les 5: quorum sensing, biofilm

Milieumicrobiologie

AL3.2

Les 5

Schooljaar: 2022-2023

1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMilieumicrobiologieMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 25 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Milieumicrobiologie

AL3.2

Les 5

Schooljaar: 2022-2023

Planning


Deze les 

  • Opstarten/herhalen


  • Samenwerken tussen bacteriën:

       Quorum sensing

       Biofilms



  • Afsluiting




Opstarten

Opdracht: Zoek vragen en antwoorden bij elkaar.


Nu op papier, ook te vinden in Teams:


5 antwoorden en vragen bij elkaar zoeken.docx


Quorum sensing

Uitleg quorum sensing 

Het lab van Bonnie Bassler kweekt de
bacterie Vibrio fischeri 

Na 4 tot 5 uur groei gaan de bacteriën
licht geven (luminescentie)

Uitleg quorum sensing 

Waarom luminesceren sommige organismen? Voorbeelden: 

  • Lokken prooien

  • Zeevonk alarmeert vijand van zijn predator met licht


Waarschijnlijk een oervorm van bioluminescentie 

  • Primitieve bescherming tegen het giftige zuurstof in de atmosfeer

  • Onschadelijk maken van zuurstof -> fotonen kwamen vrij

  • Primitieve lichtsensoren konden dat waarnemen -> natuurlijke selectie

Uitleg quorum sensing 

  • Lichtgevende bacteriën produceren een specifieke stof 

  • Wanneer de concentratie van deze stof een kritische grens heeft bereikt, wordt de bioluminescentie in alle cellen geactiveerd. 


Dus: Er is dus sprake van cel-tot-cel communicatie, waarbij de individuele cellen een signaalmolecuul afgeven dat bij een bepaalde concentratie alle cellen aanzet tot een gecoördineerde actie

Uitleg quorum sensing 

  • Bonnie Bassler lab

  • Kweek van de luminescerende

       bacterie Vibrio fischeri

  • Eerste vier tot vijf uur donker in

       de flessen

  • Pas bij grote aantallen bacteriën

       -> licht 


Uitleg quorum sensing 

Communicatie om te weten hoeveel soortgenoten er in de omgeving zijn.


Waarom? 

  • Check of de groep groot genoeg is om anderen aan te vallen

  • Trek de aandacht van de vijand van jouw vijand (met licht)


Deze communicatie tussen bacteriën gebeurt met behulp van chemische stoffen.



Uitleg quorum sensing 

  • Lichtgevende bacteriën produceren een speciale stof.

  • Pas wanneer de concentratie van deze stof hoog genoeg is, wordt de bioluminescentie in alle cellen geactiveerd. 


Dus: Er is dus sprake van cel-tot-cel communicatie, waarbij elke cel een signaalmolecuul afgeeft dat bij een bepaalde concentratie alle cellen aanzet tot een gecoördineerde actie.




Biofilm


Uitleg biofilm

Biofilm = een laag micro-organismen die zichzelf omhult met een laag zelfgeproduceerd slijm, vastgeplakt aan een oppervlak.

De slijmlaag wordt ook ECM oftewel ‘Extra-Cellulaire Matrix’ genoemd.


  • Pseudomonas aeruginosa vormt in z'n eentje een biofilm, en veroorzaakt cystische fibrose en infecties bij mensen met een verzwakt immuunsysteem.

  • Tandplak bestaat uit wel 500 verschillende micro-organismen.


Uitleg biofilm

Bacteriecommunicatie speelt een belangrijke rol in microwereld 

Kunnen we roet in het eten gooien? 

  • Tandplak is nodig voor bacteriën die gaatjes veroorzaken. Verstoring van deze biofilm houdt deze bacteriën weg.

  • Ziekenhuisinfecties: Staphylococcus aureus -> RnaIII Inhibiting Peptide (RIP) voorkomt quorum sensing en hierdoor ook vorming van biofilm.

  • Furanonen verstoren quorum sensing, en dus virulentie. Hier kan niet echt resistentie tegen ontstaan.





Uitleg biofilm

Voorbeelden uit de praktijk: 

  • Industrie: dichtslibben leidingen, corrosie

  • Geneeskunde: moeilijk bestrijdbare besmettingen

  • Voedselproducerende instellingen: bemoeilijken schoonmaken 


Ook positief: 

  • Filters waterzuiveringsinstallaties 






Biofilm in waterzuivering

  • De vlokken van bacteriën in waterzuiveringsinstallaties zijn biofilms.

  • Een langzamere groei van de bacteriën leidt tot korrels in plaats van vlokken.

  • Deze korrels zakken veel sneller dan vlokken. Het slib bezinkt hierdoor sneller in het water, dit kan dan met minder en kleinere na-bezinktanks.




Biofilm in waterzuivering

Met korrels  (onder) zijn

minder grote

na-bezinktanks nodig dan

met vlokken (boven).




(bron: NEMO kennislink)





Biofilm in waterzuivering

reclamefilmpje voor

waterzuivering met

korrelslib




Verwerking

Bedenk over je onderwerp  twee toetsvragen, met antwoord .


Deze toetsvragen lever je in via Teams.


Groep 1: Quorum sensing
Groep 2: Biofilm



Biofilm

Wat is biofilm

Biofilm: een laag micro-organismen die zichzelf omhult met een laag zelfgeproduceerd slijm, vastgeplakt aan een oppervlak.


Bacteriën zijn in biofilms beter bestand tegen toxische stoffen zoals antibiotica en schoonmaakmiddelen.


  • Pseudomonas aeruginosa vormt in z'n eentje een biofilm, en veroorzaakt infecties bij mensen met een verzwakt immuunsysteem.

  • Tandplak bestaat uit wel 500 verschillende micro-organismen.


Biofilm in waterzuivering

  • De vlokken van bacteriën in waterzuiveringsinstallaties zijn biofilms.

  • Een langzamere groei van de bacteriën leidt tot korrels in plaats van vlokken.

  • Deze korrels zakken veel sneller dan vlokken. Het slib bezinkt hierdoor sneller in het water, dit kan dan met minder en kleinere na-bezinktanks.