Les 3: Organen
Lesduur is: 120 minOnderdelen in deze les
HOEVEEL ORGANEN HEEFT EEN MENS?
Een orgaan is een deel van een levend wezen (dier of plant), dat een bepaalde taak heeft. De organen zorgen ervoor dat het lichaam functioneert.
De mens heeft bijvoorbeeld deze organen:
Om goed te functioneren, hebben mensen hun organen hard nodig. Hoeveel hebben we daarvan? Het is een enorme taak om al die organen te tellen en daarom is het handiger om een onderverdeling te maken over de stelsels.
Een orgaanstelsel is een groep organen die een gezamenlijke functie hebben.
6. Skelet (o.a. beenderen, gewrichten)
7. Spieren (o.a. skeletspieren, gladde spieren)
8. Spijsverteringsstelsel (o.a. slokdarm, maag, darmen)
9. Urinestelsel (o.a. nieren, blaas)
10. Voortplantingsstelsel (o.a. teelballen, eierstokken)
11. Zenuwstelsel (o.a. hersenen, ruggenmerg, zenuwen)
HOEVEEL ORGANEN HEEFT EEN MENS?
Het menselijk lichaam bevat namelijk 11 orgaanstelsels.
In alfabetische volgorde:
1. Ademhalingsstelsel (o.a. neus, luchtpijp, longen)
2. Bloedvatenstelsel (o.a. hart, aders)
3. Hormoonstelsel (o.a. klieren)
4. Huid (o.a. huidlagen, nagels, haar)
5. Lymfesysteem (o.a. lymfeklieren, milt)
Dit signaal om samen te trekken komt vanuit het zenuwstelsel. Ook gaat je hart sneller kloppen om de spieren zuurstof en voedingsstoffen te kunnen geven.
Je merkt dan ook dat je sneller gaat ademen, hierdoor krijg je natuurlijk weer genoeg zuurstof binnen. Hieruit blijkt dat de werking van alle organen samen heel belangrijk is om normaal te kunnen functioneren, bijzonder hè!
Bewakers van het evenwicht
Al deze orgaanstelsels proberen het evenwicht in het lichaam te bewaken, hiervoor is het belangrijk dat alle orgaanstelsels met elkaar samenwerken.
Belangrijke samenwerking
Wanneer je bijvoorbeeld een stukje gaat rennen, dan moeten de spieren samentrekken, hierdoor maken ze beweging in je skelet mogelijk.
Bouw van de longen
Je longen hebben een bijzondere anatomie en bevinden zich in je borstkas en worden omringd door je ribben.
Tussen je borstwand en je longen liggen twee longvliezen. Tussen deze twee longvliezen zit een soort ‘glijmiddel’, waardoor de vliezen over elkaar kunnen bewegen. In een gezonde situatie zorgen de vliezen ervoor dat je longen aan je borstkas ‘plakken’.
Aan de onderkant van je longen bevindt zich je middenrif (diafragma).
Het middenrif is de spier tussen de borst en de buikholte. Het voorkomt dat de longen te weinig ruimte krijgen en de organen elkaar in de weg staan.
Je middenrif is belangrijk bij de ademhaling.
De longen lijken op omgekeerde bomen. Je luchtpijp is de stam van de boom. Daarna splitst je luchtpijp in kleinere takken genaamd bronchiën. Zowel je luchtpijp als je grootste bronchiën hebben kraakbeenringen om te zorgen dat ze open blijven staan en enigszins beschermd zijn.
Je linker- en rechterlong lijken veel op elkaar, maar zijn wel verschillend.
Zo is de linkerlong altijd iets kleiner dan je rechterlong, doordat het hart deze ruimte nodig heeft.
Je bronchiën splitsen zich vervolgens weer verder.
De kleinste takjes leiden tot de zogenaamde longblaasjes.
Die longblaasjes zijn zakjes met cellen.
In deze longblaasjes vindt de gasuitwisseling plaats tussen de ingeademde lucht en je bloed.
Deze gasuitwisseling vindt plaats op een oppervlak van de longblaasjes.
Functie van de longen
Je longen hebben als functie om je lichaam te voorzien van zuurstof.
Tegelijk met dit proces zorgen ze er ook voor dat er koolstofdioxide uit je bloed verwijderd wordt.
Werking van de longen
Ademhaling
Als je inademt, dan trekken je tussenribspieren samen je ribben omhoog, terwijl tegelijkertijd je middenrif (diafragma) omlaag gaat. Je borstholte wordt groter.
Doordat de longvliezen je longen als het ware tegen je borstholte geplakt houden, worden de longen automatisch geopend en stroomt er lucht naar binnen.
Als je vervolgens uitademt, dan gaan je ribben weer naar binnen, terwijl je diafragma weer omhoog komt.
De ruimte in je borstholte wordt kleiner en er wordt lucht naar buiten geblazen. Hoe snel we ademen wordt geregeld door een ademcentrum in de hersenen.
Je hersenen meten de hoeveelheid koolzuur in je bloed en zorgen ervoor dat je gaat ademen als de hoeveelheid koolzuur te hoog wordt.
Tegelijkertijd verdwijnt koolstofdioxide uit je bloed naar je longen. Hoe werkt dit?
Van nature zullen zowel zuurstof als koolstofdioxide zich gelijkmatig verdelen over de beschikbare ruimte. In je longen zit maar een wand van één cel dik tussen je bloedvat en je ingeademde lucht.
Het bloedvat maakt deel uit van de zogenaamde kleine bloedsomloop en bevat veel koolstofdioxide en weinig zuurstof.
Gasuitwisseling
Lucht die je inademt komt via je mondholte in je luchtpijp. Aan het einde van je luchtpijp kan de ingeademde lucht door verschillende vertakkingen van je longen gestuurd worden. Uiteindelijk komt een deel van de ingeademde lucht aan bij de longblaasjes. Deze ‘zakjes’ hebben een hele dunne wand.
Zuurstof uit de ingeademde lucht kan door deze wand in je bloed komen.
Je bloed blijft namelijk constant stromen en voert constant zuurstofarm en koolstofdioxiderijk bloed aan.
Bovendien blijf je ademen en voert je ademhaling dus constant zuurstof aan en neemt het koolstofdioxide mee.
Er is dus een situatie waarbij je ingeademde lucht veel zuurstof en weinig koolstofdioxide bevat en je bloed veel koolstofdioxide en weinig zuurstof.
Zuurstof en koolstofdioxide gaan door de wand van je longblaasjes heen om in balans te komen. In een situatie van balans zou er evenveel zuurstof zitten in de adem als in je bloed, maar deze situatie zal nooit plaatsvinden.
capaciteit genoemd. Je vitale capaciteit hangt erg af van je gezondheid, je gewicht en je lichamelijke conditie. Hoe hard je ook je best doet, je kunt nooit je hele longinhoud uitademen, er blijft altijd lucht over. Deze lucht heet luchtresidu. Als je inademt, zal verder niet alle ingeademde lucht je longen bereiken. een deel van de ingeademde lucht blijft hangen in je luchtpijp en je mondholte en is dus niet betrokken bij de gasuitwisseling.
Longvolume
We gebruiken onze longen niet altijd evenveel. Als je rustig een boek zit te lezen, dan heb je minder zuurstof nodig en hoef je minder koolstofdioxide af te voeren. Als je bijvoorbeeld aan het hardlopen bent, dan heb je meer zuurstof nodig. De hoeveelheid lucht die je inademt, noem je het ademvolume.
De maximale hoeveelheid lucht die je kunt inademen wordt ook wel je vitale
Filmpje!
Hupsakee
Kinderen voor Kinderen
(3m04)
IEDEREEN DOET LEKKER MEE!