Het Rijks Burgerschap: Sociale media les 2

Sociale media: slim en veilig

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 1

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Sociale media: slim en veilig

Open de les met herkenning: bijna iedereen gebruikt dagelijks sociale media. Kondig aan dat deze les gaat over minder leuke kanten én wat je dan kunt doen. Verwijs kort vooruit naar de volgende les over sociale media en dataverzameling.

Les 2- de nadelen van sociale media

I. Mening formuleren en onderbouwen

II. Doorvragen

III. Oneens zijn zonder ruzie te maken

IV. Taken verdelen

V. Aanspreken op gedrag

Deze slide heeft geen instructies

Wat maakt sociale media leuk?

Terugblik...

Deze slide vormt het vertrekpunt: sociale media zijn niet alleen slecht. Vanuit die aantrekkingskracht kun je uitleggen waarom grenzen stellen soms lastig is.

Welke nadelen kan het gebruik van sociale media hebben?

Gebruik de reacties als laagdrempelige start. Haal 3 tot 5 veelgenoemde woorden eruit en verbind die aan de onderwerpen van de les, zoals druk, pesten, nepnieuws, privacy en schermtijd.

Sociale media in het dagelijks leven

Sociale media horen voor veel jongeren bij elke dag.


We gebruiken ze om contact te houden, filmpjes te kijken, te chatten, te gamen of nieuws te zien.


Juist omdat sociale media zo normaal zijn, is het belangrijk om ook de nadelen te herkennen.

Gebruik hier de laagdrempelige startvraag mondeling, bijvoorbeeld: 'Welke app gebruik jij het vaakst?' of 'Hoe vaak kijk jij op een gewone dag op sociale media?' De vraag zelf hoeft niet op de slide te staan.

Wanneer wordt het lastig?

Problemen ontstaan vaak niet door één app, maar door hoe sociale media werken en hoe vaak je ermee bezig bent.


Denk aan druk om mee te doen, jezelf vergelijken met anderen, nare reacties, verkeerde informatie en weinig rust voor je hoofd.

Leg de centrale lijn van de les uit: we kijken naar nadelen én naar manieren om ermee om te gaan.

Sociale druk

  • mee moeten doen met trends

  • snel reageren in groepsapps

  • druk voelen om foto's te posten

  • bang zijn om iets te missen

  • likes kunnen belangrijk gaan voelen

Geef herkenbare voorbeelden: meteen terug moeten sturen, streaks bijhouden, of stress voelen als een bericht weinig likes krijgt.

Vergelijken met anderen

Op sociale media zie je vaak alleen de mooiste, grappigste of succesvolste momenten van anderen.


Daardoor kan het lijken alsof anderen een leuker leven hebben. Dat kan onzekerheid geven over uiterlijk, vrienden, kleding of prestaties.

Benoem expliciet dat online beelden vaak geselecteerd, bewerkt of opnieuw opgenomen zijn. Veel leerlingen vergeten dat.

Herkenbaar voorbeeld

Je ziet foto's van een feestje waar jij niet was.


Dan kun je denken:

  • iedereen heeft meer plezier dan ik

  • ik hoor er niet bij

  • ik moet ook iets posten

Gebruik dit voorbeeld om gevoelens als buitensluiting, jaloezie en FOMO begrijpelijk te maken zonder leerlingen persoonlijke ervaringen te laten delen als zij dat niet willen.

Waardoor kan sociale media onzekerheid geven?

A

Mooie momenten online

B

Meer huiswerk op school

C

Minder apps op je telefoon

D

Langere lessen op school

Sluit aan op sociale druk en vergelijken met anderen: leerlingen zien vooral geselecteerde hoogtepunten van anderen en kunnen zich daardoor minder voelen.

Cyberpesten

Cyberpesten is pesten via internet of telefoon.


Voorbeelden zijn uitschelden in chat, roddels verspreiden, iemand buitensluiten uit een groep, een gênante foto delen of nepaccounts maken.


Online pesten kan lang doorgaan, snel verspreiden en moeilijk te stoppen lijken.

Benadruk dat online pesten net zo serieus is als pesten op school, juist omdat berichten kunnen worden doorgestuurd en opgeslagen.

Wat doe je bij cyberpesten?

  • reageer niet meteen uit boosheid

  • maak screenshots als bewijs

  • blokkeer en meld het account

  • vertel het aan een ouder, mentor of docent

  • blijf er niet alleen mee rondlopen

Noem duidelijk wie op school kan helpen. Maak de stap klein: ook als iets 'niet heel erg' lijkt, mag een leerling hulp vragen.

Nepnieuws

Niet alles wat online staat, klopt.


Sommige berichten zijn expres misleidend. Andere berichten lijken echt, maar missen belangrijke informatie of gebruiken een opvallende titel om aandacht te trekken.

Houd het eenvoudig voor brugklassers: nepnieuws hoeft niet alleen over politiek te gaan; het kan ook gaan over roddels, challenges of gezondheidstips.

Hoe herken je nepnieuws?

  • check wie het bericht heeft geplaatst

  • lees verder dan alleen de titel

  • kijk of andere bronnen hetzelfde zeggen

  • let op rare foto's of overdreven taal

  • stuur niet direct door


https://youtu.be/2ug3VWh_Q28?si=M_TbFXYwIHexGE0X

Geef een simpel voorbeeld: een sensationele kop over een bekende influencer of een challenge die 'iedereen doet'. Koppel aan verantwoord delen.

Wat doe je het best als je online wordt gepest?

A

Terug schelden

B

Direct doorsturen

C

Screenshots maken

D

Alles negeren

De juiste eerste stap uit de les is bewijs bewaren. Daarna kunnen leerlingen blokkeren, melden en hulp vragen.

Vul de juiste woorden in

Bij cyberpesten is het slim om niet meteen te reageren. Maak eerst screenshots als bewijs. Zie je een opvallend bericht? Check dan de bron en lees verder dan alleen de titel, zodat je geen nepnieuws doorstuurt.

cyberpesten
screenshots
bron
nepnieuws
wachtwoorden
volgers
locatie
streaks

Deze invuloefening verbindt de twee subonderwerpen uit dit blok: cyberpesten en nepnieuws.

Wat lijkt jou het lastigst om goed te doen?

1

Niet reageren

2

Bewijs bewaren

3

Bron checken

4

Niet doorsturen

Deze slide heeft geen instructies

Privacy online

Privacy gaat over persoonlijke informatie die van jou is.


Denk aan je naam, foto's, locatie, wachtwoorden, school, telefoonnummer en wat je online aanklikt of bekijkt.


Wat je deelt, kan verder verspreid worden dan je denkt.



Maak de brug naar de volgende les: bedrijven en platforms verzamelen ook gegevens over gedrag, voorkeuren en klikken.

Slim omgaan met privacy

  • zet accounts op privé als dat past

  • deel geen adres of telefoonnummer

  • denk na voor je een foto plaatst

  • gebruik sterke wachtwoorden

  • controleer app- en privacyinstellingen

Verwijs expliciet naar de volgende les: dan gaan leerlingen dieper in op dataverzameling, cookies, algoritmes en wat apps over je bewaren.

Met wie praat je eigenlijk?

Waar jij jezelf kan voordoen als iemand anders, kan een ander dat natuurlijk ook.


Wie heeft er ooit wel eens iemand online ontmoet?


https://youtu.be/ooK8gdS9EkI?si=g3CGmwLfpWFKWdGI

Maak de brug naar de volgende les: bedrijven en platforms verzamelen ook gegevens over gedrag, voorkeuren en klikken.

Met wie praat je eigenlijk?

Voordat je online deelt wie je bent, je leeftijd en waar je woont. Moet je eerste zeker weten dat iemand te vertrouwen is.


Dit is erg moeilijk via een scherm.

Maak de brug naar de volgende les: bedrijven en platforms verzamelen ook gegevens over gedrag, voorkeuren en klikken.

Welke informatie deel je beter niet openbaar?

A

Je hobby

B

Je adres

C

Je lievelingskleur

D

Je favoriete vak

Laat leerlingen zien dat privacy gaat over persoonlijke gegevens zoals adres, telefoonnummer, locatie en wachtwoorden.

Vul de juiste woorden in

Je privacy bescherm je beter als je goed nadenkt over wat je deelt. Het helpt om je account op privé te zetten als dat past, meldingen soms uit te zetten en je schermtijd te beperken. Zo voorkom je ook dat scrollen te snel een gewoonte wordt.

privacy
privé
schermtijd
gewoonte
openbaar
nieuws
challenge
volgers

De focus ligt op toepasbare tips: privacy beschermen en schermtijd begrenzen.

Als iets online vervelend is

  1. Stop en reageer niet meteen.

  2. Bewaar bewijs als dat nodig is.

  3. Blokkeer, meld of verwijder.

  4. Praat met een volwassene die je vertrouwt.

  5. Zoek samen een volgende stap.

Dit is een kernslide voor het leerdoel. Laat zien dat hulp vragen geen klikken is maar jezelf beschermen.

(huiswerk) opdracht: schrijf 5 nadelen van sociale media op.

Deze slide heeft geen instructies

Les 3

Het winstmodel

Dit is een kernslide voor het leerdoel. Laat zien dat hulp vragen geen klikken is maar jezelf beschermen.