3EW: T4 Arbeidsmarkt - L1 Hoe komt een marktevenwicht op de arbeidsmarkt tot stand? Explore 3-6

• newEditor
• Economie
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 3

De arbeidsmarkt

Neem het werkboek, thema 4 Arbeidsmarkt

Denk na over volgende vragen:

1. Wie is op de arbeidsmarkt de vrager: de bedrijven of de gezinnen?

2. Bestaat er ook een evenwicht op de arbeidsmarkt zoals op de goederenmarkt? Of werkt dat anders?

Leerdoel van deze les

De leerlingen kunnen:

1. het marktmechanisme op een volledig vrije arbeidsmarkt grafisch analyseren,

2. door het evenwichtsloon en de evenwichtshoeveelheid te bepalen en

3. overschotten of tekorten bij afwijkende lonen te verklaren.

Goederen- en dienstenmarkt: verklaar de grafiek

Alleen

Duo

1

minute

00

second

add30s

2

minute

00

second

add30s

?

?

?

?

?

wat?

waarom stijgt curve?

?

wat?

waarom daalt curve?

?

wat?

wat betekent dit?

Goederen- en dienstenmarkt: verklaar de grafiek

P

Prijs van goed of dienst

A Aanbod van producent

Hoe hoger de prijs, hoe meer de producent wil verkopen (= meer winst).

Hoe lager de prijs, hoe minder de producent wil verkopen.

V Vraag van consument

Hoe hoger de prijs, hoe minder de consument wil kopen.

Hoe lager de prijs, hoe meer de consument wil kopen.

Q

Hoeveelheid van product of dienst

marktevenwicht

e prijs waarbij de gevraagde hoeveelheid van een product of dienst

gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Formuleer een antwoord op volgende vragen voor de arbeidsmarkt:

1. Wie is de vrager, wie is de aanbieder?

2. Wat wordt er verhandeld?

3. Wat is de 'prijs' op de arbeidsmarkt?

4. Zeg in eigen woorden wat de 'arbeidsmarkt' is.

p. 16

3

minute

00

second

add30s

In duo

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

1.a. Op de arbeidsmarkt is ‘q’ natuurlijk niet het aantal ‘stuks’. Wat is q dan wel?

het aantal werknemers

b. Op de goederen- en dienstenmarkt staat de prijs in euro op de y-as. Hoe heet de prijs op de arbeidsmarkt?

het loon

c. Welke elementen zijn er nodig om van een markt te spreken?

vraag, aanbod, prijs, info, onderhandeling

p. 16-17

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

d. Geef een definitie van de arbeidsmarkt.

De arbeidsmarkt is een virtuele plaats waar bedrijven (vraag) en gezinnen (aanbod) elkaar ontmoeten, en waar ze, na het uitwisselen van informatie en na onderhandelingen, overeenkomen om voor een loon (prijs) arbeid te leveren.

p. 17

Arbeidsmarkt: verklaar de grafiek

Alleen

3

minute

00

second

add30s

?

?

?

?

?

wat?

waarom stijgt curve?

?

wat?

waarom daalt curve?

?

wat?

wat betekent dit?

Arbeidsmarkt: verklaar de grafiek

P

brutoloon in euro

A Aanbod van gezinnen

Hoe hoger het loon, hoe meer de gezinnen arbeid willen verrichten.

Hoe lager het loon, hoe minder de gezinnen arbeid willen verrichten.

V Vraag van bedrijven

Hoe hoger het loon, hoe minder arbeid de bedrijven vragen.

Hoe lager het loon, hoe meer arbeid de bedrijven vragen.

Q

aantal werknemers

marktevenwicht

e loon waarbij de gevraagde hoeveelheid van arbeid

gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Verhaal van Andreas:

kinderanimator in een vakantiepark

Verdeling x-as

p. 17

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Tabel pagina 18: aanbod

p. 18

Telkens de eerste verhoging aanduiden op de grafiek = gele getallen

Les 10 /03

p. 16

De arbeidsmarkt

Lesdoelen:

Aan het einde van de les kun je:

1. uitleggen wat een stijgende en dalende grafiek betekent

2. uitleggen waarom de vraagcurve daalt

3. uitleggen waarom de aanbodcurve stijgt

4. het verschil uitleggen tussen de goederen- en dienstenmarkt en de arbeidsmarkt

Vraag en aanbod op de goederen- en dienstenmarkt

Aan de slag! Individueel

Werkbundel:

Stap 1 tot en met 4

Stap 1 - grafieken

p. 1

Stap 1 - grafieken

p. 2

Stap 2 - vraag en aanbod op de goederen- en dienstenmarkt

aanbieder: producenten

vrager: consumenten

Aanbod

1. als prijs stijgt: bedrijven bieden meer aan

2. als de prijs stijgt, stijgt het aanbod

3. stijgende lijn, positief verband

p. 2-3

Vraag

1. als prijs stijgt: kopen minder

2. als de prijs stijgt, daalt de vraag

3. dalende lijn, negatief verband

Stap 3 - herkennen van de curves

2. aanbod

3. als de prijs stijgt, stijgt de aangeboden hoeveelheid

p. 4

Stap 3 - herkennen van de curves

2. vraag

3. als de prijs stijgt, daalt de gevraagde hoeveelheid

p. 4

Stap 4 - marktevenwicht goederen- en dienstenmarkt

p. 5

Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt

Aan de slag! Individueel

Werkbundel:

Stap 5 en 6

Stap 5 - vraag en aanbod op de arbeidsmarkt

aanbieder: bedrijven

vrager: gezinnen / werknemers

Vraag

1. als loon stijgt: minder werknemers

2. als het loon stijgt, daalt de vraag naar arbeid

3. dalende lijn

p. 6-7

Aanbod

1. als loon stijgt: meer mensen willen werken

2. als het loon stijgt, stijgt het aanbod van arbeid

3. stijgende lijn

Stap 6 - marktevenwicht arbeidsmarkt

p. 7-8

Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt

Aan de slag! Individueel

Werkbundel:

Stap 7

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Belangrijk!

Grafisch blijft op beide markten de vraag de dalende rechte en het aanbod de stijgende rechte.

Alleen wie vraagt en wie aanbiedt verandert:

• Goederenmarkt: consumenten vragen – bedrijven bieden aan

• Arbeidsmarkt: bedrijven vragen – gezinnen bieden aan

Vergelijking goederen- en dienstenmarkt versus arbeidsmarkt

 

Les 11/03

p. 16

Lesdoelen:

Aan het einde van de les kun je:

1. het marktevenwicht op de arbeidsmarkt aflezen uit een grafiek

2. het evenwichtsloon en de evenwichtshoeveelheid bepalen

3. uitleggen wat er gebeurt als het loon te hoog of te laag is

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

p. 17

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Aan de slag! Individueel

1. Oefening 2, p.17-18-19

• de blauwe lijn: b, c, d

• het zelf getekende lijn: f, g, i, j

p. 17-19

Klaar?

-> Neem een uitbreidingsblad

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

b. Vul de tabel aan. Gebruik de curve van de grafiek.

17,00 euro --> 3 werknemers

14,00 euro --> 6 werknemers

9,00 euro --> 12 werknemers

c. vraag- of aanbodcurve van arbeid? Verklaar.

Het is de vraagcurve naar arbeid. Het is een dalende curve.

Bedrijven vragen minder werknemers als het loon hoog is.

Ze vragen meer werknemers als het loon lager is.

p. 18

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

d. uurloon stijgt van 4,00 euro naar 9,00 euro. Hoeveel minder werknemers zullen ze dan vragen?

4,00 euro --> 18 werknemers

9,00 euro --> 12 werknemers

Verschil = 6 werknemers

p. 18

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

f. Hoeveel klasgenoten zijn in totaal bereid om voor een uurloon van 15,00 euro hun arbeid aan te bieden? En wat bij 19,00 euro?

15,00 euro --> 12

19,00 euro --> 16

g. Geef in je eigen woorden weer wat de aanbodcurve van arbeid weergeeft.

bv. De aanbodcurve geeft aan welke hoeveelheid arbeid er wordt aangeboden bij verschillende loonniveaus (lonen).

p. 18

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

h.

i.

p. 18

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

j. Wat betekent dat marktevenwicht?

Voor het uurloon van 12,50 euro stellen bedrijven 8 personen tewerk.

Vraag en aanbod zijn dan in evenwicht want de gevraagde hoeveelheid arbeid door de bedrijven is bij dat uurloon even groot als de aangeboden hoeveelheid arbeid door de gezinnen.

p. 19

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Aan de slag! Duo

Oefening 3, p.19

• a, b, c, d

p. 19

Klaar?

-> Neem een uitbreidingsblad

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

2,00 euro minder

-> 10,50 euro

p. 18

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

3. Stel dat de bedrijven in de omgeving bij dat uurloon geen rendabele kinderanimatie kunnen organiseren en dus twee euro per uur minder betalen.

a. Hoeveel kinderanimatoren zullen de vakantieparken dan vragen?

• 10 werknemers

b. Hoeveel klasgenoten willen voor die prijs hun arbeid als kinderanimator aanbieden?

• 4

p. 19

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

3. Stel dat de bedrijven in de omgeving bij dat uurloon geen rendabele kinderanimatie kunnen organiseren en dus twee euro per uur minder betalen.

c. Bij dat loon is er dus een vraagoverschot / aanbodoverschot op de arbeidsmarkt van kinderanimatoren.

• vraagoverschot

d. Wat moeten de vakantieparken die geen kinderanimator vinden voor het gewenste uurloon doen om toch nog iemand te vinden?

• Ze moeten het uurloon verhogen of de job aantrekkelijker maken.

p. 19

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Action 3, pagina 42

1. Bekijk de grafiek

a. Benoem de vraag- en aanbodcurve

b. Welk marktevenwicht komt tot stand?

p. 42

60 luchtverkeersleiders worden tewerkgesteld voor het brutoloon van 7 600,00 euro per maand.

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Action 3, pagina 42 - filmpje

c. Waarom denk je dat luchtverkeersleiders zoveel verdienen?

p. 42

Het is een zwaar beroep dat heel veel concentratie vergt en stress met zich

meebrengt.

Elke luchtverkeersleider is constant een van de belangrijkste

verantwoordelijken voor rond de 3 000 passagiers in het Belgische luchtruim.

De selectieproeven zijn zwaar.

Toch wordt het hoge brutoloon regelmatig kritisch in vraag gesteld.

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

Action 3, pagina 43 - op papier

1. Maak een tabel waarbij je voor de vraag en het aanbod de cijfers weergeeft

2. Teken de grafiek op millimeterpapier:

   1. Teken de assen (1 hokje = 500)

      • x-as tot 4000

      • y-as tot 3000

   2. Benoem de assen

   3. Zet de punten uit van vraag + verbind + benoem de lijn (V)

   4. Zet de punten uit van aanbod + verbind + benoem de lijn (A)

   
   

p. 43

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

p. 43

Hoe komt het marktevenwicht tot stand op een volledig vrije arbeidsmarkt?

c. Welk marktevenwicht komt op de arbeidsmarkt van postbodes tot stand?

Bpost zal 2 400 postbodes tewerkstellen voor een brutoloon van 2 300,00 euro.

d. Niet elke postbode die bij bpost werkt, zal dat brutoloon ontvangen. Waarom niet?

Niet iedereen werkt voltijds. Het loon is ook afhankelijk van de anciënniteit van de postbode (het aantal jaren dienst bij bpost).

p. 43

Test jezelf

Als het loon stijgt, zal de vraag naar arbeid door bedrijven toenemen.

Als het loon stijgt, zullen meer mensen bereid zijn om te werken.

Als het loon lager ligt dan het evenwicht, zullen bedrijven meer werknemers willen aannemen dan er beschikbaar zijn.

Als het loon stijgt, zal zowel de vraag als het aanbod van arbeid toenemen.

Stel dat het loon van kinderanimatoren stijgt van €9 naar €17 per uur.
De vakantieparken zullen dan meer kinderanimatoren willen aannemen.