Milieumicrobiologie
AL3.2
Les 5
Schooljaar: 2022-2023
Milieumicrobiologie
AL3.2
Les 5
Schooljaar: 2022-2023
Planning
Deze les
Opstarten/herhalen
Samenwerken tussen bacteriën:
Quorum sensing
Biofilms
Afsluiting
Opstarten
Opdracht: Zoek vragen en antwoorden bij elkaar.
Nu op papier, ook te vinden in Teams:
5 antwoorden en vragen bij elkaar zoeken.docx
Quorum sensing
https://www.ted.com/talks/bonnie_bassler_how_bacteria_talk?subtitle=nl
Gaat snel!
Uitleg quorum sensing tot 8:55
Uitleg quorum sensing
Het lab van Bonnie Bassler kweekt de
bacterie Vibrio fischeri
Na 4 tot 5 uur groei gaan de bacteriën
licht geven (luminescentie)
Uitleg quorum sensing
Waarom luminesceren sommige organismen? Voorbeelden:
Lokken prooien
Zeevonk alarmeert vijand van zijn predator met licht
Waarschijnlijk een oervorm van bioluminescentie
Primitieve bescherming tegen het giftige zuurstof in de atmosfeer
Onschadelijk maken van zuurstof -> fotonen kwamen vrij
Primitieve lichtsensoren konden dat waarnemen -> natuurlijke selectie
Uitleg quorum sensing
Lichtgevende bacteriën produceren een specifieke stof
Wanneer de concentratie van deze stof een kritische grens heeft bereikt, wordt de bioluminescentie in alle cellen geactiveerd.
Dus: Er is dus sprake van cel-tot-cel communicatie, waarbij de individuele cellen een signaalmolecuul afgeven dat bij een bepaalde concentratie alle cellen aanzet tot een gecoördineerde actie
Uitleg quorum sensing
Bonnie Bassler lab
Kweek van de luminescerende
bacterie Vibrio fischeri
Eerste vier tot vijf uur donker in
de flessen
Pas bij grote aantallen bacteriën
-> licht
Uitleg quorum sensing
Communicatie om te weten hoeveel soortgenoten er in de omgeving zijn.
Waarom?
Check of de groep groot genoeg is om anderen aan te vallen
Trek de aandacht van de vijand van jouw vijand (met licht)
Deze communicatie tussen bacteriën gebeurt met behulp van chemische stoffen.
Uitleg quorum sensing
Lichtgevende bacteriën produceren een speciale stof.
Pas wanneer de concentratie van deze stof hoog genoeg is, wordt de bioluminescentie in alle cellen geactiveerd.
Dus: Er is dus sprake van cel-tot-cel communicatie, waarbij elke cel een signaalmolecuul afgeeft dat bij een bepaalde concentratie alle cellen aanzet tot een gecoördineerde actie.
Biofilm
Uitleg biofilm
Biofilm = een laag micro-organismen die zichzelf omhult met een laag zelfgeproduceerd slijm, vastgeplakt aan een oppervlak.
De slijmlaag wordt ook ECM oftewel ‘Extra-Cellulaire Matrix’ genoemd.
Pseudomonas aeruginosa vormt in z'n eentje een biofilm, en veroorzaakt cystische fibrose en infecties bij mensen met een verzwakt immuunsysteem.
Tandplak bestaat uit wel 500 verschillende micro-organismen.
Uitleg biofilm
Bacteriecommunicatie speelt een belangrijke rol in microwereld
Kunnen we roet in het eten gooien?
Tandplak is nodig voor bacteriën die gaatjes veroorzaken. Verstoring van deze biofilm houdt deze bacteriën weg.
Ziekenhuisinfecties: Staphylococcus aureus -> RnaIII Inhibiting Peptide (RIP) voorkomt quorum sensing en hierdoor ook vorming van biofilm.
Furanonen verstoren quorum sensing, en dus virulentie. Hier kan niet echt resistentie tegen ontstaan.
Uitleg biofilm
Voorbeelden uit de praktijk:
Industrie: dichtslibben leidingen, corrosie
Geneeskunde: moeilijk bestrijdbare besmettingen
Voedselproducerende instellingen: bemoeilijken schoonmaken
Ook positief:
Filters waterzuiveringsinstallaties
Biofilm in waterzuivering
De vlokken van bacteriën in waterzuiveringsinstallaties zijn biofilms.
Een langzamere groei van de bacteriën leidt tot korrels in plaats van vlokken.
Deze korrels zakken veel sneller dan vlokken. Het slib bezinkt hierdoor sneller in het water, dit kan dan met minder en kleinere na-bezinktanks.
Biofilm in waterzuivering
Met korrels (onder) zijn
minder grote
na-bezinktanks nodig dan
met vlokken (boven).
(bron: NEMO kennislink)
Biofilm in waterzuivering
reclamefilmpje voor
waterzuivering met
korrelslib
Verwerking
Bedenk over je onderwerp twee toetsvragen, met antwoord .
Deze toetsvragen lever je in via Teams.
Groep 1: Quorum sensing
Groep 2: Biofilm
Biofilm
Wat is biofilm
Biofilm: een laag micro-organismen die zichzelf omhult met een laag zelfgeproduceerd slijm, vastgeplakt aan een oppervlak.
Bacteriën zijn in biofilms beter bestand tegen toxische stoffen zoals antibiotica en schoonmaakmiddelen.
Pseudomonas aeruginosa vormt in z'n eentje een biofilm, en veroorzaakt infecties bij mensen met een verzwakt immuunsysteem.
Tandplak bestaat uit wel 500 verschillende micro-organismen.
Biofilm in waterzuivering
De vlokken van bacteriën in waterzuiveringsinstallaties zijn biofilms.
Een langzamere groei van de bacteriën leidt tot korrels in plaats van vlokken.
Deze korrels zakken veel sneller dan vlokken. Het slib bezinkt hierdoor sneller in het water, dit kan dan met minder en kleinere na-bezinktanks.