H5: Een koning te rijk
5.4: Van goud naar zilver
H5: Een koning te rijk
5.4: Van goud naar zilver
Planning vandaag
Bespreken het verhaal van Amsterdam
Instructie 5.4 + video
Tijd over?: Zelfstandig aan de slag
Leerdoelen
1. Je kunt de strijd tussen de staatsgezinden en Oranjegezinden uitleggen.
2. Je kunt uitleggen waarom Engeland en Frankrijk met de Republiek in oorlog raken.
Vragen bespreken
Het verhaal van Amsterdam
5.4 van Goud naar Zilver
Wie is de baas?
In 1648 sloot Nederland de Vrede van Munster met Spanje en werd daarmee een Republiek.
De gewesten hadden daarvoor een nieuwe stadhouder (legeraanvoerder) aangesteld: Willem II. De stadhouder was altijd iemand uit de familie van Oranje.
Willem II had ambities om de machtigste persoon van de Republiek te worden, maar hij overlijdt al in 1650. Acht dagen na zijn overlijden werd zijn zoon en opvolger Willem III geboren.
Willem II treedt op 14 jarige leeftijd in het huwelijk met de 9 jarige Maria Stuart
Vlak voor zijn dood had Willem II een staatsgreep gepleegd. Hij had de Staten-Generaal onder druk gezet om zijn eigen zin door te drijven. Toen Willem II stief, wilden zijn tegenstanders graag de macht grijpen.
De machtsstrijd in de Republiek ging dus tussen de volgende groepen:
Oranjegezinden zijn voor macht van de stadhouders (uit de familie van Oranje)
Staatsgezinden zijn regenten die zélf de macht willen
Voor de staatsgezinden begon dit conflict door de dood van Willem II direct met een overwinning.
Oranjegezind tegen staatsgezind
Michiel de Ruyter film
8:44 - 14:00
Willem III is natuurlijk veel te jong om te regeren. Hierdoor begon het stadhouderloze tijdperk. Dit zou duren tot 1672.
Johan de Witt (1625-1672) is de raadspensionaris (een soort minister-president) en de belangrijkste adviseur van de Staten-Generaal (= parlement), een vereniging van belangrijke personen uit de gewesten.
De raadspensionaris heeft de taak om raad en adviezen te geven aan de belangrijkste persoon in het land, de stadhouder.
Johan de Witt
Door de groeiende economie van de Republiek voelen Frankrijk en Engeland zich bedreigd. Engeland probeert via de Acte van Navigatie hun economie te beschermen.
Hierdoor worden er verschillende oorlogen met Engeland gevoerd, de Engels-Nederlandse Zeeoorlogen.
Onder leiding van zee-admiraal Michiel de Ruyter wint de Republiek een aantal zeeoorlogen tegen Engeland.
Na de Tweede Engelse Zeeoorlog wordt de Vrede van Breda ondertekend. Met deze ondertekening wordt Suriname geruild met Nieuw-Amsterdam (huidige New York).
Films over de Gouden Eeuw
1:10:40 - 1:20:33
Klik op de afbeelding om in te zoomen.
Welk logo van een tijdvak hoort bij deze les?
Logo 1
Logo 2
Logo 3
Logo 4
Klik op de afbeelding om groter te maken. Je ziet het officiële document van Acte van Navigatie uit 1651. Je hebt 4 soorten bronnen.
1. Geschreven bronnen zijn bronnen met tekst.
2. Ongeschreven bronnen zijn afbeeldingen of voorwerpen.
3. Directe (Primaire) bronnen zijn bronnen die uit de tijd zelf komen.
4. Indirecte (Secundaire) bronnen komen van iemand uit een andere tijd.
De afbeelding hiernaast is een....
geschreven primaire bron
ongeschreven primaire bron
geschreven secundaire bron
ongeschreven secundaire bron.
In de geschiedenis zijn heel veel zaken voortdurend aan het veranderen. Deze veranderingen worden door historici (geschiedkundigen) bestudeerd en beschreven.
Toch zijn er ook veel zaken die een korte of lange tijd hetzelfde bleven. Ook dit wordt onderzocht bij het vak geschiedenis. Het verschijnsel dat zaken hetzelfde blijven heet continuïteit.
Bij welke zin is sprake van continuïteit?
Door de Vrede van Munster (1648) is de Republiek ontstaan/ opgericht.
Er zijn nu geen gewesten meer, maar provincies.
Door de Vrede van Breda wordt in Suriname nu nog steeds Nederlands gesproken.
Bij geen van de genoemde zinnen is sprake van continuïteit
Sleep de vier zinnen naar de juiste kolom:
oorzaak
gevolg
Een .....x..... van de Vrede van Breda is dat de Republiek de stad New York (Nieuw-Amsterdam) kwijtraakt.
Een .....x.... van de Engelse-Nederlandse zeeoorlogen is de Akte van Navigatie.
Wanneer stadhouder Willem II sterft aan de pokken, is zijn opvolger Willem III nog veel te jong om hem op te volgen. Een .....x.... is het stadhouderloze tijdperk.
Klik op de afbeelding om in te zoomen.
Je ziet ons land in 1588. Ons land heette de Republiek.
Hoe hoeveel gewesten (provincies) bestond toen de Republiek?
Vijf
Zeven
Negen
Twaalf
Aan de slag
STAP 1
STAP 2
Stap 3
Nakijken 5.2 en 5.3
Havo en Vwo lezen paragraaf 5.4.1, 5.4.2 en 5.4.3
Vraag? Steek je vinger op!
§5.4. van goud naar zilver
Havo maken: 9 t/m 13 (10c en 13a)
Vwo maken: 6 t/m 9 (7c, 8b en 9a niet)
minute
second
Huiswerk woensdag 11 maart
§5.4. Van goud naar zilver
Havo maken: 9 t/m 13 (10c en 13a)
Vwo maken: 6 t/m 9 (7c, 8b en 9a niet)