Nederlands - Leesvaardigheid 3 - functiewoorden
Leesvaardigheid & argumentatie
DEEL 3
Onderdelen in deze les
Leesvaardigheid & argumentatie
DEEL 3
Signaalwoord vs functiewoord
Signaalwoorden worden door de schrijver gebruikt in een tekst om het verband tussen zinnen, alinea’s en tekstgedeelten duidelijk te maken.
Voorbeelden zijn: ‘want’, ‘doordat’, ‘maar’ en ‘ook’.
Een overzicht van tekstverbanden en bijbehorende signaalwoorden vind je op bladzijde 86 in het vakboek van Ta!ent.
opdracht
Neem de functiewoorden op bladzijde 84 en 85 in het vakboek van Ta!ent door. Zijn er nog functies onduidelijk? Zoek dan naar definities op internet, of vraag het je docent.
NB1: Je hoeft functiewoorden niet uit je hoofd te kennen op de toets, maar je moet ze wel kunnen toepassen.
NB2: Van signaalwoorden moet je wel uit je hoofd weten welk tekstverband ze aanduiden.
relativeren vs nuanceren
Relativeren
is een zaak in verhouding (in relatie) zien tot andere zaken; dingen in perspectief plaatsen.
Voorbeeld: “Wat heeft Henk een grote auto gekocht.” “Nou, vergeleken met de auto van mijn vader valt dat best wel mee.”
opdracht
Er volgen hierna 10 zinnen of tekstgedeelten. Bepaal van elke zin wat de functie is. Maak eventueel gebruik van je vakboek.
De biotechnologie is vandaag de dag wat de nucleaire technologie in de jaren zestig en zeventig was: een gevaarlijk spelletje met Moeder Natuur.
Kies uit: aanname, constatering, karakterisering, stelling
2.(Vervolg op zin 1:) Overigens, ik wil niet beweren dat álle genetisch gemanipuleerde voeding per definitie ongezond of zelfs onnatuurlijk zou zijn.
Kies uit: nuancering, ontkrachting, relativering, uitwerking
De biotechnologie is vandaag de dag wat de nucleaire technologie in de jaren zestig en zeventig was: een gevaarlijk spelletje met Moeder Natuur.
Kies uit: aanname, constatering, karakterisering, stelling
aanname
constatering
karakterisering
stelling
2.(Vervolg op zin 1:) Overigens, ik wil niet beweren dat álle genetisch gemanipuleerde voeding per definitie ongezond of zelfs onnatuurlijk zou zijn.
Kies uit: nuancering, ontkrachting, relativering, uitwerking
nuancering
ontkrachting
relativering
uitwerking
opdracht
Waarom heeft de ene cultuur zich sinds de ijstijd ontwikkeld tot een hoogtechnische samenleving, terwijl de andere amper de beginselen van de landbouw onder de knie heeft gekregen?
Kies uit: afweging, hypothese, probleemstelling, vraagstelling
(Vervolg op zin 3:) Volgens de Amerikaanse bioloog en vogelkenner Jared Diamond zijn het de klimatologische omstandigheden en andere geografische omgevingsfactoren, die het historische lot van een volk bepalen.
Kies uit: aanname, hypothese, uitwerking, verklaring
Waarom heeft de ene cultuur zich sinds de ijstijd ontwikkeld tot een hoogtechnische samenleving, terwijl de andere amper de beginselen van de landbouw onder de knie heeft gekregen?
Kies uit: afweging, hypothese, probleemstelling, vraagstelling
afweging
hypothese
probleemstelling
vraagstelling
(Vervolg op zin 3:) Volgens de Amerikaanse bioloog en vogelkenner Jared Diamond zijn het de klimatologische omstandigheden en andere geografische omgevingsfactoren, die het historische lot van een volk bepalen.
Kies uit: aanname, hypothese, uitwerking, verklaring
aanname
hypothese
uitwerking
verklaring
opdracht
Het dopplereffect is de verandering van de golflengte van geluid of licht doordat de afstand tot de bron groter of kleiner wordt. Een geluid dat naar je toe komt, klinkt hoger dan in het echt, totdat het je passeert, want dan wordt het lager. Denk aan de bel van een spoorwegovergang als je in de trein zit of aan het ‘wieoem’ van auto’s op een racebaan. Doordat hoge tonen scheller klinken, ervaren we ze als harder.
Kies uit: anekdote, bewijs, constatering, definitie
Kinderen die vroeg naar de opvang gaan, zijn daar weliswaar vaker ziek, maar bouwen zoveel immuniteit op dat ze minder vaak ziek zijn wanneer ze naar de basisschool gaan. De jaren op de crèche leveren op de langere termijn dus toch voordeel op.
Kies uit: afweging, bewering, gevolgen, tegenargument
Het dopplereffect is de verandering van de golflengte van geluid of licht doordat de afstand tot de bron groter of kleiner wordt. Een geluid dat naar je toe komt, klinkt hoger dan in het echt, totdat het je passeert, want dan wordt het lager. Denk aan de bel van een spoorwegovergang als je in de trein zit of aan het ‘wieoem’ van auto’s op een racebaan. Doordat hoge tonen scheller klinken, ervaren we ze als harder.
Kies uit: anekdote, bewijs, constatering, definitie
anekdote
bewijs
definitie
constatering
Kinderen die vroeg naar de opvang gaan, zijn daar weliswaar vaker ziek, maar bouwen zoveel immuniteit op dat ze minder vaak ziek zijn wanneer ze naar de basisschool gaan. De jaren op de crèche leveren op de langere termijn dus toch voordeel op.
Kies uit: afweging, bewering, gevolgen, tegenargument
afweging
bewering
gevolgen
tegenargument
opdracht
7“Wat jammer dat we de wedstrijd hebben verloren. Als we hadden gewonnen waren we kampioen geweest!” “Ach, dat geeft toch niet. Het is maar voetbal.”
Kies uit: nuancering, ontkrachting, relativering, tegenargument
8.Het is dus goed je tanden en kiezen op de juiste manier te verzorgen, een fluoridetandpasta te gebruiken en niet te veel en te vaak suiker of zuur te eten. Als je dat doet, kun je tot op hoge leeftijd een goed gebit houden.
Kies uit: aanbeveling, constatering, onderbouwing, uitwerking
7.“Wat jammer dat we de wedstrijd hebben verloren. Als we hadden gewonnen waren we kampioen geweest!” “Ach, dat geeft toch niet. Het is maar voetbal.”
Kies uit: nuancering, ontkrachting, relativering, tegenargument
nuancering
ontkrachting
relativering
tegenargument
8.Het is dus goed je tanden en kiezen op de juiste manier te verzorgen, een fluoridetandpasta te gebruiken en niet te veel en te vaak suiker of zuur te eten. Als je dat doet, kun je tot op hoge leeftijd een goed gebit houden.
Kies uit: aanbeveling, constatering, onderbouwing, uitwerking
aanbeveling
constatering
onderbouwing
uitwerking
opdracht
9.Valt het jou ook op? Minder bijen en vlinders in de tuin, minder vaak vliegenlijkjes op de ruit van je auto? Dan heb je het goed gezien: in dertig jaar tijd verdween 76 procent van alle insecten. Nu zul je de muggen in je slaapkamer misschien niet missen, maar toch is de afname van insecten een ramp. Het betekent namelijk een aanslag op de kringloop van het leven zelf.
Kies uit: anekdote, constatering, probleemstelling, voorbeelden
Bekijk de Fokke & Sukke-cartoon op de volgende slide. Welke functie zie je hier terug?
9.Valt het jou ook op? Minder bijen en vlinders in de tuin, minder vaak vliegenlijkjes op de ruit van je auto? Dan heb je het goed gezien: in dertig jaar tijd verdween 76 procent van alle insecten. Nu zul je de muggen in je slaapkamer misschien niet missen, maar toch is de afname van insecten een ramp. Het betekent namelijk een aanslag op de kringloop van het leven zelf.
Kies uit: anekdote, constatering, probleemstelling, voorbeelden
anekdote
constatering
probleemstelling
voorbeelden
Bekijk de Fokke & Sukke-cartoon op de volgende slide. Welke functie zie je hier terug?
Kies uit: relativering, nuancering, anekdote, probleemstelling
relativering
nuancering
anekdote
probleemstelling
