Hoofdstuk 1.2
Over zee naar het oosten
Hoofdstuk 1.2
Over zee naar het oosten
Deze slide heeft geen instructies
Stel je voor: er zijn nog onontdekte continenten. Zou jij meegaan op expeditie, niet wetend of je ooit terugkomt?
Wie is volgens jullie het belangrijkst: de avonturier die vertrekt of de koning/koopman die de reis betaalt?
Leerdoelen
Aan het eind van deze week...
ken je de begrippen factorijen, monopolie
kun je beschijven hoe de Portugezen een zeeweg naar Indië ontdekten.
kun je uitlegen hoe de Portugezen in Azië handel dreven en hoe ze er concurentie kregen van andere Europese landen.
Deze slide heeft geen instructies
Feniks, Geschiedenis Werkplaats, Memo, Saga
Deze slide heeft geen instructies
Nieuwe contacten
Door de handel komen mensen in contact met andere culturen en producten.
Maar, via oude boeken, óók met de oude kennis van de Grieken en Romeinen
Europeanen gaan op zoek naar nieuwe landen, maar vooral naar nieuwe rijkdommen.
Via land kon niet, daar waren de Arabieren (Ottomanen), dus gingen ze via zee!
Deze slide heeft geen instructies
Motieven
Men had verschillende redenen om op (ontdekkings)reis te gaan:
Economische redenen (geld)
Politieke redenen (expansie)
Religieuze redenen (missionair)
Techniek (kompas)
Kennis (kaarten)
Karavaan van Marco Polo
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Europese landen willen zelf winst maken
Prins Hendrik de Zeevaarder stimuleerde ontdekkingsreizen (karveel, kompas en rijkdommen).
De Portugezen ontdekken de route naar Azië.
Vasco da Gama maakt als eerste Europeaan de zeereis naar India (1498).
Portugezen houden deze Carreira da India strikt geheim; zo houden ze een monopolie.
Er ontstaat een handelsnetwerk dankzij factorijen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Willem Barentz
Het doel van zijn reis?
Het doel van de reis was om een noordwestelijke doorgang naar Azië te vinden.
Hoe verliep de reis?
De reis verliep moeilijk: het schip zat vast in het ijs en de bemanning vreesde de komende winter, wat blijkt uit de zin “We vreesden de lange winter die voor ons lag.”
Deze slide heeft geen instructies
De Itinerario, of Voyage ofte schipvaert, naer Oost ofte Portugaels Indien (...enz. enz.), was meer dan alleen een routekaart.
Er stonden heel veel tekeningen in van vreemde kusten, dieren, mensen en hun rituelen. De Nederlanders keken hun ogen uit.
Deze slide heeft geen instructies
Eerste Nederlanders in Azië
Cornelis de Houtman komt in 1596 als eerste Nederlander in Oost-Indië aan.
Opbrengst net voldoende om de kosten eruit te krijgen, vooral door verkeerde ruilmiddelen.
Toch is het doel bereikt: een route via Kaap de Goede Hoop is bewezen.
Daarna met geweld handel afdwingen
Deze slide heeft geen instructies
Lesopdracht
Wie zijn de ontdekkingsreizigers van vandaag en wat ontdekken ze?
Vergelijk de ontdekkingsreizigers van toen met die van nu. Welke parallelen zie je als het gaat om risico's, motivatie (macht, geld roem, kennis) en gevolgen (positief en negatief)?
Ruimte, diepzee, AI, klimaat
• Motieven
Toen: rijkdom (specerijen, goud), macht, religie (verspreiding christendom), roem.
Nu: kennis, technologie, economische belangen, prestige.
• Risico’s
Toen: ziekten, schipbreuk, onbekende gebieden.
Nu: mislukkingen in de ruimtevaart, politieke/geopolitieke conflicten, ethische risico’s (bijv. AI).
• Gevolgen
Toen: kolonisatie, handel, uitwisseling (Colombiaanse uitwisseling), maar ook uitbuiting en slavernij.
Nu: grote vooruitgang in wetenschap en techniek, maar ook ongelijkheid, milieu-impact, ethische dilemma’s.
Leerdoelen
Aan het eind van deze week...
ken je de begrippen factorijen, monopolie
kun je beschijven hoe de Portugezen een zeeweg naar Indië ontdekten.
kun je uitlegen hoe de Portugezen in Azië handel dreven en hoe ze er concurentie kregen van andere Europese landen.
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag!
Hoofdstuk 1.2
HAVO
opdracht 1, 6abc + 8
Deze slide heeft geen instructies