Les 3. Fases van Dementie

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

 Dementie

Na deze les:

1. Kan je uitleggen wat dementie is.

2. Heb je inzicht in de fasen van dementie en de begeleiding die daar bij past. 

Het geheugen

Gebeurtenissen en informatie kunnen we opnemen in  het geheugen, opslaan en weer opdiepen. 

Soorten geheugen:

Tijdelijk geheugen / Werkgeheugen

• Nieuwe dingen leren en onthouden

Langetermijngeheugen

• Herinneringen van vroeger ophalen 

Onbewuste geheugen/ automatische geheugen

• Telefoon opnemen --> je naam noemen

Cognitieve functies

• Sturing van gedrag

• Informatieverwerking

• Gebruiken van informatie en de aandacht ervoor hebben / geven

• Cognitieve taken

1. Nieuwe dingen aanleren

2. Snel informatie verwerken

• Vanaf  je 35e levensjaar is er sprake van achteruitgang. Ouderen hebben dus meer moeite met cognitieve taken dan jongeren. Niet iedere oudere die vergeetachtig is hoeft per definitie dementie te hebben. 

Symptomen dementie?

Mensen met dementie hebben een combinatie van symptomen

1. Geheugenstoornissen 

2. Met één of meer cognitieve stoornissen:

• Afasie: moeite om woorden te vinden en problemen om zich uit te drukken met taal

• Apraxie: verminderd vermogen om motorische handelingen uit te voeren

• Agnosie: onvermogen om mensen en objecten te herkennen

• Stoornissen in uitvoerende functies : zoals rekenen, logisch nadenken, plannen

3. Gedragsproblemen

Symptomen

1. Vergeetachtigheid

2. Problemen dagelijkse handelingen

3. Vergissingen tijd & plaats

4. Taalproblemen

5. Kwijtraken van spullen

6. Slecht beoordelingsvermogen

7. Terugtrekken uit sociale contacten

8. Veranderingen in gedrag en karakter

9. Onrust

10. Problemen met zien

Wat is een voorbeeld van apraxie?

A

Niet meer weten hoe je moet praten

B

Het constante gebruik van scheldwoorden tijdens het communiceren

C

Vergeten hoe de koffie gezet moet worden

D

Wat is een voorbeeld een afasie?

A

Moeilijk woorden vinden (bijv. tijdens het vertellen van een verhaal)

B

Agressief taalgebruik tijdens het communiceren

C

Termen uit andere, vroeger geleerde talen door de zinnen verwerken

D

Wat is een voorbeeld van agnosie?

A

Het niet meer herkennen van eigen kinderen

B

Niet meer goed kunnen lopen

C

Het proces van de ogen, waardoor je langzaam blind wordt

D

Afasie

Apraxie

Agnosie

Stoonis in de uitvoerende functies

Mevrouw Kamp heeft moeite met het uitspreken van woorden en zinnen

Meneer Pietersen

 heeft moeite met het plannen van haar wekelijkse activiteiten

Mevrouw van Dam weet niet meer wat een stoel is en herkent andere objecten niet meer

Mevrouw Pieters kan

niet meer zelfstandig eten omdat ze het het bestek niet meer goed kan vasthouden. 

Verloop van dementie/neurocognitieve stoornis

Een neurocognitieve stoornis (dementie) is een combinatie van symptomen

Hersencellen krimpen of verbindingen raken beschadigd.

Snelheid is afhankelijk van soort hersenziekte (er zijn meer dan 50 soorten)

Stadia:

1. Beginnende dementie

2. Matig ernstige dementie

3. Ernstige dementie, persoon is volledig afhankelijk

4. Ernstige dementie, persoon kan niet meer lopen, spreekt nauwelijks en ligt in foetushouding.

Fasen van "Ik beleving"

Fase 1: Bedreigde ik (begeleidingsniveau)

Fase 2: Verdwaalde ik (verzorgingsniveau)

Fase 3: Verborgen ik (verzorgings/verpleegniveau)

Fase 4: Verzonken ik (verpleegniveau)

Zoek uit welke symptomen bij deze
fases passen

Naomi Fell, grondlegsters van belevingsgerichte benadering.

Symptomen beginnende dementie

Stadium 1; Bedreigde ik

• Beginnende en milde dementie

• Lichte verwarring. De zorgvrager realiseert zich dat hij wat verward is.  Kan hierdoor somber zijn, zaken verbloemen

• Plannen

• Zich concentreren

• Woorden vinden of begrijpen

• Initiatief nemen

• Inleven in anderen

• Sociaal gedrag

• Zich herinneren wat kort geleden gebeurd of besproken is

• Zich oriënteren in de ruimte of tijd

• Administratie bijhouden

• Gesprekken volgen

• Beslissingen nemen

• Problemen overzien en oplossen

• Nieuwe dingen aanleren of bedienen

In de fase beginnende dementie krijgt iemand moeite met: 

Stadium 2; Verdwaalde ik

• Matig-ernstige dementie

• Verwardheid in tijd en lichte geheugenstoornis

• Kan per dag verschillen hierdoor ook communicatie problemen

• Praat veel over vroeger

• Adl zelfsandigheid neemt af

Symptomen ernstige en zeer ernstige dementie

Stadium 3; Verborgen ik

• Ernstige dementie

• Opvallende geheugenstoornissen zowel bij inprenting als het korte termijn geheugen

• Desoriëntatie, decorumverlies en persoonlijkheidsveranderingen

• Leeft vaker in het verleden dan in het heden

• Heeft nauwelijks betrokkenheid bij  de omgeving

• Afasie, agnosie en apraxie

Stadium 4; Verzonken ik

• Ernstige dementie

• Is geheel onbereikbaar. Herkent zijn eigen familie niet meer

• Kan niet meer communiceren via taal

• Reageren lichaam gebonden reageert alleen nog op de prikkels van de zintuigen

Ernstige en zeer ernstige dementie

Meestal duurt het jaren voordat deze fase aanbreekt. In dit stadium van dementie zijn de hersenen dusdanig beschadigd dat zelfstandig functioneren niet meer mogelijk is. De persoon met dementie is afhankelijk van de omgeving. 

• Spraakverlies, soms kent iemand nog een paar woorden die hij steeds herhaalt;

• Onrustig gedrag, schreeuwen of zoeken naar iets of iemand;.
  

• Veel eten en toch veel gewicht verliezen;

• Moeite hebben met kauwen en slikken;

• Incontinentie;

• Foetus houding;

• Volledig afhankelijk

Bij ernstige en zeer ernstige dementie krijgt iemand moeite met: 

Ziekteverloop en symptomen

1. Bedreigde ik -beginnende dementie
Beginnend- vergeetachtig voor omgeving nog niet altijd zichtbaar 
2. De verdwaalde ik - matige ernstige dementie
Matig- meer complexere taken, overzicht houden bijv financiën, 'verdwaaldgevoel' 
3. De verborgen ik - ernstige dementie
Ernstig- orientatieproblemen, herkent
bijv mensen niet meer, tijdsbesef 

4. De verzonken ik - ernstige dementie
Taalproblemen en volledige afhankelijkheid 

Tekst

 Bedreigde ik = beginnende dementie
Verdwaalde
ik =
matig ernstige dementie
Verborgenik=
ernstige dementie (volledig afhankelijk)
Verzonken
ik =
(cliënt kan niet meer lopen, spreekt nauwelijks, ligt vaak in foetushouding als
pasgeboren baby)

Zie thema 4.13 PBSD

Per fase een benaderingswijze 

(komt in een volgende les)

Je kan stellen dat er bij elke fase van dementie een benaderingswijze past:

• Realiteitsoriëntatie training (R.O.T) 

•  Validation

•  Reminiscentie

•  Warme zorg

Website

https://cdp.contentdelivery.nu/1095e506-bf11-44f1-9f01-4c21a9448181/20210316101421/extract/zp-vt4-lp06-le02-observatielijst%20fasen%20dementie.pdf

Opdracht dementie

Bij deze opdracht gaat het om inzicht te krijgen in verschillende vormen van dementie. Je gaat groepen één van onderstaande ziektebeelden van dementie onderzoeken. Deze ga je uitwerken en presenteren aan de rest van de klas.

Ziekte van Alzheimer

Vasculaire dementie

Fronto-temporale dementie

Lewy-body dementie

                     WAT GA JE PRESENTEREN?

-Iedereen uit het groepje vertelt iets

-Hoe is deze ziekte ontstaan?

-Hoe verloopt deze ziekte?

-Hoe herken je deze ziekte? 

-Hoe ondersteun je personen met deze ziekte?

-Nog andere bijzonderheden? 

30

minute

00

second

add30s

stadium 1 

stadium 2

stadium 3

stadium 4

Beginnende dementie

bedreigde ik

Matig ernstige dementie

verdwaalde ik

Ernstige dementie: deels afhankelijk

verborgen ik

Ernstige dementie: helemaal afhankelijk

verzonken ik

Bespreek:

- Per stadium wat de zorgvrager nog wel kan en wat niet.

- Welke begeleiding heeft de zorgvrager per stadium nodig?

Dementie en muziek