Examentraining vwo
HC Steden&Staten
HC Verlichting
Examentraining vwo
HC Steden&Staten
HC Verlichting
HC Steden&Staten
HC Steden&Staten
Leg de volgende begrippen uit (max. 2 zinnen per begrip) en plaats ze in de juiste tijd en situatie:
Steden en economie
agrarisch‑urbane samenleving
stadsrechten
poorter
gilden
jaarmarkten
handelsnetwerken (Hanze / internationale handel)
HC Steden&Staten
HC Steden&Staten
HC Steden&Staten
Burgerij en bestuur
stedelijke burgerij
patriciaat
regenten
particularisme
stedelijk zelfbestuur
HC Steden&Staten
HC Steden&Staten
HC Steden&Staten
Regenten
Stadhouder
Particularisme
Gewetensvrijheid
Oorlogseconomie
Wereldhandel / tussenhandel
Stapelmarktfunctie (Amsterdam)
Handelskapitalisme
Confederatie
Grachtengordel
Sociale mobiliteit
Mercantilisme
Oligarchisering
Staatsgezinden
Oranjegezinden (Orangisten)
Rampjaar 1672
Gouden Eeuw
HC Steden&Staten
Tijdlijn
1050–1300 | Opkomst van steden
Landbouwinnovaties → bevolkingsgroei → meer handel
Ontstaan van steden en een stedelijke burgerij
Steden krijgen stadsrechten (zelfbestuur)
Tijdlijn
1300–1302 | Sociale spanningen
Patriciërs domineren stadsbestuur
Ambachtslieden eisen invloed
Guldensporenslag (1302): keerpunt in machtsverhoudingen
Tijdlijn
14e–15e eeuw | Netwerk van steden
Brugge → Antwerpen → Amsterdam als handelscentra
Steden nemen taken van kerk over (zorg, onderwijs)
Bourgondische hertogen proberen centralisatie
Tijdlijn
16e eeuw | Centralisatie en Opstand
Karel V en Filips II: sterkere centrale macht
Reformatie vooral stedelijk → conflict
Opstand tegen Spanje, steden belangrijk machtscentrum
Tijdlijn
1585 | Val van Antwerpen
Einde stapelmarkt Antwerpen
Kooplieden trekken naar Holland → basis Gouden Eeuw
Tijdlijn
1602–1648 | Gouden Eeuw
VOC (1602)
Wereldhandel, groei steden (grachtengordel Amsterdam)
Regenten bepalen politiek en economie
Vrede van Münster (1648) bevestigt zelfstandigheid
Tijdlijn
1672–1700 | Neergang
Rampjaar 1672
Engeland en Frankrijk nemen over in wereldhandel
Oligarchisering en economische terugval
HC Verlichting
HC Verlichting
Begrippen:
Wetenschappelijke revolutie
Rationeel optimisme
Verlicht denken
Natuurrechten
Sociaal contract
Volkssoevereiniteit
Scheiding der machten
Publieke opinie
Verlicht absolutisme
HC Verlichting
HC Verlichting
Begrippen:
Democratische revoluties
Onafhankelijkheidsverklaring (1776)
Grondwet
Grondrechten
Staatsburgerschap
Verlichting in de praktijk
Vrijheid en gelijkheid
Franse Revolutie
Verklaring van de rechten van de mens en de burger + Code Napoléon
Verlichting
HC Verlichting
HC Verlichting
Begrippen:
Industriële revolutie
Sociale kwestie
Emancipatiebewegingen
Democratisering
Congres van Wenen
Restauratie
Liberalisme
Nationalisme
Socialisme + Feminisme
Verlichting
Tijdlijn
Ontstaan van verlichte ideeën ca. 1650–1789
17e eeuw – Wetenschappelijke revolutie (Descartes, Locke, Newton)
ca. 1650–1750 – Ontwikkeling van rationeel optimisme en verlicht denken
18e eeuw – Kritiek op traditie, religie en absolutisme
18e eeuw – Ideeën over natuurrechten en sociaal contract
18e eeuw – Montesquieu: scheiding der machten
18e eeuw – Opkomst publieke opinie
18e eeuw – Verlicht absolutisme bij Europese vorsten
Tijdlijn
Verlichte ideeën in de praktijk 1776–1813
1776 – Onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde Staten
1787 – Amerikaanse Grondwet
1789 – Begin Franse Revolutie
1789 – Verklaring van de rechten van de mens en de burger (= gematigde fase)
1791 – Constitutionele monarchie in Frankrijk (=gematigde fase)
1792–1794 – Republiek en radicalisering (jakobijnen) (= radicale fase)
1799 – 1813 Heerschappij Napoleon (=stabiliteit + expansie revolutie)
1804 – Invoering Code Napoléon
Tijdlijn
Verlichte ideeën en politieke cultuur 1813–1900
1814–1815 – Congres van Wenen (restauratie) + voortbestaan Code Napoléon in Europa
19e eeuw – Industriële revolutie + Sociale kwestie
19e eeuw – Opkomst liberalisme
19e eeuw – Opkomst nationalisme
19e eeuw – Opkomst socialisme
19e eeuw – Emancipatiebewegingen
19e eeuw – Feminisme
19e eeuw - Voortschrijdende democratisering