Rouw en verlies 4 lessen
Rouw en verlies les 1
Daniëlle van Buul
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Rouw en verlies les 1
Daniëlle van Buul
Afspraken
- Respect voor elkaar en elkaars mening/beleving.
- Geef aan als je even de groep/klas wilt verlaten, wat je nodig hebt.
- Alles wat besproken wordt blijft binnen deze groep, is vertrouwelijk.
Doelen van dit thema
Gesprekken aangaan
Inzicht krijgen in eigen mening/beleving
Handreikingen geven
Stilstaan bij rouw en verlies in relatie tot jezelf
'Verlies is het niet meer hebben van iets'
Wat doe je met de spullen van je ex?
3% van alle mensen verbrand ze...
Stelling:
Je hebt geen verdriet als je geen tranen hebt?
Stelling
Rouwen moet je alleen doen?
Stelling
Kan stoppen met roken ook rouw en verlies met zich meebrengen?
Wat heeft dit filmpje met rouw en verlies te maken?
Bio psychosociaal model
Het Biologisch verlies:
Het gevolg van de lichamelijke gesteldheid
Psychologisch verlies
Het gevolg van de psychische gesteldheid
Sociaal verlies
Het gevolg van verlies van sociale contacten
Maak tweetallen
Bedenk bij ieder punt 3 voorbeelden.
Biologisch verlies
Psychologisch verlies
Sociaal verlies
Je huilt om wat je vreugde schonk
- Als je lief hebt, hoort rouw onlosmakelijk bij het leven
- Vroeg af laat zul je afscheid moeten nemen van iets of iemand die je dierbaar is
Rouwen is het verwerken van een (groot) verlies
Bijvoorbeeld het overlijden van iemand van wie je houdt.
Of het verlies van een baan of het verlies van de hoop op een kind.
Verlies geeft veel emoties, zoals verdriet, somberheid en boosheid
Zou de rouw hetzelfde zijn bij iemand die plotseling of na een langdurig ziekbed overlijdt?
Orgaandonor
Ben jij Donor?
Waarom wel/niet?
Welke organen wel/niet?
Rouw en verlies les 2
Daniëlle van Buul
Even kort herhalen!
Verder veel film kijken vandaag!
Bio psychosociaal model
Het Biologisch verlies:
Het gevolg van de lichamelijke gesteldheid
Psychologisch verlies
Het gevolg van de psychische gesteldheid
Sociaal verlies
Het gevolg van verlies van sociale contacten
Vier rouwtaken bij verlies
1. De eerste rouwtaak is het verlies onder ogen zien
2. De tweede rouwtaak is omgaan met de pijn van het verlies
3. De derde rouwtaak bestaat erin zich aan te passen aan een leefomgeving
4. De vierde rouwtaak is het bewaren van de herinnering en weer leren genieten van het leven
Taak = je doet iets
Stelling
Rouwen duurt gemiddeld een jaar
Rouw
“Het is oké om van alles te voelen.
Het is oké om weinig te voelen,
Of gewoon niks.”
Uitvaart wensen?
Film
Nederland en de dood van Michiel van Erp (40 min)
https://npo.nl/start/afspelen/nederland-en-de-dood
(in les 2 of 3: Duur 40 min)
Rouw en verlies les 3
Daniëlle van Buul
Begraven of door de toilet spoelen?
Rituelen
Dood & verschillende culturen +religie
Waarom hebben mensen behoefte aan speciale gebruiken en rituelen rondom de dood?
Waken/ opbaren
Persoonlijke verzorging
Persoonlijk symboliek (meebrengen van persoonlijke spullen)
Muziek/ rituelen: aansteken van kaarsen
Gedenkplek
Herdenkingsmoment
Persoonlijke uitingen: dragen van sieraad
Waarom hebben mensen behoefte aan speciale gebruiken en rituelen rondom de dood?
Islamitische uitvaart: Moslims worden niet gecremeerd en het liefst binnen 24 uur begraven;
Hindoestaanse uitvaart: Het liefst gekozen voor cremeren / dragen witte of zwarte kleding;
Surinaamse uitvaart: Creoolse uitvaarten zijn vrij uitbundig. Surinamers zeggen dat ze dansend naar hun laatste rustplaats willen worden gebracht.
Slimme en domme uitspraken
Iemand ervaring met domme uitspraken en slimme uitspraken nadat iemand overleden is?
Wat kun je beter niet doen?
Geef geen mening: zeg niet ‘Ze hadden hem nooit mogen opereren.’
Geef geen (goedbedoelde) adviezen aan iemand die rouwt: zeg niet ‘Als ik jou was, zou ik maar weer snel aan het werk gaan.’
Ruim nooit ongevraagd spullen van de overledene op.
Maak de rouwende niet zielig door overdreven schouderklopjes en opmerkingen als: ‘Oh, wat moet dit ondraaglijk voor je zijn!’
Gebruik geen dooddoeners: ‘Tja, het leven gaat verder.’
Begin niet te veel over jezelf: ‘Toen mijn vrouw op sterven lag…’ (om vervolgens geen ruimte meer te laten voor de ander).
Troost niet met opmerkingen als: ‘Joh, je bent nog zo jong, je vindt wel weer een andere man.’
Wat wel!
"Het was maar een konijn"
Zo begon de overdracht.
Willem was helemaal uit zijn dak gegaan. De leiding snapte er niets van. Willem was nooit zo. En nu…. Hij wilde niet meer eten, schreeuwde, sloeg met deuren en rende naar zijn kamer. Willem zelf kon niet uitleggen wat de reden was. Die was alleen maar boos en verdrietig tegelijk. Navraag bij ouders leerde dat Willem, die nog elk weekend thuis kwam, een paar weken wel afscheid had moeten nemen van zijn konijn Billy. Maar Billy was toch maar een konijn…..Tja daar dacht Willem toch even anders over.
Het lichaam werkt niet meer als het dood is.
Sterven is niet meer voelen, zien, ademen, eten, lopen alles wat leeft gaat dood: planten, bloemen, dieren.
Je kan lang leven maar ook jong sterven. Zoals sommige bloemen die ook maar 1 dag bloeien.
Kinderen en cliënten leren ook dat er op sommige vragen geen antwoord is.
Mensen met een verstandelijke beperking stellen ook vaak concrete vragen, zoals:
“Wordt opa nu nat onder de grond als het regent en moet hij zand eten?”
Hoe zou jij hier op reageren als persoonlijk begeleider?
Termen
Palliatieve zorg
Terminale zorg
Palliatieve sedatie
Euthanasie
Termen
Palliatieve zorg = De zorg waarmee je zowel het lichamelijke als het psychische lijden van iemand wilt verzachten of verlichten als deze persoon niet meer genezen kan. (De persoon zal binnen afzienbare tijd sterven).
Terminale zorg = Zorg die zich richt op de allerlaatste fase, de stervensfase.
Palliatieve sedatie = Verlagen van het bewustzijn, de cliënt zal de niet-behandelbare symptomen, maar ook de angst niet meer ervaren. Het is een medische handeling, geen euthanasie.
Euthanasie = “Het handelen van een arts dat tot doel heeft het leven van een cliënt op diens verzoek te beëindigen”.
Ben jij op de hoogte van regels/visie/protocollen binnen jouw organisatie?
Denk bijvoorbeeld aan:
- (niet-)reanimatiebeleid
- Wensen van cliënten (beschreven in begeleidingsovereenkomst?)
Wie vertel je wat en op welk moment?
Bijvoorbeeld
Een cliënt is ziek en je weet dat hij niet meer zal genezen.
- vertel je dit de cliënt zelf?
- eventuele groepsgenoten?
- eventuele andere disciplines?
Signalen die aangeven dat iemand gaat sterven
Mag je huilen als (persoonlijk) begeleider?
Rouw en verlies les 4
Daniëlle van Buul
Rouw en verlies in het werkveld
Ervaring met verlies in het werkveld?
Rouw en verlies in het werkveld
Wat zeg je
"Gaat slapen" of gaat dood??
Wordt opa nu nat onder de grond als het regent en moet hij zand eten?
Geef concreet en helder antwoorden. Mensen met een verstandelijke beperking stellen ook concrete vragen.
Het beste kun je aangeven dat iemand niet meer ademt en geen honger en dorst meer heeft.
professionele afstand
Ben je voldoende op de hoogte van regels/ visie/ protocollen binnen jouw organisatie?
Denk aan:
(niet) reanimatiebeleid
Wensen van de client (beschreven in bv. een begeleidingsovereenkomst.
Wie vertel je wat, op welk moment
Voorbeeld
Client is erg ziek en je weet dat hij niet meer beter wordt.
vertel je dit de client zelf?
vertel je dit aan groepsgenoten?
vertel je dit aan andere disciplines?
Client overleden?
Wil je dan gebeld worden op je vrije dag als (persoonlijk) begeleider
Overledene verzorgen / Geef je eigen grenzen aan
Als de dood is vastgesteld
Verwijder vreemde voorwerpen;
Sluit ogen en mond. Ondersteun de kin met een opgerolde handdoek;
Werk volgens de wensen van de overledene en de nabestaanden;
Regels en protocol van de organisatie.
Einde
Wat vonden jullie van deze lessen over rouw en verlies?
rocspiegel.nl
(link toevoegen)