Korte herhaling week 38 les 1

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Plattegrond h4d

Plattegrond h4e

Week 38

Formuleren

Korte herhaling

tautologie

pleonasme

dubbele ontkenning

storende woordherhaling

Daarna: oefenen met zinnen en oefenen in Op Niveau

Formuleren

Lesdoelen

Aan het einde van deze herhalingsles:

• weet je wat een tautologie, pleonasme, dubbele ontkenning en storende woordherhaling zijn;

• herken je deze vier formuleringen in een zin;

• kun je uitleggen waarom een formulering niet goed is;

• kun je de zin verbeteren.

Wat weet je nog?

Noem bij iedere afkorting de volledige naam

KORTE HERHALING | HAVO 4

FT = tautologie (foutief)

FP = pleonasme (foutief)

DO = dubbele ontkenning

SW = storende woordherhaling

Tautologie (FT)

KORTE HERHALING | HAVO 4

VOORBEELDEN

Tautologie (FT)

KORTE HERHALING | HAVO 4

Bij een tautologie wordt dezelfde betekenis met twee woorden uitgedrukt. De woorden behoren meestal tot dezelfde woordsoort.

VOORBEELDEN

nooit ofte nimmer
vast en zeker
enkel en alleen

VOORBEELDEN

Verschillende woorden, dezelfde betekenis.

Een tautologie kan bewust als stijlmiddel worden gebruikt om iets te benadrukken.

Pleonasme (FP)

KORTE HERHALING | HAVO 4

Pleonasme (FP)

KORTE HERHALING | HAVO 4

Bij een pleonasme wordt een eigenschap apart genoemd, terwijl die al in de betekenis van een ander woord zit.

VOORBEELDEN

witte sneeuw
ronde cirkel
naar beneden vallen

KENMERK

De woorden behoren meestal tot verschillende woordsoorten.

Een pleonasme kan bewust als stijlmiddel worden gebruikt om een eigenschap te benadrukken.

Dubbele ontkenning (DO)

KORTE HERHALING | HAVO 4

Dubbele ontkenning (DO)

KORTE HERHALING | HAVO 4

Bij een dubbele ontkenning staan twee ontkennende elementen in één zin.

ONTKENNENDE ELEMENTEN

niet, nooit, niemand, geen
Ook: voorkomen, verbieden, ontkennen en verhinderen

GEVOLG

De tweede ontkenning kan de bedoelde betekenis omkeren.

Lees de zin letterlijk en controleer welke ontkennende betekenis elk woord toevoegt.

Storende woordherhaling (SW)

KORTE HERHALING | HAVO 4

Bij storende woordherhaling staat hetzelfde woord of een afleiding daarvan te dicht bij elkaar.

VOORBEELD

De trainer trainde de spelers tijdens de training.

HERKENNEN

Let op herhaling van hetzelfde woord of dezelfde woordstam.

Je kunt variëren met een synoniem of verwijswoord, een woord schrappen of de zin anders formuleren.

Korte controle

Noteer de afkorting en verbeter de zin

KORTE HERHALING | HAVO 4

1. Hij bleef echter toch thuis.

2. Niemand had nooit iets gezien.

3. De schrijver schrijft in zijn boek over het schrijverschap.

Tijd: 4 minuten

4

minute

00

second

add30s

Antwoorden

KORTE HERHALING | HAVO 4

1. FT (tautologie): Hij bleef toch thuis. / Hij bleef echter thuis.

2. DO (dubbele ontkenning): Niemand had iets gezien.

3. SW (Storende woordherhaling): De auteur behandelt in zijn boek het

schrijverschap.

Afsluiting

Eén laatste zin

KORTE HERHALING | HAVO 4

Hij kreeg een gratis cadeau.

Welke fout is dit? Hoe verbeter je de zin?

Aan het werk

Werk stil. Overleg pas als je vastloopt.

FORMULEREN | HAVO 4

TAAL

Huiswerk

• Maak de 10 zinnen (je krijgt van de docent een vel waar deze zinnen opstaan.

• Formuleren deel 1, blz. 185–186: opdracht 2

Noteer bij iedere foutzin de afkorting en schrijf daarna de verbeterde zin op.

Klaar? Lees elke verbeterde zin hardop.

Antwoorden

FORMULEREN | HAVO 4

TAAL

Antwoorden

FORMULEREN | HAVO 4

TAAL

Formuleren

Wat heb je deze les geleerd?

Na deze les kun je:

• een foutieve tautologie herkennen en verbeteren;

• een pleonasme herkennen en verbeteren;

• een dubbele ontkenning herkennen en verbeteren;

• een storende woordherhaling herkennen en verbeteren;

• uitleggen waarom een formulering fout of storend is.