Keti Koti Junior 2025 Veerkracht
Keti Koti Junior
Les over slavernijgeschiedenis
Lesduur is: 90 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Keti Koti Junior
Les over slavernijgeschiedenis
Tijdsduur: 1 min
Deze les neemt de jaarlijkse herdenking en viering van Keti Koti op 1 juli als uitgangspunt om de trans-Atlantische slavernijgeschiedenis te behandelen. Leerlingen leren in dit online lesmateriaal over het slavernijverleden dat Suriname, de Antillen, West-Afrika en Nederland delen. Vertel: Vertel aan de leerlingen wie je bent en leg uit dat jullie ze vandaag en les krijgen over het slavernijverleden. Vertel ook dat er ook binnenkort een echte kunstenaar bij hun in de klas komt om kunstwerken met hun te gaan maken. En als afsluiter gaan jullie met de hele klas naar het Wereldmuseum om dit verleden te herdenken maar ook te vieren! (LET OP: Verteld dit alleen als de klas ook daadwerkelijk meedoet aan de viering, check dit goed van te voren) Dit heeft allemaal te maken met Keti Koti op 1 juli. Achtergrond informatie voor de leerkracht: Woorden doen ertoe Er zijn woorden die veel gebruikt worden, maar aan verandering toe zijn. Omdat ze mensen pijn doen of omdat ze een verkeerd beeld geven. Het is goed om over het gebruik van zulke woorden na te denken. Tot slaafgemaakte mensen Het woord ‘slaaf’ wordt gebruikt voor een persoon die het eigendom is van een ander. Dat is nooit de keuze van de tot slaaf gemaakte persoon geweest. Om zijn of haar menselijkheid te benadrukken raden we aan om het woord ‘tot slaaf gemaakte’ of ‘mensen in slavernij’ te gebruiken. Of ze ‘mens’ te noemen. Ook bijvoorbeeld mensenhandel i.p.v. slavenhandel. Het dient het doel dat je je voortdurend realiseert dat het over mensen gaat, mensen zoals jij en ik. Inheemsen De eerste bewoners van Suriname bestonden uit verschillende groepen met een eigen naam, taal en cultuur. Columbus kwam aan land in Zuid-Amerika, maar dacht dat het Indië was en noemde de inwoners Indios, Indianen. Omdat dat niet klopt, noemen we de eerste bewoners inheemsen i.p.v. indianen. En als we weten om welke groep het gaat, noemen we ze bij hun eigen groepsnaam. In Suriname b.v. Wayana, Ka
Wat is Keti Koti
Tijdsduur: 4 minuten
Vraag: Wat is Keti Koti? Ga in gesprek en vraag door indien nodig. Wat wordt er dan herdacht en gevierd? Wie viert Keti Koti en op wat voor manier? Waarom is herdenken belangrijk? Vertel: Bij het monument vindt elk jaar op 1 juli de nationale herdenking van het Nederlands slavernijverleden plaats. Op 1 juli 1863 schafte Nederland officieel de slavernij af. Keti Koti betekend: De ketenen zijn gebroken. De herdenking en de viering van vrijheid. Op Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten heet deze dag officieel Emancipation Day en op Bonaire en Curaçao “Dia di Emansipashon”.
Illustratie:
https://eu01.z.antigena.com/l/FkXO5Ugmoo393ZHjVz2T~GnYMH73cK9zUOZeV9FzCtAi8F5iN4ulUBUG8xIPqqNGsSMGKtxpRYCzwG3aBWWL9kFUXyPjovSCy7uMv3Kvl3CPYiCHb7huZBT7wV8LQpgw53U3Tbyz3X9kcruzofpXngdbKMUAiE7k4Xq6hUEE~G4gpVJxn6IRF8t4a4kprSeOphODCdQz
7 begrippen uit de slavernijgeschiedenis
Tijdsduur: 5 minuten
Opdracht: Klik op de spinner en laat de leerlingen associëren op het woord waar de spinner op stopt. Klik dan opnieuw totdat alle woorden zijn geweest. volgende woorden laat de spinner zien en vraagt dus om een reactie van de leerlingen: kolonie, plantage, West-Indische Compagnie (WIC), slavernij, Keti Koti, Driehoekshandel, Trans-Atlantische slavernij. Probeer zoveel mogelijk de lln zelf de begrippen uit te laten leggen. Vul aan waar nodig. Optie: Dit kan ook als groepsopdracht worden gedaan. Laat de leerlingen overleggen met hun tafelgroepje en 7 begrippen opschrijven die te maken hebben met het Slavernijverleden. Bespreek het daarna klassikaal door de spinner te gebruiken. Vraag per begrip aan de klas welke groep deze had opgeschreven en laat ze het uitleggen. Vul aan waar nodig. Zijn alle begrippen behandeld? Vraag dan of er nog groepjes waren die andere begrippen hadden opgeschreven.
Tijdsduur: 5 min
Doe: Bekijk met de leerlingen de video. Druk op de afspeel knop om de video te starten. In de volgende slide zullen er vragen over deze video worden gesteld. Zet stop na 2.58 sec en vertel de rest.
Vertel: In het volgende filmpje wordt deze geschiedenis goed in beeld gebracht. Extra informatie voor de leerkracht: In Nederland wonen inmiddels al ruim drie generaties met Surinaamse roots die mede de Nederlandse samenleving vormgeven. In Suriname, dit tropische land aan de andere kant van de oceaan, woont een cultureel zeer diverse bevolking met wortels in vier continenten en er wordt Nederlands gesproken in Suriname. Dit heeft alles te maken met de koloniale geschiedenis van Suriname en Nederland. In dit animatiefilmpje van 5 minuten wordt in grote lijnen in zand deze geschiedenis getekend. Van de inheemsen, de eerste bewoners van Suriname, naar de Europeanen die rijk aan Suriname wilden worden. Van West-Afrika waar ze mensen kochten en verscheepten naar Suriname om daar tot slaaf gemaakt op de plantages te werken tot de afschaffing van de slavernij in 1863 (Keti Koti, de ‘ketenen gebroken’, heet de jaarlijkse herdenking en viering op 1 juli).
Vragen over de video
Tijdsduur: 5 min.
Tijdsduur: 5 minuten Opdracht: Bespreek het filmpje na aan de hand van de spinner. Probeer de focus niet bij Suriname te houden maar waar kan te verleggen naar de eilanden. Benadruk de inheemsen, ze verschijnen maar kort in de video en vaak is het onduidelijk dat zij al in Suriname woonde voordat er iemand anders kwam.
·Wie woonden in Suriname toen de Nederlanders daar kwamen?
·Waarom kwamen de Nederlanders?
·Wie deden het zware plantagewerk?
·Wat betekent Keti Koti?
·Waarom wordt er in Suriname Nederlands gesproken?
·Welke producten kwamen er vanuit de plantages?
·Was Suriname het enige land waar slavernij was?
Driehoekshandel
Tijdsduur: 2 minuten
Vertel: Vanuit Nederland vertrekken in de 17e en 18e eeuw zeilschepen van de West-Indische Compagnie (WIC) beladen met wapens, buskruit, drank, textiel en kauri-schelpen naar West-Afrika. Daar aan de kust onderhandelen Nederlandse kooplieden met Afrikaanse tussenhandelaren. De Nederlanders ruilen de goederen die ze hebben meegebracht voor Afrikanen die als slaaf verkocht worden. De schepen varen met het ruim vol menselijke handelswaar naar Curaçao, Sint Eustatius en Suriname. Daar verkopen ze de Afrikanen aan slavenhouders. Die hebben sterke mensen nodig voor het zware werk op hun plantages waar ze suiker, koffie, katoen, cacao of tabak verbouwen. Voor deze luxe producten wordt veel geld betaald in Europa. In dezelfde scheepsruimen waar de mensen in vervoerd werden, varen de schepen daarna met producten -die met slavenarbeid zijn verbouwd- naar Nederland. De schepen hebben een driehoek gevaren: van Nederland naar West-Afrika, van West-Afrika naar het Caribische gebied, en van het Caribische gebied terug naar Nederland. Daarom heet dit de driehoekshandel.
Wat kun je wel meenemen en wat niet?
JE KOFFER
JE DIEREN
HERINNERINGEN
RIJSTKORRELS
JE BED
JE DROMEN
JE FAMILIE
JE TAAL
JE GELOOF
JE TROMMELS
JE MUZIEK
JE GOUD
JE BOEKEN
JE KENNIS
Tijdsduur:11 minuten
Opdracht: De lln bespreken in 2 a 3 min. met hun tafelgroepje wat de tot slaafgemaakte Afrikanen wel en niet meekonden nemen en waarom. Laat een leering per groep het opschrijven op een papier met een tweedeling. Bespreek dit daarna klassikaal. Dit kan per groep, probeer dan wel herhaling te voorkomen door te vragen naar andere argumenten of andere begrippen dan die door de voorgaande groepen zijn besproken. Of bespreek het aan de hand van de begrippen en geef steeds een andere groep de beurt.
Doe: Sleep hetgeen dat volgens de lln de tot slaaf gemaakte Afrikanen wel konden meenemen naar Suriname. Sleep de dingen die ze niet mee konden nemen naar Afrika. Dit is de opdracht om het thema veerkracht te behandelen.
Taal : vertel over hoe Sranang, Papiaments is ontstaan en nu daarvan woorden slang zijn geworden Herinneringen; Verhalen Anansi?
2 min.
Dit filmpje toont hoe de rijst werd meegenomen. Dit kan je gebruiken als voorbeeld bij de "wat kan je wel meenemen en wat niet" opdracht.
Tijdsduur: 2 min.
De apinti is de bekendste trom uit de Afro-Surinaamse cultuur. De trom is uit een stuk gesneden. De bespeler, een man, drumt op het vel en danst tegelijkertijd met de trom tussen zijn benen. Apinti’s worden zowel bij sociale of politieke feesten, als bij religieuze feesten gebruikt. Vroeger werd hij gebruikt om boodschappen door te seinen. Er wordt gezegd dat hij gevreesd werd door slavenhouders, omdat hij kon oproepen tot opstand. De trom is essentieel in kawina, een populaire muziekvorm.
Apiniti code: Weleke-se-Wele-yani.
De aanhouder wint
Laat de kinderen een aantal keer de code herhalen: Weleke-se-Wele-ya-ni. Vertel de betekenis van de code.
Vervolgens oefen je de code met ze op het lichaam. Lage klanken spelen we op de dijen (om en om links rechts) en hoge klanken spelen we op de borst.
Dus het wordt
We-le-ke (klapdij-klapdij-klapdij)
Se (klapborst)
We-le-ya (klapdij-klapdij-klapdij)
Ni (klapborst)
Vraag na afloop wat de betekenis is van de code.
Dit ritme zal vervolgens bij de viering nagespeeld worden door de band en leerlingen.
Mensen te koop per opbod
Tijdsduur: 8 min.
Geef de lln. per 3 een aantal puzzelstukjes van iedere puzzel. Zorg dat de puzzel wel uit elkaar is gehaald. Laat de lln eerst met elkaar overleggen wat er te zien is op hun puzzelstuk voordat ze deze leggen. Iedere leerling krijgt dus een aantal stukken en licht bij een aantal puzzelstukken toe. Laat de lln een eigen verhaal bedenken over wat er zich afpeelt op het plaatje wanneer de puzzel in elkaar is gezet. Vervolgens behandel je klassikaal wat er binnen de groepjes is besproken.
Mensen te koop per opbod
Tijdsduur: 8 minuten (slide 9 & 10) Vertel: Bij deze opdracht gaan jullie een tekening stukje voor stukje bekijken en bedenken wat je ziet. Bij elk nieuw stukje stel ik dezelfde drie vragen: - Wat zie je? - Wat denk je erbij? - Wat vraag je je af? Doe: Klik de volgende slide aan om meer van de tekeningen te zien. Door middel van hotspots (interactieve knoppen) kunnen de leerlingen de afbeeldingen nog beter bekijken en krijgen ze ook achtergrondinformatie die Benoit bij deze tekening heeft opgeschreven in zijn boek Voyage à Surinam. Vraag: Kijk naar deze tekening. Het is een tekening die gemaakt is van een veiling in Suriname. Wat zie je? Let op de houding van de vrouw en kinderen. En van de mensen om hen heen. Hoe zouden de moeder en haar kinderen zich voelen? Doe: Klik op de blauwe hotspots voor toelichting bij details van de tekening. Extra informatie die je vertelt als de leerlingen de hele prent zien: De vrouw had al een tijdje een relatie met een witte man die bevriend was met Benoit, de tekenaar. De man wilde haar en haar kinderen vrijkopen en met haar trouwen. Maar op de dag van de vrijkoop overleed hij door een ongeluk. Daarom kwamen zij niet vrij en werden alsnog verkocht tegen het hoogste bod. Deze kinderen mochten bij hun moeder blijven. Vaak werden kinderen van hun ouders
Werk op de plantage
Tijdsduur: 5 min. (slide 11 & 12 &13)
Op deze slide zie je een afbeelding van een plantage met tot slaafgemaakte mensen. Vertel kort hoe het leven er aan toe ging op een pantage. Wat gebeurd hier? Klopt dit? Deze afbeelding maakt zichtbaar waar Tula, Katoeshi en andere zich zo tegen verzette.
Wat vinden de leerlingen van dit beeld en denken ze dat dit een realistisch beeld schetst.
Kaitoeshi
Vertaling tekst: Zij waren het fundament (grondleggers) van de strijd. Tonay, Arybare, Sowana, Priyari en Kaitoeshi (Para gebied, Saramacca gebied en Coppenamegebied, Suriname, eind 17de eeuw). Belangrijkste inheemse leiders die samen het Rode Leger vormen. Als Nederlanders in de 17de eeuw in Suriname gaan koloniseren, is hun uitgangspunt dat dit gebied geen erkende staat is en dat zij vrij zijn er plantages aan te leggen. In werkelijkheid leven op deze grond al eeuwenlang mensen. Dit zorgt voor conflicten tussen de kolonisator en inheemse bevolking. Nederland drijft handel met de verschillende inheemse groepen maar zet de groepen ook tegen elkaar op als dat beter uitkomt, vaak met geweld. De oplopende spanning escaleert in 1675: inheemse leiders hebben er genoeg van. Ze vallen van verschillende kanten aan. Aangevoerd door Tonay, Arybare, Sowana, Priyari en Kaitoeshi weet dit Rode Leger de Nederlandse kolonisator bijna van de kaart te vegen. Uiteindelijk sluiten Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck en het Rode Leger na 11 jaar oorlog vrede op 10 januari 1686. In deze vrede wordt ook bepaald dat de inheemse bevolking niet langer tot slaaf gemaakt mag worden. Vanaf dat moment krijgen de kolonisten meer mogelijkheden om plantages te vestigen, waar zij tot slaaf gemaakte Afrikanen gaan inzetten. Alles voor een zo hoog mogelijke winst. Achtergrond info: Furieus zijn de Inheemsen. Ze zijn erachter gekomen dat Nederlandse kolonisten voet zetten op Surinaamse bodem om het land te koloniseren. Maar de Inheemsen zijn niet van plan zich zonder slag of stoot van hun grond te laten verdrijven. Zij leven er immers al eeuwen, het is hún woon- en leefgebied. De Nederlanders zijn echter vastbesloten en gebruiken veel geweld om de Inheemsen te verdrijven.
https://www.haagshistorischmuseum.nl/koloniaal-den-haag-de-collectie-1.pdf
Tula
De vrijheid en afschaffing van de slavernij die wordt gevierd op 1 juli, kwam niet zonder slag of stoot. Eeuwenlange strijd en verzet heeft daaraan bijgedragen. Er waren dus ook mensen die vochten tegen wat er gebeurde. Tula is één van die verzetsstrijders. Vertel: In 1997 werd op de plek waar Tula vermoord is een beeldengroep geplaatst, gemaakt door kunstenaars Nel Simon en YubiKirindongo. Vraag: Wie is Tula? Tula werkte als slaafgemaakte op de Curaçaose plantage Kenepa (ook wel Knip genoemd). Tula zou, als één van de weinigen, kunnen lezen en schrijven. Iets wat de tot slaaf gemaakten niet mochten leren. Daarnaast wordt over Tula gezegd dat hij meerdere talen sprak. Vertel: Samen met zijn vrienden Carpata en Wacao verzamelde Tula een klein leger van ongeveer vijftig mensen die de moed hadden te vechten voor vrijheid. Op 17 augustus 1795 trok de groep langs verschillende plantages op het eiland. Steeds meer mensen sloten zich bij hen aan. Dapper vochten zij wekenlang. Toen werd hun opstand bloedig neergeslagen. Tula hield zich een tijd schuil in de wildernis. Toen er een grote beloning was uitgeschreven, werd hij uiteindelijk gevangen genomen. Op de plaats waar Tula werd vermoord staat sinds 1997 een monument. De dag van de opstand, 17 augustus, is uitgeroepen tot de Dag van de vrijheidsstrijd. Extra informatie: Het gedwongen werk op de plantages was onmenselijk zwaar. Zondag was volgens de regels een rustdag. Rond 1795 was hier geen sprake meer van op Curaçao. Tula en de andere slaafgemaakten van plantage Kenepa kwamen in opstand. Na Tula’s dood, op 20 november 1795, werden nieuwe regels aan het slavernij-regelement toegevoegd. Zondag werd weer een rustdag. Men moest zich houden aan werktijden en zorgen voor voldoende eten.
Eigen info:
https://lab.nos.nl/projects/slavernijverzet/index.html
De suikerpersfabriek
Tijdsduur: 5 min. (slide 14 & 15)
Vertel: Met deze machine wordt het suikersap uit de stengels geperst. Gevaarlijk werk omdat je hand ertussen kan komen. Als je hand vastzit, wordt die afgehakt. Rechts staat de opzichter die 'blankofficier' werd genoemd. De ruwe suiker ging naar Nederland en werd daar verwerkt tot de witte suiker die als ‘wit goud’ voor veel winst verkocht werd. Op St. Maarten waren ook suikerriet plantages en ook daar waren verzetsstrijders.
Deze afbeelding maakt zichtbaar waar One tété Lohkay zich zo tegen verzette.
One Tete Lohkay
Tijdsduur: 3 minuten
Vertel: Dit standbeeld van One Tete Lohkay, gemaakt door Michael Maghiro, werd onthuld in 2006 en stond op een rotonde in Sint-Maarten tot het beeld werd beschadigd door de orkaan Irma in 2017. Het beeld laat Lohkay in beweging zien, met suikerriet in haar rechterarm en een band om haar borst. Vraag: Wie is One Tete Lohkay? Vertel: Lohkay was een jonge vrouw die als slaaf te werk was gesteld op een plantage in St.Maarten. Zij accepteerde haar lot niet en het lukte haar van de plantage te ontsnappen. Helaas werd zij weer gevangen genomen en terug gebracht naar de plantage. Hier werd zij vreselijk gestraft: haar borst werd afgesneden. Zo komt zij aan haar bijnaam One Tété Lohkay. Lohkay werd gedreigd dat als zij weer ongehoorzaam was, zij haar andere borst ook zou verliezen. Vrienden en familie hebben Lohkay verzorgd tot ze weer gezond was. Lohkay verloor haar drang naar vrijheid niet. Weer lukte het haar te ontsnappen. Zij trok naar de heuvels waar zij haar kamp opzette en tot haar dood in haar eentje leefde. Er wordt verteld dat als de tot slaaf gemaakte mensen in de vroege ochtend naar de velden vertrokken zij het rook van Lohkays kampvuur zagen. Wanneer mensen tegenwoordig rook zien in de heuvels van St.Maarten wordt haar naam genoemd.
(extra info: standbeeld gemaakt door Michael Maghiro, werd onthuld in 2006 en stond op een
rotonde in Sint-Maarten tot het beeld werd beschadigd door de orkaan Irma in 2017.)
https://www.nporadio1.nl/fragmenten/de-nieuws-bv/2bdb4cf3-50b1-48de-a942-82454376c50c/2022-12-15-serie-ontketend-het-verhaal-van-verzetsstrijder-lohkay
Mensenhandel
Tijdsduur: 5 min. (16 & 17)
Vertel: Deze tekening laat zien hoe de tot slaaf gemaakte mensen opeengepakt zitten in de laadruimte van het Portugese schip Albanez. Krappe en benauwde laadruimtes werden zo vol mogelijk gestouwd met mensen. Mannen apart van vrouwen en kinderen, waaronder baby’s. Spaanse, Portugese, Engelse, Deense en Nederlandse schepen vervoerden op deze manier miljoenen mensen onder dwang naar de andere kant van de wereld. Tussen 1596 en 1830 vervoerden Nederlanders minstens 500.000 mensen naar o.a. Suriname, Curaçao en Sint Eustatius. De mensen die tot slaaf waren gemaakt waren sterke, jonge mensen van hooguit 35 jaar. In de 18e eeuw was ongeveer een kwart van alle tot slaaf gemaakte mensen onder de 15 jaar. Vraag: Welke argumenten mensenhandelaren hiervoor hadden? Jongeren waren goedkoper, namen minder plek in op de boot en zouden zich makkelijker aanpassen aan nieuwe situaties. Extra informatie: Engeland had de slavernij in 1833 afgeschaft en ontmoedigde de slavernij elders. Het Engelse anti-slavernij schip De Albatros voer over wateren en kwam zo het Portugese slavenschip Albanez in 1845 tegen. De mensen die je ziet zijn door Luitenant Francis Meynel bevrijd. Hij heeft ook dit schilderij gemaakt. Dit is ook het geen waar tegen alle verzetsstrijders, waaronder Boni, in verzet kwamen. Het meegenomen worden, verplaatst worden tegen je wil in en op een plantage gedwongen worden te werken.
Boni
Kijk: Boni-soldaat met een geweer, een buidel voor munitie en een hakbijl. Op de grond ligt een schedel en een bot van een mens. Op de achtergrond lopen nog twee mannen met geweren. Boni-soldaten schoten op achtervolgers die te dicht bij hun dorp kwamen. De schedel en het bot zijn waarschijnlijk van zo’n achtervolger. Vraag: Wie was Boni? Boni zou geboren zijn rond 1730 in Suriname. Zijn vader was een Nederlander en zijn moeder een tot slaaf gemaakte. Zijn moeder sloot zich aan bij de marrons in de jungle en beviel daar van een baby: Boni. Vertel: In 1765 werd Boni zelfs leider van een groep marrons die later zijn naam zouden dragen: de Boni’s. Hij trainde zijn mensen tot beruchte vijanden van de Nederlanders. Met regelmaat vielen zij plantages aan, bevrijdden de tot slaaf gemaakte mensen en plunderden voorraden. 20 jaar lang ging Boni door met zijn strijd tegen de onderdrukkers. Uiteindelijk werd hij op 19 februari 1973 verraden en gedood. Extra informatie: Velen sloten zich bij de groep van Boni aan. Boni had een groot fort gebouwd met muren van vier meter hoog! Dit fort heette Fort Boekoe en was verstopt in een moerasgebied. Het pad naar het fort stond onder water en was daardoor niet goed zichtbaar. Bovendien was het fort voorzien van geweren en zelfs een kanon. Fort Boekoe was een grote zorg voor de Nederlanders. Uiteindelijk beloofden de Nederlanders 300 tot slaaf gemaakten de vrijheid als ze meevochten tegen Boni. Dit leger werd ook wel de Redi Musus genoemd, naar de rode mutsjes die zij droegen. Op 20 september 1772 werd Boni’s Fort Boekoe veroverd en vernietigd, maar Boni ontsnapte naar het oosten. Hij verlegde zijn hoofdkwartier, maar werd aangevallen door de Redi Musus. De Boni-marrons trokken daarop verder nog verder de jungle in. Bambi, een leider van een andere marrongroep, heeft Boni verraden. Bambi was onder druk gezet door luitenant Stoelman, commandant van de Redi Musus.
Monument
Tijdsduur: 3 minuten
Vertel: Dit eeuwenlange verzet tegen slavernij heeft ook bijgedragen aan de afschaffing er van. Vraag: Wat zie je hier? Het Nationaal Monument Slavernijverleden staat in het Oosterpark in Amsterdam. Het monument is gemaakt in 2002 door de Surinaamse beeldhouwer Erwin de Vries. Het monument bestaat uit drie delen: Doe: Klik op de hotspot bij het achterste deel: Hier beeldt de kunstenaar uit: het verleden, de geschiedenis van de slavernij, gevangenschap. Waarin zie je de betekenis? Doe: Klik op hotspot bij het middelste deel: Hier beeldt de kunstenaar uit: het heden, het doorbreken van de muur van weerstand en de poort naar de vrijheid. Waarin zie je de betekenis? Doe: Klik op hotspot bij het voorste deel: Hier beeldt de kunstenaar uit: een toekomst in vrijheid zonder de lasten van het verleden. Waarin zie je de betekenis? Vertel: Bij het monument vindt elk jaar op 1 juli de nationale herdenking van het Nederlands slavernijverleden plaats. Op 1 juli 1863 schafte Nederland officieel de slavernij af. De ketenen zijn gebroken. Keti Koti: Zo heet de herdenking en de viering van vrijheid.
Deze slide heeft geen instructies
Splits de klas in twee groepen. Eén groep is rood, de ander groen en oefen het lied met elkaar.
Oefen na of waar mogelijk tijdens het maken van de button het Mansipasi lied met de groep.
Tijdens de viering in het museum zal dit lied ook ten gehore worden gebracht waardoor de kinderen kunnen meezingen.
Buttons als teken van creatief verzet
Vertel: Bij deze slide behandel je enkel de 1873 button. Tijdens Keti Koti dragen veel mensen deze button. De button is ontstaan als vorm van protest tegen de datum van de afschaffing van de slavernij. De officiële datum is namelijk 1 juli 1863 maar tot slaafgemaakte mensen in Suriname moesten nog 10 jaar doorwerken. Hoe wel dit in Curaçao niet het geval was, was er ook sprake van een oneerlijke overeenkomst de paga terra. Sommige vrijgemaakten bleven bij de shons (plantage-eigenaren) wonen op basis van het zogenoemde paga tera systeem, waarbij zij verplicht waren in ruil voor dit stuk grond een aantal dagen per jaar onbetaald voor de plantagehouders te werken. Ook dienden ze, op het moment dat de maïs geoogst was, de shon dit te laten weten, zodat hij de koeien langs kon sturen om de stengels op te eten. Als men weigerde om zich te houden aan deze paga tera-verplichting, doordat men bijvoorbeeld ergens anders werkte, kreeg men de zogenaamde ora di porta, waarbij men de aanzegging kreeg om binnen 24 uur te vertrekken van de plantage. Men moest dan met het gezin heel snel ergens anders onderdak zien te vinden.
Opdracht: Button maken van verzet en meenemen naar viering Vertel: Julie gaan nu je eigen button maken maken. Wat voor een wil jij maken als je denkt aan het slavernijverleden?
Wat zie je?
Vertel: Dit is het einde van Keti Koti Junior les. Vat samen wat de leerlingen hebben gezien en gehoord. Vraag: Wat wist je nog niet? Wat was nieuw voor jou? Wat vertel je vanavond tijdens het eten over wat je gezien en gehoord hebt?.
Optionele slide:
Vertel: Keti Koti wordt altijd geopend met een feestelijke optocht, de ‘Bigi Spikri’ betekent letterlijk ‘Grote Spiegel’. Tijdens een jaarlijkse feestelijke parade in Suriname liepen de uitgedoste mensen langs de winkeletalages van Paramaribo. Ze bewonderden zichzelf in de etalageruiten. Vanaf 2009 is er in Amsterdam een steeds langer wordende Bigi Spikri optocht om Keti Koti te herdenken en vieren. Mensen lopen uitgedost in klederdrachten van de verschillende bevolkingsgroepen of in een eigen creatie. Door mee te lopen in de Bigi Spikri laat je zie dat jij de viering van de afschaffing van de slavernij op 1 juli belangrijk vindt. Doe: start de video door op de afspeelknop te drukken en bekijk (een gedeelte) van de BigiSpikri optocht tijdens de herdenking en viering van KetiKoti.