Synthesetekst schrijven 5v periode 2 les 2

Synthesetekst schrijven

1 / 51
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 51 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Synthesetekst schrijven

Planning

  • Terugblik

  • Instructie/quiz

  • Werken aan les 2

Lesdoel:

Aan het einde van deze les:

  • weet je wat een syntesetekst is

  • heb je geleerd hoe je een synthesetekst voorbereid

  • kan je benoemen hoe een synthesetekst is opgebouwd

En nu?

Van beschouwen naar uiteenzetten:

de synthesetekst

Doel van een synthesetekst

Het doel is om een compleet beeld van het onderwerp te geven door de belangrijkste punten en meningen van verschillende bronnen te combineren. Je kunt de overeenkomsten en verschillen tussen die bronnen benadrukken. Het is alsof je puzzelstukjes van informatie verzamelt en ze in een nieuwe, grotere puzzel legt. Hierdoor kun je een dieper begrip van het onderwerp krijgen en anderen overtuigen of informeren over wat je hebt ontdekt.

Wat is een synthesetekst?

Een synthesetekst is eigenlijk een soort tekst die je schrijft wanneer je informatie van verschillende bronnen wilt samenvoegen en er iets nieuws van wilt maken. Stel je voor dat je een onderwerp hebt waarover je wilt schrijven, bijvoorbeeld klimaatverandering. Je kunt dan informatie uit boeken, websites, artikelen en andere bronnen halen. In een synthesetekst breng je al die informatie samen en leg je uit wat je hebt geleerd.

Wat is het doel van een synthesetekst?

Hoe schrijf je een synthesetekst?

Een synthesetekst is dus een soort tekst waarin je informatie van verschillende bronnen combineert om een duidelijk en compleet beeld van een onderwerp te geven. 


Zo pak je het aan:

  • Kies een onderwerp: Bedenk waar je over wilt schrijven. In jullie geval is dat dus een taalkundig onderwerp, zoals je ook voor de beschouwing hebt moeten doen.

  • Verzamel informatie: Zoek informatie over je onderwerp. Dat kan uit boeken, artikelen, websites, of zelfs interviews met mensen komen. Het is belangrijk om informatie van verschillende plaatsen te halen. De informatie moet net als bij de vorige periode op het niveau van NRC, Volkskrant, Onze Taal, Taalcanon.nl, Nemo en Kennislink zijn.

Zijn je bronnen geschikt?

Je start met verkennend lezen. Zo kun je je snel een beeld te vormen van de brontekst. Bekijk zeker volgende tekstelementen:

  • Titel: vormt een eerste aanwijzing voor het thema van de tekst.

  • Ondertitel: specifieert het thema (geeft bijvoorbeeld de invalshoek aan van waaruit het thema behandeld wordt).

  • Tussenkopjes: geven een informatie over de opbouw van de tekst en bevatten bovendien belangrijke info.

  • Inleiding: geeft aan wat je kan verwachten in het vervolg van de tekst.

  • Ook illustraties, foto's, tabellen, grafieken ... zijn heel handig om een eerste beeld van de tekst te krijgen.

Hoe begin je met het schrijven van een synthesetekst? (stap 1 en 2)

Waarom is het belangrijk om informatie uit verschillende bronnen te gebruiken?

Hoe schrijf je een synthesetekst?

  • Markeer en vat jouw informatie samen.

  • Organiseer je informatie: Schrijf belangrijke punten en feiten op uit de bronnen die je hebt gevonden. Je kunt hiervoor notities maken of een lijst van belangrijke dingen opstellen. Daarin groepeer je informatie en ga je de informatie ordenen

  • Schrijf de inleiding: Begin je synthesetekst met een inleiding waarin je het onderwerp introduceert en uitlegt waarom het belangrijk is. Geef de lezer een idee van wat ze kunnen verwachten.

  • Schrijf de hoofdtekst: Begin met het schrijven van je hoofdtekst.  In het middenstuk van de tekst leg je uit wat je hebt geleerd uit de verschillende bronnen. Laat zien hoe ze met elkaar verband houden of verschillen (wat je dus gegroepeerd en geordend hebt).


Uiteenzettende synthese


Je ordent de inhoud volgens thema en niet volgens bron. De tekst moet straks namelijk één geheel vormen en niet bestaan uit losse samenvattingen van de bronnen die je achter elkaar plakt.


Bij een uiteenzettende synthese gaat het vaak niet om argumenten. Toch moet je dan ook zorgen voor een conclusie. In een uiteenzettende synthese is het dus van belang dat je bepaalt wat jouw standpunt is over het onderwerp, vóórdat je begint met schrijven. Op basis van de informatie die je hebt gevonden, neem je een standpunt in en beslis je naar welke conclusie je gaat toewerken. 

Wat moet je in de inleiding van een synthesetekst doen en wat is het doel daarvan?

Ordenen op bronnen

González Sevilla (2002):

Het tropisch regenwoud vormt het woongebied van verschillende inheemse volkeren. Hun habitat moet beschermd worden.

Het regenwoud is van groot ecologisch belang, het is de groene long van de aarde.

Frost (2008):

Regenwoud herbergt een enorme diversiteit aan fauna en flora. Het vormt het laatste toevluchtsoord voor verschillende met uitsterven bedreigde dieren.

In het woud zijn ook veel medicinale planten.

Het regenwoud is al eeuwen de thuis van inheemse volkeren.

Klinsmann (2005):

In het woud groeien veel planten met een medicinale werking. Ze kunnen gebruikt worden voor het bestrijden van o.a. malaria en kanker.

Het tropisch regenwoud is van groot belang voor de zuurstofproductie van de aarde.

Het woud wordt gekenmerkt door zijn rijke fauna en flora.

Ordenen op thema

Voor je uiteindelijke tekst is het aan te raden om de verschillende argumenten voor het behoud van het regenwoud te ordenen per thema in plaats van per bron. 


Argumenten om het regenwoud te beschermen:

Woongebied van inheemse volkeren (González Sevilla, 2001; Frost, 2008)

Rijke fauna en flora (Frost, 2008; Klinsmann, 2005)

Zuurstofproductie (González Sevilla, 2001; Klinsmann, 2005)

Medicinale planten (Frost, 2008; Klinsmann, 2005)

Hoe schrijf je dan?

Onthoud tijdens het schrijven dat je synthese begrijpelijk moet zijn voor lezers die de bronteksten niet gelezen hebben. Je kunt de begrijpelijkheid van je tekst op de volgende manieren vergroten:

  1. Logische opbouw

  2. Verbanden aanbrengen

  3. Uitwerken

1. Logische opbouw

Voorafgaand aan het schrijven heb je een standpunt ingenomen en een conclusie getrokken.


Voorbeeld

Tijdens het schrijven van je tekst moet je doelgericht naar die conclusie toe werken. 

Zorg ervoor dat je in je inleiding aangeeft waar je tekst over zal gaan. 

Gebruik in het middenstuk alle informatie of argumenten die je conclusie ondersteunen en werk dit goed uit (zie punt 3). 

Je slot moet de conclusie bevatten die logisch voortkomt uit het middenstuk.

Belangrijk is ook dat je afweegt in welke volgorde je de informatie of argumenten brengt. Begin je met het sterkste punt of wil je ermee eindigen? Ga je alle voorargumenten bespreken en vervolgens alle tegenargumenten of wissel je af? Weeg de mogelijkheden goed af en kies voor de manier die voor jouw tekst het meest overtuigend is.

2. Verbanden aanbrengen

Tijdens het structureren van info heb je verbanden gezocht door verschillende ideeën te groeperen en te contrasteren. 

Het is belangrijk dat je die verbanden expliciet maakt in je synthese. Dit kan je doen door signaalwoorden te gebruiken: woorden of woordgroepen waarmee een verband wordt aangegeven tussen twee zinsgedeelten, zinnen of alinea's. Hiermee geef je een lezer informatie over de opbouw van een tekst of tekstgedeelte. 

Tekstverbanden/signaalwoorden

Verbanden

• chronologisch verband

• concluderend verband

• doel – middelverband

• oorzakelijk verband


• redengevend verband

• samenvattend verband

• toelichtend verband 

• vergelijkend verband 



Verbindingswoorden/signaalwoorden
• voordat, nadat, eerst, daarna, wanneer, vroeger

• samengevat, kortom, dus, dat houdt in, concluderend, al met al

• opdat, zodat, om te, door middel van, met behulp van

• daardoor, doordat, als gevolg van, dat komt door, het gevolg is, dus, dankzij

• want, omdat, daarom, dus, de reden hiervoor, dankzij,

• kortom, samengevat, al met al, met andere woorden

• bijvoorbeeld, zoals, denk aan, zo, als, neem nou

• in vergelijking met, (net) als, evenals, zoals - vergelijkende trap meer dan/ groter dan /beter dan etc.


3. Uitwerken

Het is belangrijk dat je elk idee of argument uitwerkt. Som bijvoorbeeld niet gewoon alle hoofdzaken of argumenten op, maar leg elke hoofdzaak en elk argument uit. Geef daarna ook passende voorbeelden.


Professionele debaters werken hun argumenten altijd uit volgens het SEXI-principe:

  1. S - state (noem)

  2. EX - explain (leg uit)

  3. I - illustrate (geef voorbeelden)


Dit principe werkt ook voor het uitwerken van informatie uit je bronnen.

Hoe schrijf je een synthesetekst?



  • Gebruik citaten en parafrases (herformuleren): Wanneer je specifieke informatie uit een bron gebruikt, citeer dan correct om de bron te vermelden. Gebruik parafrases om informatie in je eigen woorden weer te geven, maar vermeld nog steeds de bron volgens APA.

  • Conclusie: Sluit je tekst af met een conclusie. Hier vertel je wat je hebt ontdekt en wat jij ervan vindt.

  • Herzie je tekst: Lees je tekst door en kijk of alles logisch en duidelijk is. Verbeter eventuele fouten in (werkwoord)spelling, interpunctie en formulering.

Citeren, parafraseren en verwijzen

Bij het uitwerken van je synthese moet je ervoor zorgen dat je geen plagiaat pleegt. Vermijd copy & paste. Probeer de inhoud van je bronteksten te parafraseren: geef de inhoud dus weer in je eigen woorden. Bovendien moet je steeds het verschil tussen je eigen ideeën en de ideeën van anderen duidelijk maken.

Citeren en verwijzen

Wil je letterlijk weergeven wat er in de bron staat, gebruik dan een citaat. Bij citeren neem je letterlijk de brontekst over. Neem een kort citaat (een regel of minder) op tussen enkele aanhalingstekens. Langere citaten (vanaf veertig woorden ongeveer) onderscheid je visueel van de rest van de tekst door er een bloktekst van te maken: plaats een witregel boven en onder het citaat, spring in en plaats de tekst in regelafstand 1.


Uit de voedselconsumptiepeiling onder jongvolwassenen van het RIVM concluderen de onderzoekers (Hulshof e.a. 2004) het volgende:

Nederlandse jongvolwassenen consumeren veel te weinig groenten en fruit. Met betrekking tot de vetinneming is met name de inneming van verzadigde vetzuren te hoog, terwijl de inneming van transvetzuren de aanbeveling gemiddeld benadert. Er valt veel gezondheidswinst te behalen wanneer de voedingsgewoonten in lijn zouden zijn met de aanbevelingen, met name door de groente- en fruitconsumptie te verhogen en het vetzuurprofiel in de voeding te verbeteren.

Onder de tekst vermeld je ten slotte in een literatuurlijst de volledige bronvermelding:

Hulshof, K. F. A. M., Ocké, M. C., Van Rossum, C. T. M., Buurma-Rethans, E. J. M., Brants, H. A. M., Drijvers, J. J. M. M., & Ter Doest, D. (2004). Resultaten van de voedselconsumptiepeiling 2003.

Parafraseren en verwijzen


Vertel je andermans woorden na in je eigen woorden, dan parafraseer je. Let hierbij op dat je niet te letterlijk bij de oorspronkelijke tekst blijft. Ook is het belangrijk dat je aangeeft wat je bron is. Noteer tussen haakjes de naam en het jaar van publicatie van de auteur die je parafraseert.


Uit onderzoek (Vuister, 2010) naar de leefstijl van studenten van de Universiteit van Utrecht blijkt dat 86,7% van de ondervraagde studenten aangeeft over voldoende kennis over voeding te beschikken om gezonde keuzes te kunnen maken en bijna 50% geeft aan bewust met eten bezig te zijn.

Ook hier vermeld je weer de complete bron in de literatuurlijst:

Vuister, M. J. (2011). Leefstijl van studenten ter implementatie van de methode "De Gezonde School".

Bron (en zie ook voor meer informatie): https://www.taalwinkel.nl/tekstsoorten/afstuderen-stap-4-bronvermelding/

Conclusie

Het is essentieel om op basis van de argumenten vooraf een conclusie te trekken. Zo ben je in staat om tijdens hetschrijven doelgericht naar je conclusie toe te werken. 


Hoe kun je dit aanpakken bij een argumentatieve synthese? Dit zijn vragen die je op weg kunnen helpen:

  • Met welke argumenten ben ik het eens? Met welke ben ik het oneens? En waarom?

  • Welke argumenten wegen het zwaarst? Wat zijn de belangrijkste argumenten?

  • Kan je zelf nog iets toevoegen? Eigen argumenten, bedenkingen, ideeën?

  • Wat kan je nu concluderen op basis van de argumenten?


Na het afwegen van alle argumenten kan je dus een standpunt innemen. Je kan een bepaald standpunt van één van de bronteksten aanhangen of juist tegenspreken. Maar je kan ook de middenweg zoeken of een alternatief standpunt innemen.

Controleren en verbeteren

Na het schrijven ga je jouw synthesetekst controleren en verbeteren. Deze checklist kan je daarbij helpen:

  1. Heeft je synthesetekst een duidelijk doel?

  2. Heb je de inhoud van de tekst goed georganiseerd?

  3. Bevat je tekst alle belangrijke info?

  4. Heb je de informatie of argumenten voldoende uitgewerkt?

  5. Is de tekst duidelijk voor een lezer die de bronteksten niet gelezen heeft?

  6. Is je tekst logisch? Zijn de verbanden tussen de verschillende ideeën duidelijk?

  7. Bevat je synthesetekst de basiselementen van een tekst (titel - inleiding - midden -slot)?

  8. Bevat je tekst geen taal-en formuleerfouten?

Waarom is het belangrijk om bronnen te citeren?

Wat is de rol van de conclusie in een synthesetekst?

Onderwerp: het Twents dialect 

(dit onderwerp mag je dus niet gebruiken)

Inleiding

Het Twents Dialect: Een Verkenning


In Nederland bestaan er verschillende dialecten, en een van de meest opmerkelijke is het Twents dialect. Het Twents is een Nedersaksische streektaal die wordt gesproken in de regio Twente, gelegen in het oosten van Nederland. Dit dialect heeft een rijke geschiedenis en heeft invloeden van zowel het Nedersaksisch als het Nederlands. Deze synthesetekst zal een overzicht geven van het Twents dialect, de kenmerken ervan, en de uitdagingen waarmee het wordt geconfronteerd in de moderne samenleving.

Middenstuk

Kenmerken van het Twents Dialect


Het Twents dialect kenmerkt zich door zijn eigen specifieke klanken, woorden en grammaticale structuren. Het is bekend om zijn melodische intonatie en het gebruik van bepaalde dialectische uitdrukkingen die uniek zijn voor deze regio (Gerritsen, 2010). De klankverschillen tussen het Twents en het Standaardnederlands zijn opvallend, met specifieke uitspraakpatronen die het dialect onderscheiden (Janssen, 2015). Het Twents bevat ook een rijke woordenschat die vaak wordt gebruikt in de dagelijkse conversatie in Twente (Ter Laan, 2009).

Middenstuk

Invloed van het Twents Dialect


Het Twents dialect heeft een sterke invloed op de culturele identiteit van de Twentenaren. Het dialect wordt niet alleen in gesprekken gebruikt, maar ook in literatuur, muziek en lokale kunstvormen. Het heeft een diepe worteling in de Twentse samenleving en blijft een belangrijk aspect van de plaatselijke cultuur (Van den Hoogen, 2018). Ondanks de invloed van het Standaardnederlands, blijft het Twents dialect een levende taal die wordt gekoesterd door de inwoners van Twente.

Middenstuk

Uitdagingen voor het Twents Dialect


Desondanks wordt het Twents dialect geconfronteerd met verschillende uitdagingen in de moderne samenleving. De groeiende invloed van het Standaardnederlands en de globalisering hebben geleid tot een afname van het gebruik van het dialect in formele situaties (Scholten, 2020). Bovendien hebben jongere generaties vaak minder kennis van en interesse in het Twents, wat de voortzetting van de taal bedreigt (Bouwhuis, 2017).

Conclusie

Conclusie


Het Twents dialect is een belangrijk cultureel erfgoed in de regio Twente. Het heeft unieke kenmerken en speelt een cruciale rol in de culturele identiteit van de Twentenaren. Ondanks de uitdagingen waarmee het wordt geconfronteerd in de moderne tijd, blijft het Twents een waardevol en levendig dialect dat wordt gekoesterd door de lokale gemeenschap.

Bronnenlijst

Bouwhuis, H. (2017). De positie van het Twents in het Twentse taallandschap. Twents, 10(2), 17-33.

Gerritsen, M. (2010). Klankontwikkelingen in het Twents. Taal & Tongval, 62(1), 16-31.

Janssen, A. (2015). Dialectklankleer. In J. Taeldeman & A. Van Loey (Red.), Het Groot Dialectenboek (pp. 87-109). Uitgeverij Lannoo.

Scholten, B. (2020). De rol van het Twents in de stedelijke dialecten van Twente. Nederlandse Taalkunde, 25(4), 452-473.

Ter Laan, K. (2009). Groninger Woordenboek. Uitgeverij Van Dijk.

Van den Hoogen, R. (2018). Het Twents in de literatuur. Neerlandistiek.nl. Geraadpleegd op 1 maart 2023, van [URL].

Wat kan je herkennen in deze tekst naar aanleiding van wat je geleerd hebt over het schrijven van een synthesetekst?

Lesdoel:

Aan het einde van deze les:

  • weet je wat een syntesetekst is

  • heb je geleerd hoe je een synthesetekst voorbereidt

  • kan je benoemen hoe een synthesetekst is opgebouwd

Ik weet wat een synthesetekst is.

Ik weet hoe ik het schrijven van een synthesetekst moet voorbereiden.

Ik kan in benoemen hoe een synthesetekst is opgebouwd.

Reflectie: Wat ging bij jou goed tijdens deze les? Wat kan nog iets beter?

Feedback Wat vond je fijn/goed aan deze les? Wat zou je liever anders zien?