5.2 Chromosomen 2HV

5.2 Chromosomen

  • Jas in je kluis

  • Spullen op tafel

       Laptop/Leerwerkboek

       Schrift

  • Tas van tafel

  • Lees blz. 108 t/m 117

5

minute

00

second

Kennen/Kunnen

  • Begrijpen: Ik kan uitleggen dat menselijke lichaamscellen 46 chromosomen bevatten en waarom deze in paren voorkomen, in tegenstelling tot geslachtscellen.

  • Begrijpen: Ik kan uitleggen dat chromosomen in een paar dezelfde genen bevatten en beschrijven hoe het geslacht bepaald wordt door X- en Y-chromosomen.

  • Begrijpen: Ik kan het verschil uitleggen tussen gewone celdeling (mitose) en geslachtsceldeling (meiose) door beide processen goed te vergelijken.

  • Analyseren: Ik kan uitleggen hoe meiose en bevruchting samen zorgen voor genetische variatie door het proces en de chromosoomcombinaties correct te beschrijven.

Huiswerk T5 B2

Opdr. 1 t/m 9

OF uitdaging

Opdr. 6 t/m 11

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

5.2 Chromosomen

  • Jas in je kluis

  • Spullen op tafel

       Laptop/Leerwerkboek

       Schrift

  • Tas van tafel

  • Lees blz. 108 t/m 117

5

minute

00

second

Kennen/Kunnen

  • Begrijpen: Ik kan uitleggen dat menselijke lichaamscellen 46 chromosomen bevatten en waarom deze in paren voorkomen, in tegenstelling tot geslachtscellen.

  • Begrijpen: Ik kan uitleggen dat chromosomen in een paar dezelfde genen bevatten en beschrijven hoe het geslacht bepaald wordt door X- en Y-chromosomen.

  • Begrijpen: Ik kan het verschil uitleggen tussen gewone celdeling (mitose) en geslachtsceldeling (meiose) door beide processen goed te vergelijken.

  • Analyseren: Ik kan uitleggen hoe meiose en bevruchting samen zorgen voor genetische variatie door het proces en de chromosoomcombinaties correct te beschrijven.

Huiswerk T5 B2

Opdr. 1 t/m 9

OF uitdaging

Opdr. 6 t/m 11

Tekenen

Maak in je schrift een tekening van een cel met daarin het DNA

Gebruik wat je weet over DNA en cellen om dit te doen

Gebruik onderstaande tips om het zo goed mogelijk te doen.


Tips:

  • Teken eerst een grote cel, teken daarin het organel waar het DNA is opgeslagen. (hoe heet dit organel ook alweer?)

  • Ligt het DNA los in de cel? Of zit het in een bepaalde vorm? Welke vorm is dat?

  • Gebruik kleuren om te laten zien welk DNA afkomstig is van welke ouder

  • Hoeveel DNA moet je minimaal tekenen om een lichaamscel te tekenen? (niet per se van een mens)

5

minute

00

second

In de cellen van je darmen, kun je DNA vinden dat informatie bevat over je haarkleur

A

Juist

B

Onjuist

Zet genotype, fenotype, gen en invloed op de juiste plek

het genotype is de erfelijke informatie over alle eigenschappen in het DNA

een gen is de erfelijke informatie over 1 eigenschap

het fenotype is hoe je eigenschappen tot uiting komen (=zichtbaar zijn).

een invloed uit de omgeving kan beinvloeden hoe de eigenschappen uit het genotype tot uiting komen in het fenotype

Je kunt dit vergelijken met andere dingen.

Stel je gebruikt een recept uit een kookboek om een taart te bakken, dan:

Is het recept uit het kookboek vergelijkbaar met een gen

Is het kookboek dat je leest vergelijkbaar met het genotype

Is de uiteindelijke taart die je hebt gebakken vergelijkbaar met het fenotype

Stel je koopt een kast bij ikea, daarna zet je die in elkaar met de handleiding.

Als laatst gebruik je verf om de kast een andere kleur te geven. Hierbij:

Is de uiteindeljike kast die je in elkaar zet vergelijkbaar met het fenotype

Is de handleiding die je gebruikt vergelijkbaar met het genotype

Is de verf vergelijkbaar met een invloed uit de omgeving

het genotype
een gen
het fenotype
een invloed uit de omgeving
het genotype
het fenotype
een gen
het genotype
het fenotype
het fenotype
het genotype
een invloed uit de omgeving

In de zomer gaat Jan graag in de zon liggen. Zijn huid wordt dan bruin. Wat is er dan gebeurd?

A

Zijn genotype is verandert

B

Zijn fenotype is verandert

C

Zijn genotype en fenotype zijn verandert

D

Zijn genotype en fenotype veranderen niet

Chromosomen liggen niet los in je cellen. Hoe heet het deel van de cel waar chromosomen in zitten? (1 woord)

Hoeveel chromosomen komen voor in een cel in je oog? (getal)

Bevatten alle cellen in het lichaam van een volwassen persoon 46 chromosomen?

A

Ja, allemaal

B

Nee, maar het overgrote deel wel

C

Nee, ongeveer de helft

D

Nee, maar een klein deel

Geen DNA?

De meeste van je cellen zijn rode bloedcellen of bloedplaatjes; deze bevatten geen DNA (of een celkern)

Slechts ongeveer 15% van je cellen bevat DNA. Maar dit zijn de meeste andere celtypes in je lichaam!


Onthoud: Als de cel geen rode bloedcel is, bevat hij DNA


Wat is een gen?

Chromosomen vormen paren:

  • 1 chromosoom van je moeder en 1 van je vader

  • 1 paar bevat dezelfde genen


!

Elk (gezond) mens heeft van elk gen 2 versies. Waarom heb je elk gen 2x?

Een chromosomenpaar

Geslachtelijke voortplanting

  • Zaad/eicellen ontstaan door een speciale deling: Meiose.

  • Tijdens meiose worden alle chromosomenparen gesplitst, elke dochtercel krijgt 1 chromosoom uit elk paar.

  • Hierdoor ontstaan cellen met verschillende combinaties.

Ontstaan van genotype

  • Alle lichaamscellen bevatten chromosomenparen.

  • Zaadcel/eicel bevat enkele chromosomen: enkelvoudig

  • Tijdens bevruchting ontstaan nieuwe paren en het genotype

Welke combinaties zijn mogelijk?

lichaamscel

man

spermacel

spermacel

Meiose



Blond haar

Bruin haar

Blauwe ogen

Groene ogen

Steil haar

Krullend haar

?

Sekse

  • Bepaald door X en Y chromosoom

  • XX = vrouw

  • XY = man

  • Intersekse = XX of XY

  • Waarom is YY niet mogelijk?



Zs = Werken in stilte

  • Geen vinger opsteken

  • Aan het werk

  • Stil en stoor niemand

  • Blijf op je plek

Ga aan de slag met: T5 B2

  • Blz. 108 t/m 117

  • Opdr. 1 t/m 9

OF uitdaging

  • Opdr. 6 t/m 11


Klaar met het bovenstaande?

  • Verder werken/lezen

  • Samenvatten

  • Ander huiswerk

  • Boek lezen

6

minute

00

second

Zf = Werken met fluisteren

  • Geen vinger opsteken

  • De docent komt langs

  • Aan het werk

  • Fluister alleen met de persoon naast je

  • Blijf op je plek

Ga aan de slag met: T5 B2

  • Blz. 108 t/m 117

  • Opdr. 1 t/m 9

OF uitdaging

  • Opdr. 6 t/m 11


Klaar met het bovenstaande?

  • Verder werken/lezen

  • Samenvatten

  • Ander huiswerk

  • Boek lezen

Het DNA van een broer en zus wordt vergeleken. Leg uit: waarom is het logisch dat hun DNA veel overeenkomsten heeft?