20 minuten lezen
20 minuten lezen
Foutief beknopte bijzin
Lesprogramma
- Beknopte bijzin
- Foutieve beknopte bijzin
- Aan de slag!
Doel
Doel: aan het einde van deze les weet je wat een foutieve beknopte bijzin is, kun je deze herkennen en ken je twee manieren om de foutieve beknopte bijzin te verbeteren.
Foutieve samentrekking door ...: Hij pakte een blaadje en daarna het cadeautje in.
Verschil in betekenis
Verschil in vorm
Verschil in functie
Verschil in plaats ten opzichte van de pv
Foutieve samentrekking? De clown trok zijn kleren uit en zich niets van zijn publiek aan.
ja
nee
Foutieve samentrekking? De clown trok zijn kleren uit en zich niets van zijn publiek
ja
nee
Foutieve samentrekking? Hij heeft een diploma en heeft daar hard voor gewerkt.
ja
nee
Foutieve samentrekking? Zij wordt geaccepteerd en arts.
ja
nee
In welke zin is sprake van een foutieve samentrekking?
Deze man is depressief, omdat hij door herinneringen uit het verleden wordt gekweld.
Het beste wat je kunt doen met die lelijke wond is naar de dokter gaan.
De nieuwe leden werden gevraagd de contributie steeds voor het einde van de maand te betalen.
Tijdens het gala werd Peter tot beste coach en Marijke en Petra tot meest sportieve speelsters uitgeroepen.
Bijzin
- Een bijzin is altijd een afhankelijke zin. Een bijzin kan dus nooit op zichzelf staan (vandaar de naam bijzin).
- In een bijzin staan onderwerp en persoonsvorm niet naast elkaar óf je kunt er een woord/meerdere woorden tussen zetten.
Bijvoorbeeld: Ik loop naar school, omdat ik mijn fiets gisteren vergeten ben.
Ik = onderwerp, ben = pv. Deze staan niet naast elkaar, dus is er sprake van een bijzin.
Beknopte bijzin
Van een bijzin kun je een beknopte bijzin maken. Dat is een bijzin zonder onderwerp en persoonsvorm. Een beknopte bijzin bevat geen onderwerp, en het werkwoord is geen persoonsvorm, maar een (voltooid/onvoltooid) deelwoord of een infinitief (het hele werkwoord). Meestal is het (verzwegen) onderwerp van de beknopte bijzin hetzelfde als dat van de hoofdzin.
De blauwe paaltjes volgend vonden we de juiste weg. (= Doordat we de blauwe paaltjes volgden, vonden we de juiste weg.)
Mijn broer had beloofd zijn vrouw mee te nemen. (= Mijn broer had beloofd dat hij zijn vrouw mee zou nemen.)
Drie soorten beknopte bijzinnen
Er zijn drie soorten beknopte bijzinnen:
1. Beknopte bijzin met een voltooid deelwoord:
Bij het gebouw aangekomen vielen me de veranderingen op.
2. Beknopte bijzin met een onvoltooid deelwoord:
De blauwe paaltjes volgend vonden we de juiste weg.
3. Beknopte bijzin met te + hele werkwoord:
Mijn broer had beloofd zijn vrouw mee te nemen.
Is de beknopte bijzin correct?
Of de beknopte bijzin correct is, hangt af van de hoofdzin waarvan de beknopte bijzin deel uitmaakt.
Eis: Het "denkbeeldige" onderwerp van een beknopte bijzin moet overeenkomen met het onderwerp van de hoofdzin, anders is die zin ongrammaticaal (*).
* Vrolijke kampliedjes zingend plonsde de ene na de andere geschilde aardappel in de emmer met water.
Denkbeeldige onderwerp = kinderen / mensen, onderwerp hoofdzin = de ene na de andere geschilde aardappel.
* Luid het schoollied brullend kwam de bus in beweging.
Denkbeeldig onderwerp = kinderen / mensen, onderwerp hoofdzin = de bus.
Verbeteren van een foutieve beknopte bijzin
Een foutieve beknopte bijzin kun je meestal op twee manieren verbeteren:
Manier 1: Maak van de beknopte bijzin een gewone bijzin met een persoonsvorm en onderwerp erin.
Manier 2: Zet in de hoofdzin een onderwerp dat overeenkomst met het "denkbeeldige" onderwerp van de beknopte bijzin. Je moet dan vaak wel een werkwoord toevoegen.
Verbetering
Foutieve beknopte bijzin: Na een middag lekker gewinkeld te hebben, sloten de deuren van H&M om 17:00uur net voor onze neus.
Verbetering manier 1: Nadat we (ow) een middag lekker gewinkeld hadden, sloten de deuren van H&M (ow) om vijf uur net voor onze neus.
Verbetering manier 2: Na een middag lekker gewinkeld te hebben, zagen we (ow) de deuren van H&M om vijf uur net voor onze neus sluiten.
Verschil foutief beknopte bijzin en foutieve samentrekking
Een foutief beknopte bijzin treedt op wanneer de bijzin niet duidelijk verwijst naar het juiste onderwerp in de hoofdzin. Bijvoorbeeld: "Rennend door het park, werd de bal gevangen." Hier is het niet duidelijk wie er aan het rennen was.
Een foutieve samentrekking daarentegen gebeurt wanneer twee zinnen of delen van zinnen onjuist worden samengevoegd. Bijvoorbeeld: "Hij pakt een kopje koffie en het cadeautje uit." Hier zou het "hij pakt een kopje koffie en pakt het cadeautje uit" moeten zijn.
Bekijk de volgende beknopte bijzin. Waarom is deze fout? "Na het probleem te hebben besproken, kwam de tram aanrijden."
Toelichting foutieve beknopte bijzin
Je kunt met een beknopte bijzin gemakkelijk een fout maken, wanneer je het verzwegen onderwerp uit het oog verliest.
Na het probleem te hebben besproken, kwam de tram aanrijden.
Uit de hoofdzin blijkt dat de tram het onderwerp is. Dat moet ook het verzwegen onderwerp in de beknopte bijzin zijn. En dat is in de eerste zin niet het geval: een tram bespreekt geen problemen. Die zin is dus grammaticaal fout.
Liggend op zijn badmat las Achmad zijn dagblad.
goede beknopte bijzin
foutieve beknopte bijzin
Bij school aangekomen, bleken zijn boeken nog thuis te liggen.
Goede beknopte bijzin
Foutieve beknopte bijzin
Dromend van zijn vriendin liep hij tegen een lantaarnpaal.
goede beknopte bijzin
Foutieve beknopte bijzin
Kijkend uit het raam, viel plotseling een dakpan naar beneden.
goede beknopte bijzin
foutieve beknopte bijzin
Op onze vakantiebestemming aangekomen, vielen de mussen van het dak.
Goede beknopte bijzin
Foutieve beknopte bijzin
Nogmaals: Hoe verbeter je een foutieve beknopte bijzin?
Verander de beknopte bijzin in een gewone bijzin met een persoonsvorm en een onderwerp.
Verander de hoofdzin en vul daar het verzwegen onderwerp van de beknopte bijzin in.
Verbeter de foutieve beknopte bijzin: Op onze vakantiebestemming aangekomen, vielen de mussen van het dak.
Verbeter de foutieve beknopte bijzin: Bij school aangekomen, bleken zijn boeken nog thuis te liggen.
Aan de slag!
Maak opdracht 1 t/m 3 op blz. 234-235
voorbeeldje opdracht 1
a) Na veelvuldig aangebeld te hebben, werd het pakket door de postbode bij mij bezorgd.
hoofdzin: werd het pakket door de postbode bij mij bezorgd
beknopte bijzin onderstrepen
onderwerp hoofdzin: het pakket
foutief(: het pakket heeft niet aangebeld)
Maak opdracht 1 t/m 3 op blz. 234-235