Kickstart: van Kerndoel naar Klaslokaal

• newEditor
• Digitale geletterdheid
• Basisschool
• Groep 1-8

Kickstart: van Kerndoel naar Klaslokaal

Digitale geletterdheid inspiratiesessie:

Van Why,

Via How,

Naar What...

Barry Kuijpers

• Vader van 2 pubers, getrouwd met Annette

• Ex-leerkracht

• Mediacoach & Adviseur Digitale Geletterdheid

• Freelance trainer/docent (o.a. AI in het Onderwijs, Canva, digitale didactiek, ouderavonden mediaopvoeding)

• Specialist educatie bij bibliotheek Theek5

• Positief kritisch mediapedagoog, tech-filosoof en leesbevorderaar.

We beginnen met een goed verhaal...

Digitale geletterdheid

Kickstart: van Kerndoel naar Klaslokaal

• Waarom?

  • Het belang onderzoeken

  • Waarom gaan we dit doen?

• Hoe?

  • Voorwaarden & kerndoelen verkennen

  • Hoe gaan we dit aanvliegen?

• Wat?

  • Kerndoelen vertalen naar leeractiviteiten

  • Wat gaan we doen?

(Waarom) vind jij dg een belangrijk leergebied voor leerlingen in jouw klas?

Waar denk je aan bij digitale geletterdheid?

Even een (offline) spelletje...

Digitale geletterdheid is...

net als geletterdheid een combinatie van kennis en verschillende vaardigheden. Bij digitale geletterdheid gaat het om:

• kennis verwerven over digitale technologie en digitale media

• omgaan met digitale technologie en digitale media

• kritisch en (zelf)bewust gebruiken van de mogelijkheden van digitale technologie en digitale media

• inschatten van kansen en risico’s die het gebruik van digitale technologie en digitale media met zich meebrengt

Niet alleen kennis en vaardigheden, maar ook een passende kritische houding is van belang.

Bij digitale geletterdheid is het belangrijk dat leerlingen kunnen omgaan met complexe situaties en situaties die voor meerdere uitleg vatbaar zijn.

Dat ze doorzetten bij lastige en open problemen waarbij digitale technologie behulpzaam kan zijn.

Dat ze (digitaal) kunnen samenwerken om een gezamenlijk doel te bereiken.

En dat ze ondernemend zijn en op zoek gaan naar nieuwe kennis en toepassingsmogelijkheden.

Digitale geletterdheid is...

...een nieuw leergebied in het onderwijs (nieuwe conceptkerndoelen voor PO en onderbouw VO).

...onderdeel van digitaal burgerschap.

…niet alleen maar een computer kunnen bedienen.

...niet iets wat kinderen vanzelf opdoen.

...belangrijk.

Kennis en Vaardigheden

• Digitale geletterdheid gaat niet alleen over je digitale vaardigheden, maar “is in de kern een sociale aangelegenheid(…). Het vraagt om gesprek en interactie met anderen. (…) Digitale geletterdheid is dus contextueel en relationeel.” (Barend Last, Barend legt uit-Digitale Geletterdheid)

• Het gaat veel meer over de onderliggende vaardigheden, zoals:

  • Creativiteit

  • Kritisch denken

  • Sociale en culturele vaardigheden

  • Probleemoplossend vermogen

  • Executieve vaardigheden (o.a. zelfregulatie, responsinhibitie, timemanagement, metacognitie)

4 voorwaarden voor het ontwikkelen van digitale geletterdheid

Leraren die interesse tonen voor hun leerlingen

“…een goede uitgangspositie voor open interacties met leerlingen over digitale geletterdheid.”

ICT-gebruik

“…vanuit echte leervragen rondom vakinhouden, en het gebruik van essentiële ICT-middelen bij vakken die vallen onder natuur en techniek.”

ICT-motivatie

“Daarom is het van belang dat leraren op school het ICT-zelfvertrouwen van leerlingen bevorderen.”

Lezen

“Lezen, leeservaring en leesmotivatie vormen het fundament van digitale geletterdheid.”

Bron: Onderwijskennis – Anneke Smits et al (Hogeschool Windesheim)

Wel Digitale Geletterdheid

Geen Digitale Geletterdheid

De kerndoelen

Link naar LinkedIn

Voorbeelden:

• Unplugged programmeren

• Word gebruiken

• DigiSchoolSafari

• Typcursus

• Samenwerken in online document

• Kijk eens op: https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/22a

Voorbeelden:

• Werkstuk maken met de BIG6 methode

• Open en gesloten vragen

• Reclame, nepnieuws en filterbubbel

• Vraag beantwoorden m.b.v. digibord

• Kijk eens op: https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/22b

Voorbeelden:

• Hoeveel meisjes zitten er in groep 8? Wat is de gemiddelde lengte van een jongen in groep 8? Gaat het regenen vandaag?

• Groep 7/8: cookies, filterbubbel

• Kijk eens op: https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/22c

Voorbeelden:

• Echt AI zelf gebruiken is 13 of 18+, maar onder begeleiding mag het...

• Maar leren prompten en zoeken mag wel! Kennis is key!!!

• Kijk eens op: https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/22d

TIP!

Klokhuis over AI

Oefening...

Niet overleggen, absolute stilte!!!

Pak een papier en pen en luister goed.

• Teken op je papier een ballon.

• Teken in de ballon een paar ogen.

• Teken in de ballon een neus.

• Teken in de ballon een mond.

• Teken in de ballon een paar oren.

Wat is de link met AI?

Stap voor stap met Gemini

Voorbeelden:

• Ontwerpen via iteratief proces en computationele denkstappen = bouwen met Lego, kralenplank, tekendictee, werken met stappenplan.

• Digitale dingen maken! Gedicht of poster via Canva, moederdagkaart met Scratch, digitaal prentenboek met BookCreator, stop-motion video met Greenscreenbox of PowerPoint.

• Kijk eens op: https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/23a

Voorbeelden:

• Ontwerpen en programmeren met Scratch of ScratchJr (test hier).

• Offline programmeren

• Redactiesommen uitleggen, algoritmen (recepten, handen wassen, dagritme), werkwoordschema

• Kijk eens op: https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/23b

Voorbeelden:

• Veilig online (wachtwoorden, virussen e.d.)

• Wat deel ik met wie? Over grenzen en privacy leren.

• Sociale & culturele vaardigheden.

• Vanuit eigen waarden en normen handelen (oefening!).

• Mediawijsheid, discussieren over technologie, filosofie...

• Regels en afspraken rondom schermtijd (bv. 20-20-2 regel)

• Leren over technologie en de invloed daarvan op de maatschappij

Kijk eens op:

• https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/24a

• https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/24b

• https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/24c

We kijken naar een foto:

• 5 seconden in stilte kijken

• Bedenk: welk gevoel roept dit plaatje bij mij op? (dus niet: welke emotie herken je op het plaatje…)

• Op mijn teken (voorbeeld):

  • loop naar de bijpassende emoji (in groep ½),

  • omschrijf je gevoel in 1 woord op je wisbordje (groep 5).

• Het is altijd goed, want het is jouw gevoel

We kijken naar een foto:

• 5 seconden in stilte kijken

• Bedenk: welk gevoel roept dit plaatje bij mij op? (dus niet: welke emotie herken je op het plaatje…)

• Op mijn teken (voorbeeld):

  • loop naar de bijpassende emoji (in groep ½),

  • omschrijf je gevoel in 1 woord op je wisbordje (groep 5).

• Het is altijd goed, want het is jouw gevoel

Voorbeelden:

• Veilig online (wachtwoorden, virussen e.d.)

• Wat deel ik met wie? Over grenzen en privacy leren.

• Sociale & culturele vaardigheden.

• Vanuit eigen waarden en normen handelen (oefening!).

• Mediawijsheid, discussieren over technologie, filosofie...

• Regels en afspraken rondom schermtijd (bv. 20-20-2 regel)

• Leren over technologie en de invloed daarvan op de maatschappij

Kijk eens op:

• https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/24a

• https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/24b

• https://digitalegeletterdheid.replit.app/kerndoel/24c

Hoe nu verder?

Visie & Urgentie: uitwerken, uitspreken & uitdragen

Plan maken: wie doet wat wanneer hoe en waarom?

Middelen: wat heb je al en wat heb je nog nodig aan materialen? Denk aan:

• devices voor leerlingen en personeel

• ICT-structuur (goede wifi...)

• accounts (bv. Canva, Claude)

• methode of lesmaterialen (bv. een goede bibliotheek...)

Competentie: wat moeten het team nog leren? Is iedereen start/vakbekwaam

Tip: kijk goed wat je nu al doet!!!

Hoe nu verder?

Veel succes met de volgende stappen!

Wat kan ik voor je betekenen?

(Visiespel SLO, AI Geletterdheid of meedenken, alles kan...)

Barry Kuijpers

Leg de link op LinkedIn.

www.bkonderijsadvies.nl

06 15 347 535