Arm en rijk binnen steden
Arm en rijk binnen steden
Open de les met het idee dat verschillen binnen één stad vaak al zichtbaar zijn in straten, huizen en voorzieningen.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe verschillen in wijken samenhangen met welvaart, welzijn en veranderingen in oude arbeiderswijken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke verschillen tussen wijken vallen jou het snelst op?
Gebruik de woordwolk als voorkennisactivatie. Verwachte woorden: huizen, straten, groen, auto’s, veiligheid, rijk, arm, onderhoud.
Verschillende soorten wijken
Een wijk is een deel van een stad.
Binnen één stad kunnen wijken sterk van elkaar verschillen in:
soort woningen
breedte van straten
hoeveelheid groen
ruimte voor auto’s
bewoners en inkomens
Leg uit dat geografie kijkt naar verschillen tussen plekken binnen dezelfde stad.
Doornakkers: arme wijk
gebouwd voor arbeiders van fabrieken
vooral na de Tweede Wereldoorlog
goedkoop bouwmateriaal
kleine rijtjeshuizen met kleine tuinen
smalle straten
Noem dat ook hoogbouwwijken uit deze periode komen, vaak met meer groen ertussen.
De Karpen: rijke wijk
gebouwd voor mensen met hoge inkomens
later gebouwd dan Doornakkers
meer ruimte voor auto’s
duur bouwmateriaal
grote vrijstaande huizen met grote tuinen
brede straten met veel parkeerplaatsen
Deze slide heeft geen instructies
Wijken vergelijken
Doornakkers en De Karpen laten zien dat bouwtijd en doelgroep invloed hebben op het uiterlijk van een wijk.
naoorlogse arbeiderswijk: kleiner en goedkoper
latere wijk voor hoge inkomens: ruimer en duurder
verschillen zijn zichtbaar in huizen, tuinen en straten
Benadruk dat je aan de inrichting van een wijk vaak al iets kunt aflezen over inkomen en leefomstandigheden.
Welvaart in de wijk
Welvaart is hoe gemakkelijk mensen in hun behoeften kunnen voorzien. Dat wordt vaak gemeten in geld.
Aanwijzingen voor hoge of lage welvaart zijn:
veel koopwoningen of juist veel corporatiehuur
hoge of lage koopprijzen
hoge of lage huurprijzen
hoge of lage WOZ-waarde
Maak duidelijk dat welvaart vooral over financiële mogelijkheden gaat, niet meteen over hoe fijn een wijk voelt.
Welk kenmerk past het best bij De Karpen?
Brede straten
Smalle straten
Goedkoop materiaal
Kleine tuinen
Toetst of leerlingen rijke en arme wijken kunnen onderscheiden op basis van inrichting en bouw.
Vul de juiste woorden in
Doornakkers is een arbeiderswijk met kleine rijtjeshuizen en smalle straten. De Karpen heeft juist grote vrijstaande huizen, brede straten en meer ruimte voor auto’s. Zulke verschillen zeggen vaak iets over de welvaart in een wijk.
De woorden komen rechtstreeks uit het eerste blok: typen wijken vergelijken en koppelen aan welvaart.
Welzijn in de wijk
Welzijn heeft te maken met
welvaart, maar ook met andere dingen:
gezondheid
veiligheid
je thuis voelen
Een wijk met veel geld heeft dus
niet automatisch het hoogste welzijn.
Deze slide heeft geen instructies
Leefbaarheid van een wijk
bebouwingsdichtheid: aantal gebouwen per km²
bij hoge bebouwingsdichtheid minder ruimte voor groen
voorzieningen zoals winkels en speelplekken
onderhoud van huizen en straten
Minder zichtbare kenmerken
aantal inbraken
overlast in de buurt
gevoel van veiligheid
sociale sfeer in de wijk
Zichtbare kenmerken
Verbind leefbaarheid met dagelijkse ervaring: kun je prettig wonen, veilig buiten zijn en gebruikmaken van voorzieningen?
Welvaart en welzijn samen
Vaak geldt: hoge welvaart = veel welzijn. Toch is dat niet altijd zo.
Een voorbeeld is een wijk met een hoge autodichtheid:
veel auto’s per km²
minder veilige straten
meer drukte in de woonomgeving
Meer geld betekent dus niet automatisch prettiger wonen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat zegt vooral iets over welvaart in een wijk?
WOZ-waarde
Gevoel van veiligheid
Aantal inbraken
Sociale sfeer
De drie afleiders horen meer bij welzijn of leefbaarheid. Zo controleer je het onderscheid tussen welvaart en welzijn.
Waarom is veel welvaart niet altijd veel welzijn?
Bespreek dat welzijn niet alleen afhangt van geld, maar ook van veiligheid, gezondheid, je thuis voelen en leefbaarheid. Een mogelijk voorbeeld uit de stof: hoge autodichtheid kan welzijn verlagen.
Vul de juiste woorden in
Bij een hoge bebouwingsdichtheid staan veel gebouwen per km². Dan is er vaak minder ruimte voor groen in de wijk. Ook voorzieningen en onderhoud bepalen de leefbaarheid van een buurt.
Toetst kernbegrippen uit het blok over welzijn en leefbaarheid.
Verandering op de arbeidsmarkt
Oude arbeiderswijken veranderden sterk door veranderingen in werk en inkomen.
laagopgeleiden kregen vaker lage lonen
concurrentie uit het buitenland drukte lonen
machines, computers en robots namen werk over
daardoor ontstond structurele werkloosheid
Leg structurele werkloosheid uit als werkloosheid die blijft bestaan doordat banen echt verdwijnen en niet snel terugkomen.
Wie vertrokken uit de wijk?
mensen met hogere lonen
mensen met een auto
verhuizing naar dorpen
verhuizing naar randen van steden
Benadruk dat selectieve verhuizing invloed heeft op de samenstelling van de oude arbeiderswijk.
Moeizame integratie
Gastarbeiders deden vaak eenvoudig fabriekswerk.
Kenmerken:
spraken een andere taal
hadden weinig opleiding
woonden vaak in goedkope, kleine woningen in oude arbeiderswijken
kinderen trouwden vaak met een partner uit het land van herkomst
Gebruik de term gastarbeiders alleen in de historische context van arbeidsmigratie naar fabriekswerk.
Waarom integratie lastig bleef
Tegenwoordig zijn jongeren met een andere achtergrond vaker werkloos door discriminatie bij sollicitaties.
Gevolgen:
minder kans op werk
minder contact met anderen
minder sterke binding met de rest van de samenleving
integratie verloopt moeizaam
Maak duidelijk dat dit niet alleen met taal of opleiding te maken heeft, maar ook met kansen op de arbeidsmarkt.
Slechte leefbaarheid
In oude arbeiderswijken komen vaker werkloosheid en armoede voor. Dat heeft gevolgen voor de leefbaarheid.
minder sociale cohesie tussen bewoners
minder onderhoud van woning en straat
meer sociale onveiligheid
wie kan, verhuist naar een andere wijk
Sociale cohesie betekent de samenhang tussen bewoners en de mate waarin mensen zich verbonden voelen met hun buurt.
Een neerwaartse spiraal
Werkloosheid → armoede → minder onderhoud en minder sociale cohesie → meer onveiligheid → meer verhuisbewegingen
Zo kunnen problemen in een wijk elkaar versterken.
Deze causale keten helpt leerlingen zien dat leefbaarheidsproblemen niet los van elkaar staan.
Waardoor ontstaat structurele werkloosheid volgens de les?
Door brede straten
Door meer groen
Door verdwijnende banen
Door hoge WOZ-waarde
Correct is dat banen blijvend verdwijnen door machines, computers en robots; de andere opties komen uit andere lesdelen.
Vul de juiste woorden in
In oude arbeiderswijken kon werkloosheid leiden tot armoede. Daardoor werd er minder gedaan aan onderhoud en nam de sociale cohesie af. Zo ontstond meer onveiligheid in de wijk.
Herhaalt de causale keten uit de neerwaartse spiraal.
Hoe kan werkloosheid integratie moeilijker maken?
Bespreek de keten: minder kans op werk door discriminatie, minder contact met anderen, zwakkere binding met de samenleving, moeizame integratie.
Ongezonde welvaart
armoede kan betekenen: te weinig voedsel beschikbaar
Nigeria
Nederland
gratis eten via voedselbank of goedkoop voedsel kopen
goedkoop eten is vaak ongezond
Laat zien dat armoede er per land anders uit kan zien, ook al blijft het een beperking in het voorzien in behoeften.
Welvaartsziekten
In Nederland komen vaker welvaartsziekten voor door:
overgewicht
ongezonde leefstijl
Dat kan leiden tot:
gezondheidsproblemen
minder kans op werk
opnieuw armoede
Verbind dit met de term ongezonde welvaart: er is wel voedsel, maar de kwaliteit en leefstijl kunnen nieuwe problemen veroorzaken.
Aandachtswijken
Wijken waar veel van deze problemen samen voorkomen, heten:
achterstandswijken
aandachtswijken
Daar spelen vaak tegelijk problemen met werk, armoede, integratie, leefbaarheid en gezondheid.
Deze slide heeft geen instructies
Wat past het best bij ongezonde welvaart in Nederland?
Te weinig voedsel
Ongezond goedkoop eten
Dure vrijstaande huizen
Meer speelplekken
Verwijst naar het contrast met Nigeria: in Nederland is er wel voedsel, maar goedkoop eten is vaak ongezond.
Vul de juiste woorden in
In Nederland kunnen welvaartsziekten ontstaan door overgewicht en een ongezonde leefstijl. Daardoor krijgen sommige mensen minder kans op werk. Wijken waar veel van deze problemen samenkomen heten aandachtswijken.
Toetst de kernwoorden uit het laatste inhoudelijke blok.
Wat uit deze les ga jij het best onthouden?
Deze slide heeft geen instructies
Welk deel van deze les vond jij het lastigst?
Deze slide heeft geen instructies
Wat hielp jou vandaag het meest om dit te begrijpen?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
wijk - een deel van een stad
welvaart - hoe gemakkelijk mensen in hun behoeften kunnen voorzien, vaak gemeten in geld
welzijn - hoe goed mensen zich voelen, bijvoorbeeld door gezondheid, veiligheid en je thuis voelen
bebouwingsdichtheid - het aantal gebouwen per km²
WOZ-waarde - de geschatte waarde van een woning
autodichtheid - het aantal auto’s per km²
leefbaarheid - hoe prettig en bruikbaar een wijk is om in te wonen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
structurele werkloosheid - werkloosheid doordat banen blijvend verdwijnen
gastarbeiders - arbeidsmigranten die eenvoudig werk kwamen doen, vaak in fabrieken
integratie - het meedoen in de samenleving en contact hebben met andere groepen
sociale cohesie - de samenhang tussen bewoners in een wijk
sociale onveiligheid - het gevoel dat een buurt onveilig is door gedrag van mensen
welvaartsziekten - ziekten die samenhangen met overgewicht en een ongezonde leefstijl
achterstandswijk / aandachtswijk - wijk waar meerdere problemen samen voorkomen
Deze slide heeft geen instructies