5.5 Machtige ridders, halfvrije boeren

De Middeleeuwen

5.5 Ridders en boeren

1 / 16
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 1

In deze les zitten 16 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Introductie

Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen hoe edelen hun grondgebied organiseerden en bestuurden, en hoe het leven van de boeren er uit zag.

Onderdelen in deze les

De Middeleeuwen

5.5 Ridders en boeren

Leerdoelen

  • Ik kan uitleggen hoe de landbouw georganiseerd was

  • Ik kan beschrijven hoe boeren en edelen leefden.

  • Ik kan een beschrijving geven van handel en nijverheid

  • Ik kan de drie sociale groepen en hun rechten toelichten.

  • Ik kan uitleggen hoe ridders leefden en wat er veranderde in hun positie.

Wat weet jij eigenlijk van ridders?

Hofstelsel (1)

  • Een dorp met landbouwgrond heette een domein


  • De heer, bijvoorbeeld een ridder, was de baas van een domein: alle grond was van hem.


  • Hij woonde in het hof, een grote versterkte boerderij met daarbij vaak ook een kerk, een molen, wat werkplaatsen en voorraadschuren.

Hofstelsel (2)

  • In het hofstelsel was het domein in twee stukken verdeeld.


  • Het ene deel van de grond was verpacht (verhuurd) aan horige boeren voor eigen opbrengst. Zij moesten een deel van opbrengst als pacht (belasting) betalen.


  • De opbrengst van het andere deel was volledig van de heer.

Veel plichten,

weinig rechten


  • Iedereen op het domein van de heer hoorde bij het domein

  • De boeren waren horigen van de heer: ze moesten gehoorzaam zijn

  • Om op de grond van de heer te kunnen wonen, moest je pacht betalen.

  • De horigen waren ook verplicht om herendiensten, klusjes, te doen. Hier hoorde ook bij dat ze moesten werken op het land van de heer.

  • Een horige moest overal toestemming voor vragen, ook om te trouwen

  • Een gevluchte horige was na een jaar en een dag een vrije boer.

Vrije boeren

  • Je kon ook als vrije boer op een domein wonen

  • Je hoeft dan geen herendiensten te doen en bent vrij om te gaan

  • Je moet wel meer pacht betalen en krijgt geen bescherming

  • In geval van oorlog moet je dienen in het leger van de heer

Zou je tijdens de middeleeuwen liever een horige boer of een vrije boer zijn geweest? Leg je antwoord uit.

Handel en nijverheid

  • Handel en nijverheid verdwenen niet helemaal

  • Ambachtslieden en werkplaatsen op de domeinen

  • VB: Smid, bakker, schoenmaker, pottenbakker, wever, molenaar

  • Ruilhandel

  • In sommige steden werd nog handel gedreven en met muntgeld betaald zoals Dorestad

Drie standen

Drie standen

  • Eerste stand: geestelijken

  • Tweede stand: adel

  • Derde stand: boeren


Orde en stabiliteit

  • Vanaf je geboorte stond vast in welke groep je behoorde

  • Je kon niet hogerop komen door onderwijs of ervaring

1e

2e

3e

Drag and Drop

Eerste stand

Tweede stand

Derde stand

Adel

Boeren

Geestelijken

Rechten en plichten


3e stand (meestal boeren)

Hoeven geen belasting te betalen

Jachtrecht

Plichten:

Pacht betalen en herendiensten doen

Rechten:

Recht op bescherming

Recht op eerlijke rechtspraak

Adel, geestelijken

Privileges (voorrechten)

Plichten en rechten:

Plicht: iets dat jij voor een ander moet doen

Recht: iets waar jij recht op hebt, wat een ander voor jou moet doen

Ridders

Ridders worden edelen

Eerdere ridders

  • Gewapende ruiters

  • Krijgen uitrusting en paard van heer



Vanaf 11e eeuw

  • Ridders hoorden bij de adel

  • Opleiding


Meer aanzien!

De opleiding tot ridder

Page (vanaf 7 jaar)

  • Naar het kasteel van een andere edelman

  • Harnassen poetsen, paarden verzorgen, bedienen aan tafel.

  • Vechten met houten zwaard

  • Riddelijk gedrag

Schildknaap (vanaf 14 jaar)

  • Harnas en wapens van de ridder verzorgen

  • De ridder helpen aankleden voor gevechten of toernooien.

  • Meegaan naar veldslagen en toernooien.

  • Leren zwaardvechten

  • Ridderlijk gedrag

Ridder (vanaf 21 jaar)

Leven volgens erecode:

  • Moedig

  • Trouw

  • Rechtvaardig

  • Meedoen aan riddertoernooien.

Begrippen

  • Domein: gebied van een edelman of klooster

  • Herendienst: onbetaald werk voor een heer

  • Hof: woning van een edele

  • Hofstelsel: economisch systeem met horigen op een domeinen

  • Horige: halfvrije boer

  • Horigheid: onvrijheid van horigen

  • Privilege: speciaal recht, voorrecht

  • Stand: groep met ee vaste sociale positie en speciale rechten