vwo 3 - woordenschat, beeldspraak en stijlfiguren 2024

Woorden, beeldspraak en stijlfiguren

Toetsstof (toets= week 14 - tweede les)

  • woorden 1.5 - woordenlijst

  • woorden 3.5 - woordenlijst

  • beeldspraak - metafoor, vergelijking, metoniem en personificatie

  • stijlfiguren - parallellisme, opsomming, antithese, paradox, repetitio, hyperbool, eufemisme en understatement

1 / 84
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 3

In deze les zitten 84 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Woorden, beeldspraak en stijlfiguren

Toetsstof (toets= week 14 - tweede les)

  • woorden 1.5 - woordenlijst

  • woorden 3.5 - woordenlijst

  • beeldspraak - metafoor, vergelijking, metoniem en personificatie

  • stijlfiguren - parallellisme, opsomming, antithese, paradox, repetitio, hyperbool, eufemisme en understatement

Aan het begin van elke les eerst 10 minuten lezen

Periode 3 en 4

  • toets woorden, beeldspraak en stijlfiguren (1x) - week 14

  • boektoets 3 - derde les week 15

  • MEIVAKANTIE

  • toets grammatica woordsoorten (1x) - week 22 laatste les

  • boektoets 4 - week 24 derde les

  • toets lezen (2x) - toetsweek

Deze slide heeft geen instructies

Lessen

les 1: woordenschat hoofdstuk 1

les 2: woordenschat hoofdstuk 1

les 3: beeldspraak: vergelijking, metafoor, personificatie, metoniem

les 4: beeldspraak: vergelijking, metafoor, personificatie, metoniem

les 5: woordenschat hoofdstuk 3

les 6: woordenschat hoofdstuk 3

les 7: stijlfiguren

les 8: stijlfiguren 

Deze slide heeft geen instructies

woordenschat, beeldspraak en stijlfiguren


De komende tijd gaan jullie aan de slag met woordenschat, beeldspraak en stijlfiguren.


Wat heb je nodig?

  • laptop

  • leesboek

  • een schrift voor aantekeningen en opdrachten

  • Talent boek A

Deze slide heeft geen instructies

Les 1 en 2: woorden 1.5

Deze slide heeft geen instructies

Les 1

Zelfstandig

  • Maken= opdracht 2 en 3, blz. 49, hoofdstuk 1, par. 1.5

  • Maak zinnen met de woorden waar jij - en +- hebt genoteerd (minimaal 5). (15 min.)




Deze slide heeft geen instructies

Les 1

Samen

Vervolgens: bespreek in twee- of drietallen de - en +-. Hebben jullie dezelfde woorden of juist niet? Hoe komt dat? 

Bespreek met elkaar de zinnen. Kloppen ze inhoudelijk? (10 min.)

Klassikaal: bespreken zinnen waar jullie over twijfelen.




Deze slide heeft geen instructies

Les 1

Huiswerk:

Maken: opdracht 4 t/m 7, blz. 50/51




Deze slide heeft geen instructies

Les 2 - V3Y

  • Opening (5 min.)

  • Lezen in je leesboek (10 min.) - leg je huiswerk open op tafel

  • Nakijken huiswerk (10 min.)



Wijziging planning lessen: woorden 1.5, beeldspraak, stijlfiguren en woorden 3.5


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Les 2 - V3Y

  • Schrijf een tekst waarin minimaal 10 woorden uit de woordenlijst voorkomen over een actueel onderwerp. Let erop dat de betekenis van de woorden blijkt uit de zinnen. (20 min.)

  • Wissel de tekst uit met je buurman/-vrouw. Markeer de zinnen waarvan jij denkt dat het woord niet juist gebruikt is. (10 min.)

  • Lever de tekst in via de ELO (=huiswerk)


Deze slide heeft geen instructies

Les 2 - V3Z

  • Lezen in je leesboek (10 min.)

  • Startopdracht (10 min.)



Wijziging planning lessen: woorden 1.5, beeldspraak, stijlfiguren en woorden 3.5

Deze slide heeft geen instructies

Les 2 - V3Z

Startopdracht

  • Kies drie woorden uit de woordenlijst van 1.5 (die je de vorige les niet gebruikt hebt) (2 min.)

Deze slide heeft geen instructies

Les 2 - V3Z

Startopdracht

  • Kies drie woorden uit de woordenlijst (die je de vorige les niet gebruikt hebt) (2 min.)

  • Je buurman/buurvrouw gaat per woord een zin maken met het woord (+/- 8 min.)

Deze slide heeft geen instructies

Les 2 - V3Z

  • Schrijf een tekst waarin minimaal 10 woorden uit de woordenlijst voorkomen over een actueel onderwerp. Let erop dat de betekenis van de woorden blijkt uit de zinnen. (15 min.)

  • Wissel de tekst uit met je buurman/-vrouw. Markeer de zinnen waarvan jij denkt dat het woord niet juist gebruikt is. (10 min.)

  • Lever de tekst in via de ELO (=huiswerk)

Deze slide heeft geen instructies

Les 2 - V3Z

  • Doen: tekst schrijven en inleveren via de ELO

  • Meenemen: (kleur)potloden en schrift

Deze slide heeft geen instructies

les 3 en 4: beeldspraak 

Deze slide heeft geen instructies

Beeldspraak & Stijlfiguren

  • toets woorden, beeldspraak en stijlfiguren - week 15

  • boekopdracht 3 - week 16


Deze slide heeft geen instructies

Beeldspraak & Stijlfiguren

Het verschil:

  • Stijlfiguren zijn een soort 'taaltrucjes' die een schrijver toepast om zijn stuk levendiger te maken. 

  • Bij beeldspraak is er sprake van figuurlijk taalgebruik waarbij de vergelijking een belangrijke rol speelt.

Deze slide heeft geen instructies

Les 3

Filmpje beeldspraak

Uitleg vormen beeldspraak

maken opdrachten beeldspraak

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden van beeldspraak

Beeldspraak

Bij beeldspraak gebruik je woorden in een figuurlijke betekenis, zoals in

Die stijve hark kan nog geen koprol maken.

Met 'stijve hark' bedoelen we 'iemand die niet gemakkelijk beweegt'. 

Deze slide heeft geen instructies

Vergelijking

In een vergelijking zet je 2 dingen naast elkaar die op elkaar lijken. 

Je hebt het OBJECT (O) en het BEELD (B). 

Sanne (O) is zo knap als een prinses (B).



Om object en beeld met elkaar te verbinden, gebruik je:

als (een) …, lijkt wel (een) …, zo … als (een) ..., een … van (een) …, … is net ….

Deze slide heeft geen instructies

Vergelijking zonder 'als'


Deze slide heeft geen instructies

Beeldspraak: metafoor

Je kunt een OBJECT ook helemaal vervangen door een BEELD. 


De prinses van de klas koopt bijna wekelijks iets nieuws. 

Deze slide heeft geen instructies

Metafoor

Alleen het BEELD wordt genoemd.

Spreekwoorden zijn ook vaak metaforen.


'Als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel.'

= Als er geen toezicht is (ouders = kat), doen de kinderen (de muizen) wat ze willen.

Deze slide heeft geen instructies

Metafoor

Alleen het BEELD wordt genoemd.

Werkwoorden kunnen ook metaforen zijn.


'Ze gaan snijden in het budget van dit jaar.'

snijden = verminderen

Deze slide heeft geen instructies

Vergelijking en metafoor

Soms is het moeilijk om het verschil te zien tussen een vergelijking en een metafoor, omdat het lijkt alsof er een object en beeld wordt genoemd. Bij een metafoor ontbreekt vaak de uitleg.


Het leven is een weg met kuilen en hobbels.
--> metafoor

Het leven is moeilijk, het is als een weg met kuilen en hobbels
--> vergelijking

Deze slide heeft geen instructies

Personificatie

Met een personificatie stel je een levenloos ding voor als een persoon.


De zon streelde onze wangen.

De angst klopt op haar deur

De wind huilt

Deze slide heeft geen instructies

Metoniem

Alleen het beeld wordt genoemd. Beeld en verbeelde lijken niet op elkaar, maar relatie is gebaseerd op:

- Maker van het product: De nieuwste Kluun lezen

- Materiaal van het product: De ijzers onderbinden

- Verpakking voor inhoud: Geef me nog een glas

-  Deel van het geheel: Even de koppen tellen

-  Geheel van een deel: De rechtbank beslist


Deze slide heeft geen instructies

Beeldspraak

  • vergelijking: object en beeld worden genoemd
    - vergelijking met als
    - vergelijking zonder als

  • metafoor: alleen beeld wordt genoemd

  • personificatie: niet-levende dingen krijgen menselijke eigenschappen

  • metoniem: alleen beeld wordt genoemd. Verschillende relaties tussen object en beeld.


Deze slide heeft geen instructies

Kjeld Nuis is zo sterk als een beer. Om welk beeldspraak gaat het hier?

A

vergelijking

B

metafoor

C

personificatie

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

De winter strooit zijn eerste vlokken uit. Om welke beeldspraak gaat het hier?

A

vergelijking

B

metafoor

C

personificatie

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

Hij heeft een Picasso aan de muur hangen

A

personificatie

B

vergelijking

C

metafoor

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

De bomen wiegen in de wind. Om welk beeldspraak gaat het hier?

A

vergelijking

B

metafoor

C

personificatie

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

Sommige asielopvangcentra lijken meer kille gevangenissen. Om welk beeldspraak gaat het hier?

A

vergelijking

B

metafoor

C

personificatie

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

het schip der woestijn Om welk beeldspraak gaat het hier?

A

vergelijking

B

metafoor

C

personificatie

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

Het koren danst. Om welk beeldspraak gaat het hier?

A

vergelijking

B

metafoor

C

personificatie

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

Die snor deelt de ene na de andere bekeuring uit.

A

Vergelijking

B

Metafoor

C

metoniem

D

Personificatie

Deze slide heeft geen instructies

Het schilderij leert ons iets over de klederdracht in de 17e eeuw. Om welk beeldspraak gaat het hier?

A

vergelijking

B

metafoor

C

personificatie

D

metoniem

Deze slide heeft geen instructies

Vergelijking met als

Vergelijking zonder als

Metafoor

1. Hij is als een vis in het water

2. Die heks van Nederlands heeft me alweer een onvoldoende gegeven

3. Daarvoor moet je Pieter, die slak, niet vragen. Dan schiet het niet op.

4. Je bent als een dag zonder zon, als een bloem zonder bloei, als een bij zonder honing

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag

Deze slide heeft geen instructies

Huiswerk

  • Doen:
    - bedenk of zoek op een voorbeeld van een vergelijking (met én zonder als), metafoor, personificatie en metoniem
    - maak het opdrachtenblad
    - bekijk deze video Beeldspraak

  • Meenemen:opdrachtenblad en schrift


Deze slide heeft geen instructies

Les 4 en 5: woorden 2.5

Deze slide heeft geen instructies

Dinsdag 19 maart

Lezen

Ga naar blz. 134: we gaan een fragment over het Marengo-proces bekijken. 

1. Kruis aan in de lijst welke woorden je hoort tijdens het fragment

2. Noteer onder de lijst zoveel mogelijk woorden die worden genoemd en ook in de lijst passen. Noteer de betekenis erachter.

Na het fragment: woorden bespreken.

Deze slide heeft geen instructies

Donderdag 21 maart

Lezen

Bespreken beeldspraak in songteksten

Bespreken opdracht 3 en 4 in tweetallen. Vragen? 

Opdracht artikel misdaad

Bespreken opdracht artikel

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht

Zoek een artikel over een misdaad (waarbij de verdachte al is veroordeeld)

Maak een schema zoals op blz. 135/ een tijdlijn tot aan de veroordeling en gebruik daarbij zoveel mogelijk woorden uit de woordenlijst.


Klaar? Lever in via ELO. Volgende les bekijken we er een aantal.

Deze slide heeft geen instructies

Stijlfiguren

Deze slide heeft geen instructies

Waarom stijlfiguren?


Stijlfiguren gebruik je om indruk te maken op een luisteraar of lezer.

Het zijn middelen om dat wat je wilt zeggen, treffender of sterker uit te drukken.

Deze slide heeft geen instructies

Eufemisme

Bij een eufemisme zeg je iets zodat het minder erg of hard overkomt, maar dat doe je dan om een pijnlijke situatie te verzachten en om te voorkomen dat je iemand kwetst.



Voorbeeld: Hij is helaas niet meer onder ons.



Je bedoelt: hij is overleden.

Deze slide heeft geen instructies

het eufemisme


poetsvrouw - werkster - schoonmaakster - huishoudelijke hulp – interieurverzorgster - interieurhygiëniste


Deze slide heeft geen instructies

Understatement

Als je iets afzwakt, gebruik je een understatement. Je zegt dat iets minder mooi, groot of belangrijk is dan in werkelijkheid.



Voorbeeld: Zij heeft wel een paar centen.



Je bedoelt: ze is rijk.

Deze slide heeft geen instructies

understatement = afzwakking


Deze slide heeft geen instructies

Hyperbool

Als je overdrijft, gebruik je een hyperbool.



Voorbeeld:  Hij barst van het geld. 



Je bedoelt: Hij is rijk.



Deze slide heeft geen instructies

Tegenstelling - antithese

Woorden of zinnen die een tegengestelde mededeling bevatten, staan bij elkaar.


Ik blijf je trouw in goede en slechte dagen, in armoede en rijkdom, in ziekte en gezondheid.


Witte reus - wast een berg, kost een beetje.

Deze slide heeft geen instructies

Schijnbare tegenstelling - paradox

'Schijnbare tegenstelling': tegengestelde begrippen worden toch aan elkaar verbonden. 


We moeten vechten voor de vrede.

Deze slide heeft geen instructies

Tegenstelling & Paradox (stijlfiguren)

Het verschil:

  • Een paradox is een schijnbare tegenstelling. Een paradox bestaat uit twee dingen die op het eerste gezicht niet kunnen, maar als je er dieper over nadenkt toch wel kunnen.

  • Bij een tegenstelling worden twee uitersten tegenover elkaar gezet.

Deze slide heeft geen instructies

Herhaling - repetitio

Woord of woordgroep wordt (vrijwel) ongewijzigd herhaald.


Ik wilde

Ik wilde dat je voor me stond,

op een zondagochtend,

op een zondagochtend tussen negen en elf

Karlijn Groet

Deze slide heeft geen instructies

Parallellisme

Een bepaalde zinsbouw komt steeds op dezelfde manier terug:


Als hij slaapt, laat ik hem slapen

als hij eet, laat ik hem eten

als hij leest, praat ik hem niet

de oren van het hoofd

Sylvia Hubers

Deze slide heeft geen instructies

Opsomming - enumeratie

Een enumeratie (opsomming) is een stijlfiguur waarbij een opsomming wordt gebruikt om iets te benadrukken.


-Twee, zes, twintig, honderd mensen kwamen naar het feest toe.

-Zij was eerst Miss Bonaire, toen Miss Caribbean en uiteindelijk Miss World.



Deze slide heeft geen instructies

erop of eronder

haast u langzaam


vrijheid, gelijkheid en broederschap

groot geworden door klein te blijven

werk, werk, werk

antithese

paradox

opsomming

repetitio

Deze slide heeft geen instructies

Welk stijlfiguur herken je? Ik erger me dood aan hem.

A

overdrijving

B

herhaling

C

climax

D

paradox

Deze slide heeft geen instructies

Welk stijlfiguur herken je? Ik had een twee voor mijn proefwerk, ik had dus wel wat foutjes gemaakt.

A

hyperbool

B

eufemisme

C

understatement

D

antithese

Deze slide heeft geen instructies

Welk stijlfiguur herken je? Je wordt doodgegooid met informatie over de verkiezingen.

A

hyperbool

B

eufemisme

C

understatement

D

repetitio

Deze slide heeft geen instructies

Welk stijlfiguur herken je? Ik sta al een eeuw op je te wachten.

A

eufemisme

B

hyperbool

C

understatement

D

paradox

Deze slide heeft geen instructies

Mijn tante heeft voor één ochtend in de week een interieurverzorgster.

A

eufemisme

B

understatement

C

antithese

D

hyperbool

Deze slide heeft geen instructies

Mijn opa is heengegaan. Welke stijlfiguur?

A

Eufemisme

B

Antithese

C

Understatement

D

Paradox

Deze slide heeft geen instructies


Op welk stijlfiguur zijn de volgende liedjes gebaseerd?

Deze slide heeft geen instructies

Luister naar het volgende liedje:


Deze slide heeft geen instructies

Welk stijlfiguur wordt hier gebruikt? Verklaar aan de hand van de tekst in het nummer.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Op welk stijlfiguur was dit liedje gebaseerd?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Op welk stijlfiguur was dit liedje gebaseerd?

Deze slide heeft geen instructies

Dinsdag 25 maart

- Lezen

- Pak de songteksten van twee weken geleden er weer bij. Zoek zoveel mogelijk stijlfiguren in de songteksten: minimaal 5 van de 8. 

- Lever in via ELO. Laatste 10 minuten bespreken we zoveel mogelijk songteksten.

Deze slide heeft geen instructies

Donderdag 28 maart

- Lezen

- Bespreken stijlfiguren in songteksten 

- M. opdrachten stijlfiguren in Talent online:

2.2 parallellisme en opsomming (opdr. 4, 5, 7)

3.2 antithese en paradox (opdr. 2, 4, 6a)

4.2 herhaling (repetitio) (niet: retorische vraag, climax en anticlimax) (opdr. 8d, 10c [antithese], 10d [personificatie])

4.5 hyperbool en eufemisme (opdr. 11, 12, 14) 

Deze slide heeft geen instructies

Dinsdag 2 april - V3B/G

- Lezen

- Vragen over opdrachten Talent online?

- Extra opdrachten, zie mail. Maak de opdrachten individueel. 

- Laatste 10 minuten: in twee- of drietallen bespreken. Zet een ? bij opdrachten waar jullie samen niet uitkwamen.

- We bespreken de ? klassikaal.

Deze slide heeft geen instructies

Dinsdag 2 april - V3Z

- Lezen

- Vragen over opdrachten Talent online?

- Verder met opdrachten: 

4.2 herhaling (repetitio) (niet: retorische vraag, climax en anticlimax) (opdr. 8d, 10c [antithese], 10d [personificatie])

4.5 hyperbool en eufemisme (opdr. 11, 12, 14) 

- Extra opdrachten, zie mail. Maak de opdrachten individueel. 

- Volgende les: in twee- of drietallen bespreken. Zet een ? bij opdrachten waar jullie samen niet uitkwamen.

- We bespreken de ? klassikaal.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Donderdag 4 april 

- Lezen

-  in twee- of drietallen bespreken. Zet een ? bij opdrachten waar jullie samen niet uitkwamen.

- We bespreken de ? klassikaal.

- Opdracht quiz maken

Deze slide heeft geen instructies

Maak een quiz

1. Vorm groepjes van twee/drie

2. Kies een quizmaker, bv. quizlet, quizizz, kahoot, blooket, socrative, etc.

3. Maak vragen. Eisen:

- minimaal 10 woorden uit h1 en h2

- minimaal 10 zinnen met beeldspraak (niet uit eerder gemaakte opdrachten!)

- minimaal 10 zinnen met stijlfiguren (niet uit eerder gemaakte opdrachten!)

4. Varieer met soorten vragen, dus open vragen, meerkeuzevragen, onjuist/juist-vragen, etc.

5. Mail de link van de quiz naar aje@hetstreek.nl. Niet vergeten: zorg ervoor dat de quiz openbaar is, dus dat iedereen de quiz kan maken!

Deze slide heeft geen instructies

Maandag 8 april

- Lezen

- Quizzen spelen


Deze slide heeft geen instructies