Thema Oncologie – Gezondheidszorg
Didactische lespresentatie gebaseerd op de cursus
Gebruik voor klassikale uitleg
Illustratie: Kankercellen vs normale cellen
Thema Oncologie – Gezondheidszorg
Didactische lespresentatie gebaseerd op de cursus
Gebruik voor klassikale uitleg
Illustratie: Kankercellen vs normale cellen
Wat is kanker?
Het lichaam bestaat uit miljarden cellen.
Normaal delen cellen zich gecontroleerd.
Bij kanker verloopt dit proces fout.
Door DNA-schade verliezen cellen controle over celdeling.
Schema: normale celdeling vs kankercellen
Tumor
Een tumor is een abnormale massa van cellen.
Tumoren ontstaan wanneer cellen blijven delen.
Niet elke tumor is kanker.
Tumoren kunnen goedaardig of kwaadaardig zijn.
Illustratie: tumor in weefsel
Goedaardige tumoren (benigne)
Groeien meestal langzaam.
Blijven op één plaats in het lichaam.
Dringen niet binnen in omliggende weefsels.
Zaaien niet uit naar andere organen.
Schema: goedaardige tumor
Kwaadaardige tumoren (maligne)
Groeien sneller.
Dringen omliggende weefsels binnen.
Kunnen zich verspreiden via bloed of lymfe.
Kunnen uitzaaiingen vormen.
Schema: metastasen via bloed/lymfe
Metastasen (uitzaaiingen)
Kankercellen kunnen loskomen van de tumor.
Ze verspreiden zich via bloed of lymfestelsel.
Ze kunnen zich vestigen in andere organen.
Daar vormen ze nieuwe tumoren.
Illustratie: uitzaaiing naar lever/longen
Hoe ontstaat kanker?
Kanker ontstaat meestal door een combinatie van factoren.
Erfelijkheid kan een rol spelen.
Levensstijl en omgeving zijn belangrijk.
Mutaties in DNA veroorzaken ongecontroleerde celdeling.
Illustratie: DNA-mutatie
Risicofactoren
Roken
Alcoholgebruik
Ongezonde voeding
Overgewicht
Te weinig beweging
Virussen zoals HPV
Iconen: leefstijl risicofactoren
Diagnose van kanker
Arts voert verschillende onderzoeken uit.
Beeldvorming kan tumoren zichtbaar maken.
Belangrijk onderzoek: biopsie.
Soms ook bloedonderzoek.
Illustratie: medische scans
Beeldvormende onderzoeken
Röntgenfoto
CT-scan
MRI
Echografie
Helpen om tumoren op te sporen
Schema: verschillende scans
Biopsie
Klein stukje weefsel wordt weggenomen.
Wordt onderzocht onder microscoop.
Bevestigt of het kanker is.
Illustratie: biopsieprocedure
Behandeling van kanker
Afhankelijk van type kanker.
Afhankelijk van grootte van tumor.
Afhankelijk van uitzaaiingen.
Afhankelijk van gezondheid patiënt.
Illustratie: behandelopties
Chirurgie
Operatie om tumor te verwijderen.
Soms ook lymfeklieren verwijderen.
Kan genezend zijn wanneer kanker vroeg ontdekt wordt.
Illustratie: chirurgische verwijdering tumor
Radiotherapie
Behandeling met bestraling.
Beschadigt of vernietigt kankercellen.
Gericht op specifieke plaats in lichaam.
Illustratie: radiotherapie toestel
Chemotherapie
Medicijnen die kankercellen vernietigen.
Werkt in het hele lichaam.
Kan bijwerkingen veroorzaken zoals haarverlies en misselijkheid.
Illustratie: chemotherapie infuus
Hormoontherapie
Blokkeert hormonen die tumor laten groeien.
Wordt gebruikt bij bepaalde borst- en prostaatkankers.
Schema: hormonen en tumor
Immunotherapie
Stimuleert het afweersysteem.
Het lichaam leert kankercellen herkennen en aanvallen.
Illustratie: immuunsysteem vs kanker
Doelen van behandeling
Curatief: gericht op genezing
Adjuvant: na operatie
Neo-adjuvant: vóór operatie
Palliatief: gericht op comfort
Schema: behandeldoelen
Soorten kanker in deze cursus
Borstkanker
Prostaatkanker
Colonkanker
Longkanker
Baarmoederhalskanker
Pancreaskanker
Illustratie: menselijke organen
Borstkanker
Kwaadaardige tumor in borstweefsel.
Eén van de meest voorkomende kankers bij vrouwen.
Illustratie: borst anatomie
Symptomen borstkanker
Knobbel in borst
Verandering huid van borst
Ingetrokken tepel
Zwelling onder oksel
Illustratie: borstsymptomen
Diagnose borstkanker
Mammografie
Echografie
Biopsie
Illustratie: mammografie
Prostaatkanker
Meest voorkomende kanker bij mannen.
Ontstaat in de prostaatklier.
Illustratie: prostaat anatomie
Symptomen prostaatkanker
Vaker plassen
Moeilijk starten met plassen
Zwakke urinestraal
Illustratie: urinewegen
Colonkanker
Ontstaat in dikke darm.
Vaak ontstaan uit poliepen.
Illustratie: dikke darm
Symptomen darmkanker
Bloed in stoelgang
Verandering stoelgangpatroon
Buikpijn
Gewichtsverlies
Illustratie: darmproblemen
Coloscopie
Onderzoek van dikke darm met camera.
Arts kan poliepen verwijderen.
Biopsie mogelijk.
Illustratie: coloscopie
Longkanker
Kwaadaardige tumor in longweefsel.
Belangrijkste oorzaak: roken.
Illustratie: longen
Symptomen longkanker
Aanhoudende hoest
Kortademigheid
Bloed ophoesten
Gewichtsverlies
Illustratie: longsymptomen
Baarmoederhalskanker
Kanker van de baarmoederhals.
Vaak veroorzaakt door HPV-virus.
Illustratie: baarmoederhals
Screening
Opsporing via uitstrijkje.
Cellen worden onderzocht in labo.
Illustratie: uitstrijkje
Pancreaskanker
Kanker van de alvleesklier.
Wordt vaak laat ontdekt.
Illustratie: pancreas
Symptomen pancreaskanker
Buikpijn of rugpijn
Gewichtsverlies
Geelzucht
Vermoeidheid
Illustratie: geelzucht
Palliatieve zorg
Wanneer genezing niet meer mogelijk is.
Focus op comfort en levenskwaliteit.
Multidisciplinair team.
Illustratie: zorgteam
Rol van de zorgkundige
Observatie van symptomen
Comfortzorg
Ondersteuning bij eten en hygiëne
Emotionele ondersteuning
Illustratie: zorgkundige en patiënt