3.1 2026 Hoe ga jij geld verdienen?
Klaar voor de les? Je mag per tweetal inloggen in LU
Lesduur is: 80 minOnderdelen in deze les
Klaar voor de les? Je mag per tweetal inloggen in LU
Begroet de klas, laat leerlingen inloggen op LessonUp en geef aan dat 1 laptop per tweetal genoeg is. De klas bestaat uit 28 leerlingen, dus werk in tweetallen. Houd het tempo hoog zodat iedereen snel betrokken is.
Programma van de les
Huiswerk controle Hoofdstuk 2
Terugblik op 2.4: verzekeringen
Leerdoelen van 3.1
Uitleg over werken, loon en afspraken
Opdrachten maken
Samenvatten: wat heb je geleerd?
Huiswerk
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk controle
wie heeft het niet af?
wie heet het niet nagekeken?
vragen?
Leg je boek open op tafel.
Deze slide heeft geen instructies
Terugblik: Verzekeringen
Je verzekert je tegen risico's die veel geld kunnen kosten.
Denk aan schade, ziektekosten of diefstal.
Een verzekering geeft meer financiële zekerheid.
Sluit aan bij hun leefwereld met voorbeelden zoals fiets gestolen, telefoon kapot of scooterverzekering. Houd de terugblik kort als opfrisser voor de overgang naar inkomen en werk.
Van 2.4 zekerheid naar 3.1 inkomen
Verzekeren kost geld.
Daarom is inkomen belangrijk: je hebt geld nodig om je vaste lasten en onverwachte kosten te betalen.
In deze les kijk je naar werken, loon en afspraken op je werk.
Maak hier de brug: in 2.4 beschermde je je tegen financiële risico's, in 3.1 kijk je hoe mensen geld verdienen om zulke kosten te kunnen betalen.
Waar denk jij het eerst aan bij verzekeringen?
Fiets kapot
Telefoon stuk
Ziektekosten
Diefstal
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen van 3.1
Aan het eind van de les weet je:
wat het verschil is tussen een werknemer en een werkgever
Hoe je een staafdiagram kunt aflezen en tekenen
Wat er in een arbeidsovereenkomst staat
Voor wie een cao geldt en wat erin geregeld is.
Hoe je nettoloon kunt berekenen
Paragraaf 3.1 Hoe ga jij geld verdienen
Blz. 76 t/m 81 in je boek
De docentinput noemt meerdere leerdoelen; deze zijn samengebracht in één leerlingvriendelijke ik-kan-zin, zoals gevraagd in de lesopbouw.
Welke woorden passen bij geld verdienen en werken?
Gebruik de opbrengst om de brug te maken van verzekeringen naar inkomen, werk en loon. Laat leerlingen kort reageren op woorden als bijbaan, salaris, baas, contract of belasting.
Werkgever en werknemer
Werkgever: iemand die één of meer personen in dienst heeft en loon betaalt
Werknemer: iemand die in loondienst is
Benadruk het kernverschil: de werkgever betaalt loon en biedt werk; de werknemer werkt in loondienst en ontvangt loon.
Hoe verdien je een inkomen?
Mensen krijgen inkomen op verschillende manieren.
Mensen werken in loondienst bij een werkgever.
Als je een eigen bedrijf hebt is de winst van je bedrijf je inkomen. Er is ook risico:
geen opdrachten → geen inkomen.
Deze slide heeft geen instructies
Iemand die personeel in loondienst heeft is een
Werkgever
werknemer
Directeur
Werkende
Sluit aan op de terugblik: verzekeren kost geld, dus inkomen is nodig om kosten en risico's op te vangen.
Vul de juiste woorden in
Veel mensen werken in loondienst en krijgen loon van een werkgever. Iemand met een eigen bedrijf verdient vaak aan de winst. Zonder opdrachten is er soms geen inkomen.
Alle woorden komen letterlijk uit de behandelde slides over inkomen, werkgever/werknemer en eigen bedrijf.
Wat is een staafdiagram?
Is een grafiek met staven. Elke staaf stelt iets voor.
Aan de lengte of hoogte van de staaf zie je de hoeveelheid.
Je kunt staven makkelijk met elkaar vergelijken.
Kies een eenvoudige afbeelding met duidelijke assen en verschillende staafhoogtes.
Staafdiagram aflezen
Let op deze onderdelen:
de titel van het diagram
wat op de horizontale as staat
wat op de verticale as staat
de schaalverdeling
welke staaf bij welke categorie hoort
Opgave 4 in je boek
Benadruk dat leerlingen altijd eerst de schaal moeten bekijken. Daar gaan fouten vaak mis.
Zelf een staafdiagram tekenen
Werk netjes en stap voor stap:
geef het diagram een titel
zet de categorieën op de as
kies een goede schaal
teken rechte staven met gelijke breedte
Verbind dit aan opdracht 5 uit de methode: juist daar moeten leerlingen het staafdiagram zelf maken en netjes uitwerken.
Opdrachten maken / nakijken
Opgaven: 4 en 5 paragraaf 3.1 (Blz. 77)
4
m
00
s
Gebruik hier een kort filmpje over hoofdstuk 3.1 of over werken en loon. Kies een duidelijk, leerlinggericht filmpje van ongeveer 1 tot 2 minuten. Zoekterm: 'arbeidsovereenkomst loon jongeren uitleg'.
Opdracht 5
Deze slide heeft geen instructies
Vacature:
Een bedrijf die iemand zoekt om werk te verrichten, plaatst/heeft een vacature.
Bij een vacature staat vaak:
welk werk je moet doen
hoeveel uur de baan inhoudt
welke eisen er zijn
Deze slide heeft geen instructies
Arbeidsovereenkomst
In een arbeidsovereenkomst staan afspraken tussen werkgever en werknemer, zoals:
hoeveel uur je per week werkt
welk loon je krijgt
hoeveel vakantiedagen je hebt
of je een cursus of opleiding mag volgen
Noem dat dit arbeidsvoorwaarden zijn. Dat woord kan helpen bij begrip van cao op de volgende slides.
De proeftijd
Vaak spreek je eerst een proeftijd af.
In die periode kijken werkgever en werknemer of het bevalt.
De proeftijd mag niet langer dan twee maanden zijn.
Leg uit dat beide kanten kijken of het werk past: niet alleen de werkgever, maar ook de werknemer.
CAO: afspraken voor veel werknemers
Een cao is een collectieve arbeidsovereenkomst.
Daardoor hebben mensen met hetzelfde werk vaak dezelfde belangrijke afspraken.
In een cao kunnen afspraken staan over:
salaris en loonschalen
werktijden
vakantiedagen
andere arbeidsvoorwaarden (ziekte, verlof, pensioen)
Zo hoeft niet iedereen alles apart af te spreken.
Gebruik voorbeelden als supermarkt, zorg of bouw als herkenbare bedrijfstakken.
Wat is een vacature?
Een open baan
Proeftijd
Een loonafspraak
Een rekening
Deze slide heeft geen instructies
Vul de begrippen in
In een arbeidsovereenkomst staan afspraken over uren, loon en vakantiedagen. Een proeftijd mag niet langer duren dan twee maanden. Een cao geldt vaak voor een hele bedrijfstak.
Benadruk bij het nabespreken het verschil tussen persoonlijke afspraken in een arbeidsovereenkomst en groepsafspraken in een cao.
Wat verdien jij?
Brutoloon: het loon dat je met je werkgever afspreekt
Van brutoloon gaan nog inhoudingen af
Wat overblijft, is je nettoloon
Dat is het bedrag dat je echt ontvangt op je bankrekening
Van je brutoloon gaan onder andere af:
loonbelasting
sociale premies
De werkgever draagt deze inhoudingen af aan de overheid.
Deze slide heeft geen instructies
Nettoloon berekenen
Sanne (16) werkt sinds kort in het weekend bij een supermarkt. Aan het einde van de maand krijgt ze haar eerste loonstrookje. Ze schrikt een beetje, want er staat een ander bedrag op dan ze had verwacht.
Op haar loonstrookje staat:
Brutoloon: €800
Inhoudingen: €120
Reken het voorbeeld hardop voor. Benadruk dat leerlingen altijd eerst moeten kijken welke bedragen worden ingehouden.
Nettoloon berekenen
Nettoloon = brutoloon - inhoudingen
Voorbeeld:
Brutoloon €800
Inhoudingen €120
Nettoloon €680
Sanne (16) werkt sinds kort in het weekend bij een supermarkt. Aan het einde van de maand krijgt ze haar eerste loonstrookje. Ze schrikt een beetje, want er staat een ander bedrag op dan ze had verwacht.
Op haar loonstrookje staat:
Brutoloon: €800
Inhoudingen: €120
Reken het voorbeeld hardop voor. Benadruk dat leerlingen altijd eerst moeten kijken welke bedragen worden ingehouden.
Wat is nettoloon?
Loon met bonus
Loon vóór belasting
Loon na inhoudingen
Loon per uur
Koppel dit ook aan Prinsjesdag: een deel van het brutoloon gaat via inhoudingen naar de overheid.
Rekenen met loon
Je spreekt met je werkgever een brutoloon af. Daarna gaan inhoudingen eraf, zoals loonbelasting en sociale premies. Wat overblijft, is het nettoloon. Bij €1000 bruto en €280 inhoudingen is het nettoloon €720.
Laat leerlingen eventueel hardop meerekenen: 800 - 120 = 680.
Wat heb jij vandaag geleerd? En wat vind je nog lastig?
Laat leerlingen in eigen woorden benoemen wat ze meenemen uit de les, bijvoorbeeld werkgever/werknemer, staafdiagram, cao of nettoloon.
Wat hebben we vandaag geleerd?
wat het verschil is tussen een werknemer en een werkgever
Hoe je een staafdiagram kunt aflezen en tekenen
Wat er in een arbeidsovereenkomst staat
Voor wie een cao geldt en wat erin geregeld is.
Hoe je nettoloon kunt berekenen
Een werkgever betaalt loon, een werknemer werkt in loondienst
Met een eigen bedrijf verdien je aan winst
Een staafdiagram helpt bij vergelijken
In een arbeidsovereenkomst staan werkafspraken
Een cao regelt afspraken voor een grotere groep werknemers
Nettoloon bereken je door inhoudingen van brutoloon af te trekken
Prinsjesdag dinsdag 15 september 2026
Gebruik deze slide als actuele koppeling. Vertel kort: op Prinsjesdag presenteert de overheid plannen voor inkomsten en uitgaven. Dat sluit aan bij belastingen en premies die van loon worden ingehouden.
