irriteer me aan mensen die hun tas midden in het gangpad neerzetten.
ook goed:
Het irriteert me als mensen hun tas midden in het gangpad neerzetten.
Plaats delict 5
Me zus heeft gisteren een nieuwe laptop gekocht, en ze weet nog niet of ze het houd of terug stuurt
Plaats delict 5
Me zus heeft gisteren een nieuwe laptop gekocht, en ze weet nog niet of ze het houd of terug stuurt
Mijn zus heeft gisteren een nieuwe laptop gekocht, maar ze weet nog niet of ze hem houdt of terugstuurt.
5 aanhoudingen
Het verschil
Bedrijvend = actief: je (het onderwerp) doet iets
Lijdend = passief: je (het onderwerp) ondergaat iets
Actief of passief? Bedrijvend of lijdend
Actieve/bedrijvende vorm: Het onderwerp in de zin voert de handeling uit.
De glazenwasser wast de ruiten.
Passieve/lijdende vorm: Het onderwerp in de zin ondergaat de handeling.
De ruiten worden door de glazenwasser gewassen.
Bedrijvend en lijdend
A. Lola neemt de taxi naar huis.
B. Lola wordt door een taxi naar huis gebracht.
Hoe herken je een lijdende vorm?
In een lijdende zin staat
een vorm van het werkwoord ‘worden’ of ‘zijn’.
"De afwas wordt gedaan door Theo."
" Er is code rood afgegeven door het KNMI."
Wanneer gebruik je een passieve zin?
Omdat je de nadruk wil leggen op de handeling:
Ik ben gisteren bestolen!
Omdat je niet weet wie gehandeld heeft:
Er is vannacht een moord gepleegd
Omdat je niet wilt zeggen wie handelt:
Het kersttoernooi is helaas opnieuw afgelast.
Sleepvraag
Lijdend
Bedrijvend
De bankovervaller werd op zijn neus gestompt door de bewaker.
De bewaker stompte de bankovervaller op zijn neus.
Indianen in Peru maakten van de bast van de kinaboom een drankje.
Van de bast van de kinaboom werd een drankje gemaakt.
Veranderen, Lijdend of bedrijvend?
Een lijdende zin veranderen in een bedrijvende zin:
Het helpt vaak om de vraag ‘door wie?’ te stellen. Zo vind je het onderwerp dat je kunt gebruiken voor een actieve zin.
Voorbeeld
De afwas wordt razendsnel gedaan. Theo en Thea hebben haast.
Door wie wordt de afwas gedaan?
Door Theo en Thea.
Theo en Thea doen snel de afwas. Ze hebben haast.
Zorg dat het onderwerp iets...
doet: bedrijvende vorm De juf legt de stof uit aan Kees.
ondergaat: lijdende vorm De stof wordt door de juf uitgelegd aan Kees
Van bedrijvend naar lijdend: hoe werkt het?
het lijdend voorwerp wordt het onderwerp
het onderwerp wordt een bijwoordelijke bepaling die met door begint: een door-bepaling
bij het werkwoordelijk gezegde wordt het hulpwerkwoord worden of zijn gebruikt
Waaraan herken je dat deze zin lijdend is? "Het huis is door de schilder geverfd."
Je kunt de vorm herkennen en . . .
veranderen!
Is deze zin bedrijvend of lijdend? "De brief wordt morgen verstuurd."
BEdrijvend
lijdend
De brief wordt morgen verstuurd
Maak de zin actief
Hij werd gekust door zijn vriend.
Bedrijvend
Lijdend
Hij werd gekust door zijn vriend.
Maak de zin bedrijvend.
Zet deze zin nu in de bedrijvende vorm. De stof werd door de docent uitgelegd.
'Meer dan honderd miljoen mensen bekeken dit jaar de Super Bowl.' Wat voor zinsdeel is 'de Super Bowl'?
Onderwerp
Lijdend voorwerp
Meewerkend voorwerp
Bijwoordelijke bepaling
'De Super Bowl werd dit jaar door meer dan honderd miljoen mensen bekeken.' Wat voor zinsdeel is 'de Super Bowl'?
Onderwerp
Lijdend voorwerp
Meewerkend voorwerp
Bijwoordelijke bepaling
Zet in de lijdende vorm: 'Mijn kat Maud heeft mijn bank kapot gekrabd.'
Zet deze zin in de vragende vorm:
Wij gaan niet mee.
Je gaat zelf oefenen met de lijdende en bedrijvende vorm.
Klik in de volgende dia op de link.
Je kunt hier ook nog extra uitleg krijgen.
Aan de slag
Plot, grammatica 4, les 2
+
Oefenen wikiwijs
Als de link niet werkt, zoek je de link op in Teams.