Jakhals of giraf - verbindende communicatie
Jakhals of giraf - verbindende communicatie
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan het verschil aangeven tussen jakhals- en giraftaal.
Ik kan de vier stappen van verbindende communicatie geven.
Ik kan de vier stappen van verbindende communicatie toepassen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan verbindende communicatie?
Gebruik de woordwolk als korte opfrissing van de vorige les. Verwachte woorden: respect, luisteren, gevoelens, behoeften, verzoek, giraf, jakhals, verbinding.
Wat is verbindende communicatie?
Verbindende communicatie helpt om eerlijk en respectvol met elkaar te spreken.
Je zegt wat je waarneemt, wat je voelt, wat je nodig hebt en wat je vraagt, zonder de ander aan te vallen.
Het doel is verbinding in plaats van ruzie of verwijt.
Leg de link met de vorige les: niet 'winnen' in een gesprek, maar elkaar beter begrijpen.
De 4 stappen
Waarneming: wat gebeurt er precies?
Gevoel: wat voel ik daarbij?
Behoefte: wat heb ik nodig?
Verzoek: wat vraag ik concreet?
Benadruk dat waarneming zonder oordeel is. Dat onderscheid vergeten leerlingen vaak.
Stap 1: waarneming
Bij een waarneming beschrijf je alleen wat je ziet of hoort.
Ik zie/hoor...
zonder verwijt
zonder interpretatie
zo concreet mogelijk
Voorbeeld:
'Je kwam vandaag 10 minuten later in de les.'
Contrasteer mondeling met een oordeel zoals: 'Je bent altijd respectloos.' Dat is geen waarneming.
Stap 2 en 3: gevoel en behoefte
Een gevoel zegt iets over wat er in je omgaat. Dit kan je uitdrukken aan de hand van je emoties: bang, bedroefd, blij, afkeer, boos,...
Ik voel...
Een behoefte zegt wat voor jou belangrijk is.
Ik heb nood aan...
Voorbeeld:
'Ik voel me onrustig, omdat ik nood heb aan duidelijkheid en respect.'
Gevoel en behoefte zijn niet hetzelfde.
Veel leerlingen noemen bij gevoelens eigenlijk oordelen, zoals 'ik voel me genegeerd'. Je kunt toelichten dat dit vaak al een interpretatie van de ander bevat.
Stap 4: verzoek
Een verzoek is duidelijk, haalbaar en concreet.
Ik zou graag...
je zegt wat je wél vraagt
je blijft respectvol
het is geen eis
Voorbeeld:
'Wil je de volgende keer op tijd komen of iets laten weten?'
Leg uit dat een eis druk zet, terwijl een verzoek ruimte laat voor dialoog.
Jakhals - en giraftaal
Groot hart
luisteren
Lange nek
ver kijken
Zuur in speeksel
stekelige, taaie doornen verteren.
Giraf
Je kunt kort verwijzen naar het symbool: de giraf staat voor een groot hart en overzicht; de jakhals voor snelle, scherpe reacties.
Jakhals - en giraftaal
Jakhals
Afmaken
gewelddadige communicatie
aanvallend, verwijtend, veroordelen.
Je kunt kort verwijzen naar het symbool: de giraf staat voor een groot hart en overzicht; de jakhals voor snelle, scherpe reacties.
Van jakhalstaal naar giraffentaal
Jakhalstaal: 'Jij luistert echt nooit.'
Giraffentaal: 'Wanneer ik merk dat je wegkijkt terwijl ik praat, voel ik me gefrustreerd omdat ik graag gehoord wil worden. Wil je even naar mij luisteren?'
De boodschap wordt duidelijker én minder aanvallend.
Maak zichtbaar hoe de vier stappen in het tweede voorbeeld terugkomen.
Waarom werkt dit?
Verbindende communicatie werkt omdat ze duidelijkheid en respect combineert.
minder snel misverstanden
meer kans op luisteren
gevoelens en behoeften krijgen een plaats
conflicten kunnen rustiger besproken worden
Houd dit kort als brug naar de quiz in de les. Het doel van de herhaling is herkenning en opfrissing.
Wat hoort het best bij giraffentaal?
Scherp oordelen
Aanvallend spreken
Empathisch luisteren
Afstand vergroten
Giraffentaal is empathisch, respectvol en gericht op verbinding. De andere opties passen bij jakhalstaal.
Van jakhals naar giraf
Bij jakhalstaal klink je snel beschuldigend en hard. Giraffentaal is respectvol en eerlijk over gevoelens en behoeften. Zo ontstaat meer verbinding en minder conflict in een gesprek.
Controleert of leerlingen het contrast tussen beide taalvormen en het effect ervan begrijpen.
Waarom werkt giraffentaal vaak beter dan jakhalstaal?
Verwachte elementen: jakhalstaal bevat oordeel of beschuldiging; giraffentaal benoemt een concrete waarneming, gevoel, behoefte en liefst een respectvol verzoek.
Welke volgorde past bij de vier stappen van verbindende communicatie?
Waarneming, gevoel, behoefte, verzoek
Gevoel, waarneming, verzoek, behoefte
Behoefte, gevoel, waarneming, verzoek
Verzoek, behoefte, gevoel, waarneming
Toetst of leerlingen de vaste opbouw van verbindende communicatie nog herkennen.
Welke zin is een waarneming zonder oordeel?
Je bent altijd onbeleefd
Je stoort expres de les
Je kwam 10 minuten later
Je respecteert mij nooit
De correcte optie beschrijft alleen wat zichtbaar of hoorbaar is. De andere opties bevatten interpretatie of verwijt.
Wat is één ding dat jij vandaag hebt onthouden?
Reflectievraag zonder juist antwoord. Laat leerlingen kort benoemen wat is blijven hangen uit de herhaling.
Welk onderdeel vond jij vandaag het moeilijkst?
Reflectievraag zonder juist antwoord. Bruikbaar om na te gaan welke onderdelen nog inoefening vragen.
Begrippenlijst
verbindende communicatie - een manier van spreken die gericht is op eerlijkheid, respect en verbinding
waarneming - wat je concreet ziet of hoort, zonder oordeel
gevoel - wat er emotioneel in je omgaat
behoefte - wat voor jou belangrijk is of wat je nodig hebt
verzoek - een duidelijke en concrete vraag aan de ander
giraffentaal - taal die empathisch en verbindend is
jakhalstaal - taal die oordelend, hard of beschuldigend is
Deze slide heeft geen instructies