De Middeleeuwen
5.5 Ridders en boeren
De Middeleeuwen
5.5 Ridders en boeren
Leerdoelen
Ik kan uitleggen hoe de landbouw georganiseerd was
Ik kan beschrijven hoe boeren en edelen leefden.
Ik kan een beschrijving geven van handel en nijverheid
Ik kan de drie sociale groepen en hun rechten toelichten.
Ik kan uitleggen hoe ridders leefden en wat er veranderde in hun positie.
Wat weet jij eigenlijk van ridders?
Hofstelsel (1)
Een dorp met landbouwgrond heette een domein
De heer, bijvoorbeeld een ridder, was de baas van een domein: alle grond was van hem.
Hij woonde in het hof, een grote versterkte boerderij met daarbij vaak ook een kerk, een molen, wat werkplaatsen en voorraadschuren.
Hofstelsel (2)
In het hofstelsel was het domein in twee stukken verdeeld.
Het ene deel van de grond was verpacht (verhuurd) aan horige boeren voor eigen opbrengst. Zij moesten een deel van opbrengst als pacht (belasting) betalen.
De opbrengst van het andere deel was volledig van de heer.
Veel plichten,
weinig rechten
Iedereen op het domein van de heer hoorde bij het domein
De boeren waren horigen van de heer: ze moesten gehoorzaam zijn
Om op de grond van de heer te kunnen wonen, moest je pacht betalen.
De horigen waren ook verplicht om herendiensten, klusjes, te doen. Hier hoorde ook bij dat ze moesten werken op het land van de heer.
Een horige moest overal toestemming voor vragen, ook om te trouwen
Een gevluchte horige was na een jaar en een dag een vrije boer.
Vrije boeren
Je kon ook als vrije boer op een domein wonen
Je hoeft dan geen herendiensten te doen en bent vrij om te gaan
Je moet wel meer pacht betalen en krijgt geen bescherming
In geval van oorlog moet je dienen in het leger van de heer
Zou je tijdens de middeleeuwen liever een horige boer of een vrije boer zijn geweest? Leg je antwoord uit.
Handel en nijverheid
Handel en nijverheid verdwenen niet helemaal
Ambachtslieden en werkplaatsen op de domeinen
VB: Smid, bakker, schoenmaker, pottenbakker, wever, molenaar
Ruilhandel
In sommige steden werd nog handel gedreven en met muntgeld betaald zoals Dorestad
Drie standen
Drie standen
Eerste stand: geestelijken
Tweede stand: adel
Derde stand: boeren
Orde en stabiliteit
Vanaf je geboorte stond vast in welke groep je behoorde
Je kon niet hogerop komen door onderwijs of ervaring
1e
2e
3e
Drag and Drop
Eerste stand
Tweede stand
Derde stand
Adel
Boeren
Geestelijken
Rechten en plichten
3e stand (meestal boeren)
Hoeven geen belasting te betalen
Jachtrecht
Plichten:
Pacht betalen en herendiensten doen
Rechten:
Recht op bescherming
Recht op eerlijke rechtspraak
Adel, geestelijken
Privileges (voorrechten)
Plichten en rechten:
Plicht: iets dat jij voor een ander moet doen
Recht: iets waar jij recht op hebt, wat een ander voor jou moet doen
Ridders
Ridders worden edelen
Eerdere ridders
Gewapende ruiters
Krijgen uitrusting en paard van heer
Vanaf 11e eeuw
Ridders hoorden bij de adel
Opleiding
Meer aanzien!
De opleiding tot ridder
Page (vanaf 7 jaar)
Naar het kasteel van een andere edelman
Harnassen poetsen, paarden verzorgen, bedienen aan tafel.
Vechten met houten zwaard
Riddelijk gedrag
Schildknaap (vanaf 14 jaar)
Harnas en wapens van de ridder verzorgen
De ridder helpen aankleden voor gevechten of toernooien.
Meegaan naar veldslagen en toernooien.
Leren zwaardvechten
Ridderlijk gedrag
Ridder (vanaf 21 jaar)
Leven volgens erecode:
Moedig
Trouw
Rechtvaardig
Meedoen aan riddertoernooien.
Begrippen
Domein: gebied van een edelman of klooster
Herendienst: onbetaald werk voor een heer
Hof: woning van een edele
Hofstelsel: economisch systeem met horigen op een domeinen
Horige: halfvrije boer
Horigheid: onvrijheid van horigen
Privilege: speciaal recht, voorrecht
Stand: groep met ee vaste sociale positie en speciale rechten