De opwarming van de aarde

De aarde krijgt het warm

1 / 51
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWereldoriëntatieLager onderwijsLeerjaar 5

In deze les zitten 51 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 100 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De aarde krijgt het warm

De opwarming van de aarde, wat is dat?

De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt aan een hoog tempo. We noemen dat de klimaatopwarming.




Bekijk de filmpjes over de opwarming van de aarde hiernaast.

Wat is het probleem met ons klimaat?

A

Het klimaat is te saai geworden en mensen willen meer variatie in het weer.

B

De aarde komt in een nieuwe ijstijd terecht door afkoeling van de bovenste atmosfeerlagen.

C

Ons klimaat is heel snel aan het veranderen: de aarde wordt opnieuw warmer.

D

De ozonlaag wordt dikker, waardoor er minder zonlicht de aarde bereikt en het klimaat koeler wordt.

Vandaag is de aarde warmer dan 100 jaar geleden. Hoeveel graden is de temperatuur van onze aarde ten opzichte van 100 jaar geleden gestegen?

A

De temperatuur is niet gestegen.

B

0,5°C

C

1°C

D

1,5°C

Is het de eerste keer dat we dit soort temperatuurschommelingen hebben?

A

Ja, want vroeger waren er geen menselijke activiteiten die invloed hadden op het klimaat, dus zulke schommelingen bestonden toen niet.

B

Nee, we hadden al heel warme periodes, maar ook heel koude periodes (ijstijden).

C

Nee, het klimaat verandert voortdurend als gevolg van de jaarlijkse verschuiving van de aardas.

D

Ja, want de aarde heeft tot nu toe altijd een stabiel klimaat gehad zonder grote temperatuurverschillen.

Hoe komt het dat onze aarde opwarmt?

A

De aarde warmt op doordat er te weinig zuurstof in de atmosfeer zit om warmte te laten ontsnappen.

B

Doordat er meer warmte rechtstreeks van de zon op de aarde komt.

C

De aarde warmt op omdat edelgassen zoals helium en neon warmte vasthouden in de atmosfeer.

D

Doordat wij fossiele brandstoffen verbruiken en zo allemaal samen broeikasgassen uitstoten.

Broeikaseffect?

De aarde warmt op doordat wij broeikasgassen uitstoten.
Maar wat zijn broeikasgassen?




Bekijk het eerste deel filmpje over broeikasgassen hiernaast.

Rondom onze aarde, in de atmosfeer, zweven enkele broeikasgassen. Waarvoor dienen die gassen?

A

Die gassen houden de warmte vast en zorgen voor leefbare temperaturen.

B

Die gassen zorgen ervoor dat de wolken kunnen blijven zweven.

C

Die gassen trekken zonlicht aan zodat planten sneller groeien.

D

Die gassen duwen de wolken vooruit zodat het weer kan veranderen.

Welke gassen zitten er rondom onze aarde in de atmosfeer? Benoem er minstens drie.

Koolstofdioxide of CO2 is een voorbeeld van een gas die rond de atmosfeer zweeft. CO2 heeft verschillende soorten bronnen.
Wat is GEEN bron van CO2?

A

Bosbrand

B

Vulkaanuitbarsting

C

Fietsen

D

Uitstoot van auto's

Methaan is een ander broeikasgas. Wie of wat zorgt voor de uitstoot van methaan?

A

Methaan komt vooral uit auto-uitlaatgassen, net als CO₂.

B

Boeren en scheten van geiten en koeien.

C

Methaan wordt uitgestoten door bomen als ze te veel zonlicht krijgen.

D

Methaan ontstaat wanneer gesteenten tegen elkaar wrijven onder de grond.

Die gassen rondom onze atmosfeer zorgen voor het broeikaseffect.
Maar wat is het broeikaseffect?

Bekijk het tweede deel van het filmpje over het broeikaseffect.

Bekijk ook volgend filmpje over het broeikaseffect.

Wij gebruiken nog steeds veel fossiele brandstoffen en daardoor stoten wij een bepaalde broeikasgas uit. Welke?

A

Koolstofdioxide (CO2)

B

Zuurstof (O2)

C

Waterstofgas (H2)

D

Ozon (O3)

Die overschot aan koolstofdioxide (CO2) wordt normaal gezien opgenomen.
Door wat wordt een teveel aan CO2 normaal gezien opgenomen?

A

de wolken

B

de wind

C

de bomen

D

de zon

Daardoor komen er te veel broeikasgassen in onze atmosfeer terecht. Wat zijn hiervan de gevolgen?
Noteer hiernaast verschillende antwoorden.

  1. Neem je werkbundel op pagina 22.

  1. Maak oefening 1 in je werkbundel.
    - Wat gebeurt er eerst en wat daarna?
    - Duid aan met een cijfer van 1 tot 5.

Lees in je werkboek het onthoudkader.

Het onthoudkader vat kort samen wat we allemaal al geleerd hebben over de opwarming van de aarde en het broeikaseffect.

'Het kappen van bomen is dus geen goede zaak voor onze aarde.' Toch worden er nog heel wat bomen gekapt. Maar waarom?

Lees het krantenartikel in jullie boek.

Het regenwoud brandt

Bekijk volgend filmpje. Hierin wordt meer uitleg gegeven over waarom boeren bomen kappen.

De strijd tegen ontbossing: waarom kappen Congolese boeren bos?

Lees het artikel over de ontbossing in Congo.

Bossen, en zeker eeuwenoude oerbossen zoals die in het Congobekken in Afrika, zijn enorme reservoirs die CO2 opslaan. Als er bomen gekapt worden, komen er grote hoeveelheden broeikasgassen vrij. Dat draagt bij tot de klimaatverandering, zowel regionaal als mondiaal. De Democratische Republiek Congo (DRC) zit in de wereldwijde top vijf van ontbossingsoppervlakte per jaar. Volgens de overheid ligt de oorzaak vooral bij de zelfvoorzienende landbouw en de bevolkingsgroei. De redenering is dat kleine boeren gewassen verbouwen om hun eigen familie te voeden; omdat de bevolking groeit, moeten de boeren steeds op zoek naar nieuwe stukken bosgrond.

Protesten tegen de ontbossing.

Bekijk het filmpje over de protesten tegen de ontbossing.

Waarom kappen de boeren bomen?

A

Boeren kappen bomen zodat ze meer zonlicht krijgen voor hun gewassen.

B

Boeren kappen bomen omdat ze de zuurstofproductie willen verminderen om het klimaat beter te reguleren.

C

Boeren kappen bomen om het koolstofdioxide in de lucht te verlagen.

D

Om velden te hebben waarop ze voedsel kunnen zaaien en oogsten.

Zoals we eerder zagen is het kappen van bomen niet goed, want zo komt er meer CO2 in de atmosfeer terecht en warmt onze aarde op.


Kan je begrijpen waarom de boeren bomen kappen? Waarom wel/niet?
Noteer je antwoord hiernaast.





Kan je begrijpen waarom de president of andere belangrijke mensen soms niets tegen de ontbossing doen? Waarom wel/niet?
Noteer je antwoord hiernaast.





Kan je begrijpen dat veel mensen tegen de ontbossing protesteren?
Waarom wel/niet?
Noteer je antwoord hiernaast.



Tijd voor actie.

Nu we meer weten over de opwarming van de aarde en het broeikaseffect, kunnen we actie ondernemen. Zoals je gezien hebt, warmt onze planeet heel snel op. Wat zijn hier de oorzaken en de gevolgen van? Welke acties kunnen we nog ondernemen?

Bekijk de afbeeldingen grondig.

Geven deze afbeeldingen oorzaken of gevolgen van de opwarming van de aarde weer?

A

Oorzaken

B

Gevolgen

Welke oorzaken voor de opwarming van de aarde heb je gezien op de vorige afbeeldingen?

  1. Neem je werkbundel op pagina 23.

  1. Maak deel 1 van oefening 2 in je werkbundel.
    - Noteer drie zaken die wij veel doen en die heel slecht zijn voor het klimaat.

Bekijk de afbeeldingen grondig.

Geven deze afbeeldingen oorzaken of gevolgen van de opwarming van de aarde weer?

A

Oorzaken

B

Gevolgen

Welke gevolgen van de opwarming van de aarde heb je gezien op de vorige afbeeldingen?

Gevolgen van de opwarming van de aarde.

De opwarming van de aarde kent heel wat gevolgen. Die gevolgen zijn meestal negatief. Maar welke veranderingen ontstaan er precies door de opwarming?


Bekijk het filmpje hiernaast over de gevolgen van de klimaatopwarming.


Door de klimaatveranderingen gaat de temperatuur steeds meer stijgen.
Stel dat we nu niets doen tegen de klimaatopwarming, hoeveel graden zal de temperatuur dan stijgen binnen 60 jaar?

A

1°C

B

2°C

C

3°C

D

4°C

Welke gevolgen van de klimaatopwarming kunnen zich voordoen in onze streken?

A

De regenval zal verminderen, waardoor we overal in ons land te maken krijgen met droogte en woestijnvorming.

B

Er zal een nieuwe ijstijd beginnen, omdat de aarde zichzelf afkoelt na een periode van opwarming.

C

Er komt een langdurige droogte, waardoor we minder gewassen kunnen kweken en er minder voedsel in de rekken van de winkel ligt.

D

De temperatuur zal overal extreem hoog worden, wat leidt tot eeuwige zomers en het verdwijnen van alle seizoenen.

Door de opwarming van de aarde zullen er meer en krachtigere orkanen en tyfoons ontstaan.

Hoe komt dat?

A

Doordat de lucht zich sneller opwarmt, trekt het lucht naar de aarde toe, waardoor orkanen sterker worden.

B

Doordat het zee- en het oceaanwater opwarmt.

C

De opwarming van de aarde zorgt ervoor dat de atmosfeer dunner wordt, waardoor orkanen makkelijker ontstaan.

D

Door de opwarming smelt het ijs, wat de oceaanstromen beïnvloedt en daardoor meer stormen veroorzaakt.

Niet alleen wij kennen de gevolgen van de opwarming van de aarde, ook onze planten en dieren.

Wat kan er gebeuren met verschillende soorten planten en dieren?

A

Alle dieren zullen hun voedsel veranderen zonder problemen.

B

Planten en dieren kunnen uitsterven.

C

Planten zullen sneller beginnen te groeien door de warmte.

D

Door de opwarming zullen er nieuwe diersoorten ontstaan.

Door de opwarming van de aarde zullen de ijskappen smelten. Het smelten van het ijs kent op zijn beurt nog enkele gevolgen.
Wat zijn de verdere gevolgen van het smelten van de ijskappen?

A

De zeespiegel zal stijgen. Hierdoor zullen laaggelegen gebieden vaker overstromen of zelfs voorgoed verdwijnen in het water.

B

Als het ijs smelt, zal het meer regen veroorzaken in de tropen en ervoor zorgen dat woestijnen groen worden.

C

Het smelten van de ijskappen zal de oceaanstroom versterken, wat leidt tot sterkere koudegolven in plaats van warmere temperaturen.

D

Het smelten van de ijskappen zal de zeespiegel laten dalen, omdat het water uit het ijs op land wordt opgeslagen en niet in de oceaan komt.

De opwarming van de aarde kent heel wat gevolgen. Welk gevolg vind jij het ergst? Waarom?

  1. Neem je werkbundel op pagina 23.

  1. Maak deel 2 van oefening 2 in je werkbundel.
    - Welk gevolg van de klimaatopwarming vind jij het ergst? Waarom?

Onze aarde warmt steeds meer op, maar we moeten ervoor zorgen dat het klimaat niet meer dan 2°C opwarmt. Wat moeten we dan doen?

Wij moeten nu ingrijpen, daar is iedereen het over eens. Maar sommige mensen doen dat op hun eigen wijze; de vraag is of dat de juiste manier is.
Bekijk onderstaand filmpje.

Hoe noemen we mensen die willen dat er meer maatregelen komen tegen de klimaatverandering?

A

Natuurcontroleurs

B

Klimaatactivisten

C

Temperatuurbeschermers

D

Milieukritiekers

De klimaatactivisten besmeuren verschillende kunstwerken om aandacht te vragen voor het klimaat.
Welk kunstwerk werd NIET besmeurd?

A

B

D

C

A

Zonnebloemen (Van Gogh)

B

Les meules (Monet)

C

De schreeuw (Munch)

D

Beeld van koning Charles

Waarom voeren de klimaatactivisten zo'n rare acties?

A

Ze willen gewoon beroemd worden op sociale media.

B

Ze denken dat tomatensoep op kunst klimaatemissies doet dalen.

C

Ze denken dat plaklijm symbool staat voor vastberadenheid tegen opwarming.

D

Ze vinden dat er te weinig naar hen wordt geluisterd en daarom doen ze extreme dingen om meer aandacht te krijgen.

Er bestaan al enkele acties om de opwarming van de aarde tegen te gaan.

Meer uitleg daarover krijg je in onderstaand filmpje.

De leerlingen doen mee aan de 'ik-trek-het-mij-aan'-dag. Op die dag gebruiken ze zo weinig mogelijk energie die schadelijk is voor de planeet.
Wat doen de leerlingen WEL op de 'ik-trek-het-mij-aan'-dag?

A

Ze gebruiken het digibord en de chromebooks.

B

Ze zetten de verwarming aan.

C

Ze doen de lichten aan.

D

Ze doen een warme trui aan.

Welke ideeën heb jij? Wat kun je zelf beter of anders doen om de opwarming van het klimaat tegen te gaan?

  1. Neem je werkbundel op pagina 23.

  1. Maak deel 3 van oefening 2 in je werkbundel.
    - Wat kun jij zelf beter of anders doen?