5.2 Chromosomen
Jas in je kluis
Spullen op tafel
Laptop/Leerwerkboek
Schrift
Tas van tafel
Lees blz. 108 t/m 117
minute
second
Kennen/Kunnen
Begrijpen: Ik kan uitleggen dat menselijke lichaamscellen 46 chromosomen bevatten en waarom deze in paren voorkomen, in tegenstelling tot geslachtscellen.
Begrijpen: Ik kan uitleggen dat chromosomen in een paar dezelfde genen bevatten en beschrijven hoe het geslacht bepaald wordt door X- en Y-chromosomen.
Begrijpen: Ik kan het verschil uitleggen tussen gewone celdeling (mitose) en geslachtsceldeling (meiose) door beide processen goed te vergelijken.
Analyseren: Ik kan uitleggen hoe meiose en bevruchting samen zorgen voor genetische variatie door het proces en de chromosoomcombinaties correct te beschrijven.
Huiswerk T5 B2
Opdr. 1 t/m 9
OF uitdaging
Opdr. 6 t/m 11
5.2 Chromosomen
Jas in je kluis
Spullen op tafel
Laptop/Leerwerkboek
Schrift
Tas van tafel
Lees blz. 108 t/m 117
minute
second
Kennen/Kunnen
Begrijpen: Ik kan uitleggen dat menselijke lichaamscellen 46 chromosomen bevatten en waarom deze in paren voorkomen, in tegenstelling tot geslachtscellen.
Begrijpen: Ik kan uitleggen dat chromosomen in een paar dezelfde genen bevatten en beschrijven hoe het geslacht bepaald wordt door X- en Y-chromosomen.
Begrijpen: Ik kan het verschil uitleggen tussen gewone celdeling (mitose) en geslachtsceldeling (meiose) door beide processen goed te vergelijken.
Analyseren: Ik kan uitleggen hoe meiose en bevruchting samen zorgen voor genetische variatie door het proces en de chromosoomcombinaties correct te beschrijven.
Huiswerk T5 B2
Opdr. 1 t/m 9
OF uitdaging
Opdr. 6 t/m 11
Tekenen
Maak in je schrift een tekening van een cel met daarin het DNA
Gebruik wat je weet over DNA en cellen om dit te doen
Gebruik onderstaande tips om het zo goed mogelijk te doen.
Tips:
Teken eerst een grote cel, teken daarin het organel waar het DNA is opgeslagen. (hoe heet dit organel ook alweer?)
Ligt het DNA los in de cel? Of zit het in een bepaalde vorm? Welke vorm is dat?
Gebruik kleuren om te laten zien welk DNA afkomstig is van welke ouder
Hoeveel DNA moet je minimaal tekenen om een lichaamscel te tekenen? (niet per se van een mens)
minute
second
In de cellen van je darmen, kun je DNA vinden dat informatie bevat over je haarkleur
Juist
Onjuist
Zet genotype, fenotype, gen en invloed op de juiste plek
het genotype is de erfelijke informatie over alle eigenschappen in het DNA
een gen is de erfelijke informatie over 1 eigenschap
het fenotype is hoe je eigenschappen tot uiting komen (=zichtbaar zijn).
een invloed uit de omgeving kan beinvloeden hoe de eigenschappen uit het genotype tot uiting komen in het fenotype
Je kunt dit vergelijken met andere dingen.
Stel je gebruikt een recept uit een kookboek om een taart te bakken, dan:
Is het recept uit het kookboek vergelijkbaar met een gen
Is het kookboek dat je leest vergelijkbaar met het genotype
Is de uiteindelijke taart die je hebt gebakken vergelijkbaar met het fenotype
Stel je koopt een kast bij ikea, daarna zet je die in elkaar met de handleiding.
Als laatst gebruik je verf om de kast een andere kleur te geven. Hierbij:
Is de uiteindeljike kast die je in elkaar zet vergelijkbaar met het fenotype
Is de handleiding die je gebruikt vergelijkbaar met het genotype
Is de verf vergelijkbaar met een invloed uit de omgeving
In de zomer gaat Jan graag in de zon liggen. Zijn huid wordt dan bruin. Wat is er dan gebeurd?
Zijn genotype is verandert
Zijn fenotype is verandert
Zijn genotype en fenotype zijn verandert
Zijn genotype en fenotype veranderen niet
Chromosomen liggen niet los in je cellen. Hoe heet het deel van de cel waar chromosomen in zitten? (1 woord)
Hoeveel chromosomen komen voor in een cel in je oog? (getal)
Bevatten alle cellen in het lichaam van een volwassen persoon 46 chromosomen?
Ja, allemaal
Nee, maar het overgrote deel wel
Nee, ongeveer de helft
Nee, maar een klein deel
Geen DNA?
De meeste van je cellen zijn rode bloedcellen of bloedplaatjes; deze bevatten geen DNA (of een celkern)
Slechts ongeveer 15% van je cellen bevat DNA. Maar dit zijn de meeste andere celtypes in je lichaam!
Onthoud: Als de cel geen rode bloedcel is, bevat hij DNA
Wat is een gen?
Chromosomen vormen paren:
1 chromosoom van je moeder en 1 van je vader
1 paar bevat dezelfde genen
Elk (gezond) mens heeft van elk gen 2 versies. Waarom heb je elk gen 2x?
Een chromosomenpaar
Geslachtelijke voortplanting
Zaad/eicellen ontstaan door een speciale deling: Meiose.
Tijdens meiose worden alle chromosomenparen gesplitst, elke dochtercel krijgt 1 chromosoom uit elk paar.
Hierdoor ontstaan cellen met verschillende combinaties.
Ontstaan van genotype
Alle lichaamscellen bevatten chromosomenparen.
Zaadcel/eicel bevat enkele chromosomen: enkelvoudig
Tijdens bevruchting ontstaan nieuwe paren en het genotype
Welke combinaties zijn mogelijk?
lichaamscel
man
spermacel
spermacel
Meiose
Blond haar
Bruin haar
Blauwe ogen
Groene ogen
Steil haar
Krullend haar
Sekse
Bepaald door X en Y chromosoom
XX = vrouw
XY = man
Intersekse = XX of XY
Waarom is YY niet mogelijk?
Zs = Werken in stilte
Geen vinger opsteken
Aan het werk
Stil en stoor niemand
Blijf op je plek
Ga aan de slag met: T5 B2
Blz. 108 t/m 117
Opdr. 1 t/m 9
OF uitdaging
Opdr. 6 t/m 11
Klaar met het bovenstaande?
Verder werken/lezen
Samenvatten
Ander huiswerk
Boek lezen
minute
second
Zf = Werken met fluisteren
Geen vinger opsteken
De docent komt langs
Aan het werk
Fluister alleen met de persoon naast je
Blijf op je plek
Ga aan de slag met: T5 B2
Blz. 108 t/m 117
Opdr. 1 t/m 9
OF uitdaging
Opdr. 6 t/m 11
Klaar met het bovenstaande?
Verder werken/lezen
Samenvatten
Ander huiswerk
Boek lezen
Het DNA van een broer en zus wordt vergeleken. Leg uit: waarom is het logisch dat hun DNA veel overeenkomsten heeft?