Sociale media: slim en veilig
Sociale media: slim en veilig
Open de les met herkenning: bijna iedereen gebruikt dagelijks sociale media. Kondig aan dat deze les gaat over minder leuke kanten én wat je dan kunt doen. Verwijs kort vooruit naar de volgende les over sociale media en dataverzameling.
Les 2- de nadelen van sociale media
I. Mening formuleren en onderbouwen
II. Doorvragen
III. Oneens zijn zonder ruzie te maken
IV. Taken verdelen
V. Aanspreken op gedrag
Deze slide heeft geen instructies
Wat maakt sociale media leuk?
Terugblik...
Deze slide vormt het vertrekpunt: sociale media zijn niet alleen slecht. Vanuit die aantrekkingskracht kun je uitleggen waarom grenzen stellen soms lastig is.
Welke nadelen kan het gebruik van sociale media hebben?
Gebruik de reacties als laagdrempelige start. Haal 3 tot 5 veelgenoemde woorden eruit en verbind die aan de onderwerpen van de les, zoals druk, pesten, nepnieuws, privacy en schermtijd.
Sociale media in het dagelijks leven
Sociale media horen voor veel jongeren bij elke dag.
We gebruiken ze om contact te houden, filmpjes te kijken, te chatten, te gamen of nieuws te zien.
Juist omdat sociale media zo normaal zijn, is het belangrijk om ook de nadelen te herkennen.
Gebruik hier de laagdrempelige startvraag mondeling, bijvoorbeeld: 'Welke app gebruik jij het vaakst?' of 'Hoe vaak kijk jij op een gewone dag op sociale media?' De vraag zelf hoeft niet op de slide te staan.
Wanneer wordt het lastig?
Problemen ontstaan vaak niet door één app, maar door hoe sociale media werken en hoe vaak je ermee bezig bent.
Denk aan druk om mee te doen, jezelf vergelijken met anderen, nare reacties, verkeerde informatie en weinig rust voor je hoofd.
Leg de centrale lijn van de les uit: we kijken naar nadelen én naar manieren om ermee om te gaan.
Sociale druk
mee moeten doen met trends
snel reageren in groepsapps
druk voelen om foto's te posten
bang zijn om iets te missen
likes kunnen belangrijk gaan voelen
Geef herkenbare voorbeelden: meteen terug moeten sturen, streaks bijhouden, of stress voelen als een bericht weinig likes krijgt.
Vergelijken met anderen
Op sociale media zie je vaak alleen de mooiste, grappigste of succesvolste momenten van anderen.
Daardoor kan het lijken alsof anderen een leuker leven hebben. Dat kan onzekerheid geven over uiterlijk, vrienden, kleding of prestaties.
Benoem expliciet dat online beelden vaak geselecteerd, bewerkt of opnieuw opgenomen zijn. Veel leerlingen vergeten dat.
Herkenbaar voorbeeld
Je ziet foto's van een feestje waar jij niet was.
Dan kun je denken:
iedereen heeft meer plezier dan ik
ik hoor er niet bij
ik moet ook iets posten
Gebruik dit voorbeeld om gevoelens als buitensluiting, jaloezie en FOMO begrijpelijk te maken zonder leerlingen persoonlijke ervaringen te laten delen als zij dat niet willen.
Waardoor kan sociale media onzekerheid geven?
Mooie momenten online
Meer huiswerk op school
Minder apps op je telefoon
Langere lessen op school
Sluit aan op sociale druk en vergelijken met anderen: leerlingen zien vooral geselecteerde hoogtepunten van anderen en kunnen zich daardoor minder voelen.
Cyberpesten
Cyberpesten is pesten via internet of telefoon.
Voorbeelden zijn uitschelden in chat, roddels verspreiden, iemand buitensluiten uit een groep, een gênante foto delen of nepaccounts maken.
Online pesten kan lang doorgaan, snel verspreiden en moeilijk te stoppen lijken.
Benadruk dat online pesten net zo serieus is als pesten op school, juist omdat berichten kunnen worden doorgestuurd en opgeslagen.
Wat doe je bij cyberpesten?
reageer niet meteen uit boosheid
maak screenshots als bewijs
blokkeer en meld het account
vertel het aan een ouder, mentor of docent
blijf er niet alleen mee rondlopen
Noem duidelijk wie op school kan helpen. Maak de stap klein: ook als iets 'niet heel erg' lijkt, mag een leerling hulp vragen.
Nepnieuws
Niet alles wat online staat, klopt.
Sommige berichten zijn expres misleidend. Andere berichten lijken echt, maar missen belangrijke informatie of gebruiken een opvallende titel om aandacht te trekken.
Houd het eenvoudig voor brugklassers: nepnieuws hoeft niet alleen over politiek te gaan; het kan ook gaan over roddels, challenges of gezondheidstips.
Hoe herken je nepnieuws?
check wie het bericht heeft geplaatst
lees verder dan alleen de titel
kijk of andere bronnen hetzelfde zeggen
let op rare foto's of overdreven taal
stuur niet direct door
Geef een simpel voorbeeld: een sensationele kop over een bekende influencer of een challenge die 'iedereen doet'. Koppel aan verantwoord delen.
Wat doe je het best als je online wordt gepest?
Terug schelden
Direct doorsturen
Screenshots maken
Alles negeren
De juiste eerste stap uit de les is bewijs bewaren. Daarna kunnen leerlingen blokkeren, melden en hulp vragen.
Vul de juiste woorden in
Bij cyberpesten is het slim om niet meteen te reageren. Maak eerst screenshots als bewijs. Zie je een opvallend bericht? Check dan de bron en lees verder dan alleen de titel, zodat je geen nepnieuws doorstuurt.
Deze invuloefening verbindt de twee subonderwerpen uit dit blok: cyberpesten en nepnieuws.
Wat lijkt jou het lastigst om goed te doen?
Niet reageren
Bewijs bewaren
Bron checken
Niet doorsturen
Deze slide heeft geen instructies
Privacy online
Privacy gaat over persoonlijke informatie die van jou is.
Denk aan je naam, foto's, locatie, wachtwoorden, school, telefoonnummer en wat je online aanklikt of bekijkt.
Wat je deelt, kan verder verspreid worden dan je denkt.
Maak de brug naar de volgende les: bedrijven en platforms verzamelen ook gegevens over gedrag, voorkeuren en klikken.
Slim omgaan met privacy
zet accounts op privé als dat past
deel geen adres of telefoonnummer
denk na voor je een foto plaatst
gebruik sterke wachtwoorden
controleer app- en privacyinstellingen
Verwijs expliciet naar de volgende les: dan gaan leerlingen dieper in op dataverzameling, cookies, algoritmes en wat apps over je bewaren.
Met wie praat je eigenlijk?
Waar jij jezelf kan voordoen als iemand anders, kan een ander dat natuurlijk ook.
Wie heeft er ooit wel eens iemand online ontmoet?
Maak de brug naar de volgende les: bedrijven en platforms verzamelen ook gegevens over gedrag, voorkeuren en klikken.
Met wie praat je eigenlijk?
Voordat je online deelt wie je bent, je leeftijd en waar je woont. Moet je eerste zeker weten dat iemand te vertrouwen is.
Dit is erg moeilijk via een scherm.
Maak de brug naar de volgende les: bedrijven en platforms verzamelen ook gegevens over gedrag, voorkeuren en klikken.
Welke informatie deel je beter niet openbaar?
Je hobby
Je adres
Je lievelingskleur
Je favoriete vak
Laat leerlingen zien dat privacy gaat over persoonlijke gegevens zoals adres, telefoonnummer, locatie en wachtwoorden.
Vul de juiste woorden in
Je privacy bescherm je beter als je goed nadenkt over wat je deelt. Het helpt om je account op privé te zetten als dat past, meldingen soms uit te zetten en je schermtijd te beperken. Zo voorkom je ook dat scrollen te snel een gewoonte wordt.
De focus ligt op toepasbare tips: privacy beschermen en schermtijd begrenzen.
Als iets online vervelend is
Stop en reageer niet meteen.
Bewaar bewijs als dat nodig is.
Blokkeer, meld of verwijder.
Praat met een volwassene die je vertrouwt.
Zoek samen een volgende stap.
Dit is een kernslide voor het leerdoel. Laat zien dat hulp vragen geen klikken is maar jezelf beschermen.
(huiswerk) opdracht: schrijf 5 nadelen van sociale media op.
Deze slide heeft geen instructies
Les 3
Het winstmodel
Dit is een kernslide voor het leerdoel. Laat zien dat hulp vragen geen klikken is maar jezelf beschermen.