GELUK, GELD & DEPRESSIE
Wat maakt een leven waardevol?
MBO • interactieve les • 90 minuten
DENK • KIES • DISCUSSIEER
GELUK, GELD & DEPRESSIE
Wat maakt een leven waardevol?
MBO • interactieve les • 90 minuten
DENK • KIES • DISCUSSIEER
START
02
Eerst even dit
We praten over een serieus onderwerp zonder dat iemand iets persoonlijks hoeft te vertellen.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Je mag passen
Je hoeft geen persoonlijke ervaringen te delen. Een mening of fictief voorbeeld is genoeg.
Geen diagnoses
We kunnen signalen bespreken, maar we stellen geen diagnose bij klasgenoten.
Respectvol oneens
Discussie mag. Iemands ervaring belachelijk maken niet.
Doel: nieuwsgierig zijn, niet elkaar beoordelen.
START
03
Na deze les kun je…
Geen toets vol definities. Wel een paar ideeën waar je iets aan hebt.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
uitleggen hoe geld kan bijdragen aan geluk én waarom het niet alles oplost;
herkennen hoe vergelijken en sociale media je kijk op succes kunnen beïnvloeden;
het verschil beschrijven tussen somber zijn en mogelijke depressieve klachten;
bedenken hoe je steun kunt bieden aan iemand die niet lekker in zijn vel zit.
BINNENKOMER
04
KIES JE LEVEN
Wat kies jij?
A €10.000 per maand
Weinig vrije tijd. Je ziet je vrienden amper.
B €2.500 per maand
Meer vrije tijd. Een hechte vriendengroep.
Stem met A/B, vingers of door naar een kant van het lokaal te lopen.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
GELD & GELUK
05
Verdedig je keuze
Kies niet alleen wat je wilt, maar leg uit waarom.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Wat levert geld je op, behalve spullen?
Wanneer zou je keuze veranderen? Denk aan schulden, huur of zorgen thuis.
Is geluk hetzelfde als plezier?
Kun je gelukkig zijn met weinig geld? En kan rijkdom stress geven?
Docenttip: vraag ook iemand die de minder populaire optie koos om uit te leggen waarom.
GELD & GELUK
06
Geld kan verschillende dingen betekenen
Het bedrag is niet het hele verhaal. De functie van geld telt ook.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
1. Zekerheid
Huur, eten, vervoer, zorg en niet wakker liggen van de volgende rekening.
2. Ervaringen
Sport, uitgaan, reizen, hobby’s en tijd met mensen die belangrijk zijn.
3. Status
Merkkleding, een dure telefoon of auto, en laten zien dat je succesvol bent.
Bespreek: welke van deze drie geeft volgens jou de meeste rust of voldoening?
GELD & GELUK
07
JE EIGEN DINSDAG VS. IEMANDS BESTE MOMENT
Vergelijk je je leven met een highlight reel?
Wat je ziet
Vakantie, nieuwe spullen, feestjes, succes.
Wat je niet ziet
Schulden, stress, ruzie, verveling of gewoon een normale dag.
Discussie: maken sociale media je ongelukkiger, of laten ze vooral zien waar je zelf onzeker over bent?
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
GELD & GELUK
08
Muziekmoment: ‘Price Tag’
Gebruik eventueel 30–45 seconden van het nummer van Jessie J. Speel alleen een fragment af.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Luister
Waar lijkt het nummer kritiek op te hebben?
Koppel
Wat zegt het over geld, spullen en wat echt waardevol is?
Nuanceer
Betekent dit dat geld onbelangrijk is? Waarom wel of niet?
Geen audio beschikbaar? Laat studenten in tweetallen één zin formuleren: ‘Geld kan…, maar…’
OPDRACHT
09
De geluksveiling
Jullie groep krijgt fictief €100.000. Wat koop je? De prijzen zijn expres verzonnen.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Financiële zekerheid
€20.000
Echte vriendschappen
€20.000
Goede gezondheid
€30.000
Vrije tijd
€15.000
Succes en status
€15.000
Zelfvertrouwen
€15.000
Een doel in je leven
€15.000
Altijd gelukkig zijn
€50.000
Regel: je mag niet meer dan €100.000 uitgeven. Kies en bereid één argument voor.
OPDRACHT
10
Wat liet de veiling zien?
Je kunt niet alles kopen, en sommige dingen zijn niet letterlijk te koop.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Waar gaf jullie groep het meeste aan uit?
Wat hebben jullie bewust laten liggen?
Kun je vriendschap, gezondheid of zelfvertrouwen kopen?
Wat als je alles hebt wat je dacht nodig te hebben, maar je je nog steeds rot voelt?
PAUZE
5 minuten
Even opladen. Het menselijk brein blijkt niet op eindeloze presentaties te draaien.
45–50 MIN
MENTALE GEZONDHEID
12
Een slechte dag is niet hetzelfde als een depressie
Iedereen voelt zich weleens rot. Het verschil zit onder meer in duur, ernst en invloed op je leven.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Verdriet
Een normale reactie op bijvoorbeeld ruzie, verlies of teleurstelling. Het kan vanzelf weer afnemen.
Langdurige klachten
Somberheid of weinig energie blijft aanhouden en maakt school, werk of contact moeilijker.
Mogelijke depressie
Bijvoorbeeld somberheid of verlies van plezier, vaak samen met andere klachten. Een professional beoordeelt wat er speelt.
Klachten bij een depressie zijn vaak minstens twee weken aanwezig, maar duur alleen stelt geen diagnose.
WAAR OF NIET WAAR?
13
STEM EERST. ONTHUL DAARNA.
1. Als je genoeg geld hebt, heb je geen reden om depressief te zijn.
WAAR
Geld kan stress verminderen, maar voorkomt niet alle psychische klachten.
NIET WAAR
Depressie kan mensen met veel én weinig geld treffen.
Laat studenten eerst stemmen voordat je de uitleg laat zien.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
MENTALE GEZONDHEID
15
Welke signalen verdienen aandacht?
Dit zijn mogelijke signalen, geen checklist om klasgenoten mee te diagnosticeren.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
minder plezier of interesse in dingen die iemand eerst leuk vond;
langdurige somberheid, prikkelbaarheid of hopeloosheid;
veranderingen in slaap, eetlust of energie;
moeite met concentreren, school, werk of contact met anderen;
zich terugtrekken of het gevoel hebben er alleen voor te staan.
Eén signaal bewijst niets. Een combinatie van klachten die aanhoudt, verdient aandacht.
CASUS
16
Casus: de situatie van Jayden
Lees de situatie. Bespreek hem in groepjes van drie of vier.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Jayden is 19 en volgt een mbo-opleiding. Hij maakt zich zorgen over geld en ziet op sociale media hoe vrienden dure spullen kopen en uitgaan. Hij vergelijkt zichzelf voortdurend met anderen. De laatste weken spreekt hij minder met vrienden af. Hij heeft weinig energie, vindt dingen die hij vroeger leuk vond minder interessant en loopt achter met schoolwerk. Als iemand vraagt hoe het gaat, zegt hij: ‘Prima, gewoon moe.’ Hij wil niet zielig gevonden worden.
Jullie taak: kijk naar signalen, mogelijke oorzaken en helpende reacties. Stel geen diagnose.
CASUS
17
WAT ZOU JIJ DOEN?
01
Welke signalen vallen jullie op?
02
Welke rol kunnen geldzorgen en vergelijken spelen?
03
Kun je vaststellen dat Jayden depressief is? Waarom wel of niet?
04
Wat kan een vriend doen dat echt helpt?
Bespreek 6 minuten, kies daarna één inzicht om met de klas te delen.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
STEUN & HULP
18
Hoe kun je iemand helpen?
Je hoeft het niet op te lossen om iets te betekenen.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Luister
Vraag rustig hoe het gaat. Luister zonder meteen advies of oplossingen te geven.
Blijf in contact
Stuur een bericht, nodig iemand uit en blijf contact zoeken, ook als diegene afzegt.
Zoek steun
Moedig aan om met een huisarts, schoolbegeleider of andere vertrouwde professional te praten.
Vermijd: ‘stel je niet aan’, ‘anderen hebben het erger’ en ‘denk gewoon positief’.
STEUN & HULP
19
Hulp zoeken is geen zwakte
Een eerste stap kan klein zijn. Je hoeft niet te wachten tot alles vastloopt.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Praat met iemand die je vertrouwt.
Neem contact op met je huisarts bij aanhoudende somberheid of andere klachten.
Vraag op school naar een mentor, studentbegeleider of vertrouwenspersoon.
Bij direct gevaar of gedachten aan zelfdoding: zoek onmiddellijk hulp via de lokale spoedzorg of hulpdiensten.
Docent: vul vooraf de actuele lokale contactgegevens op Bonaire in als je die beschikbaar hebt.
EXIT TICKET
Maak één zin af.
Geluk
‘Geluk heeft voor mij meer te maken met…’
Inzicht
‘Iets wat ik vandaag anders bekijk, is…’
Steun
‘Als iemand niet lekker in zijn vel zit, kan ik…’
Je hoeft niets persoonlijks te delen. Lever je zin anoniem in.
90 MINUTEN
DOCENT
21
Docentoverzicht: 90 minuten
Een compacte planning om naast de presentatie te houden.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
0–10
Binnenkomer + afspraken
10–30
Geld, zekerheid, ervaringen, status + sociale media
30–45
Muziekmoment + geluksveiling
45–50
Pauze
50–70
Somberheid, depressie, signalen en stellingen
70–85
Casus Jayden + klassikale terugkoppeling
85–90
Exit ticket
DOCENT
22
Voor de docent: houd het veilig
Zeker bij het onderdeel depressie is de manier van begeleiden minstens zo belangrijk als de inhoud.
GELUK • GELD • MENTALE GEZONDHEID
Maak persoonlijke deelname vrijwillig; studenten mogen over de casus praten in plaats van over zichzelf.
Reageer rustig op een onthulling en bedank de student voor het vertrouwen, zonder door te vragen voor de klas.
Beloof geen absolute geheimhouding als er zorgen zijn over iemands veiligheid; volg het schoolprotocol.
Gebruik de les niet om diagnoses te stellen. Bij zorgen: bespreek passende ondersteuning buiten de klas.