H1 Inkomen en welvaart

• newEditor
• Economie
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Welkom bij economie

Leg je spullen op tafel

Beginpagina zonder timer.

Plaatje aanpassen aan het onderwerp van de les.

H1 Inkomen en welvaart

Paragraaf 1.1 Welke keuzes maak je? 

Je leert in deze paragraaf (1.1)

• Wat behoeften en middelen met elkaar te maken hebben.

• Waarom het nodig is om prioriteiten te stellen.

• Wat het betekent als producten schaars zijn.

• Op welke manieren je in je behoeften kunt voorzien. 

Primaire & secundaire  behoeften

Primair = basisbehoeften

• Noodzakelijk

• Geen luxe

• Voorbeeld: eten en drinken

Secundair = kan je zonder 

• Niet noodzakelijk

• Luxe

• Voorbeeld: nieuwe telefoon

• Om je behoeften te vervullen heb je middelen nodig: tijd en geld.

Keuzes maken:

Betaal je ervoor?

De natuur levert vrije goederen: zonlicht, regenwater, wind.

Andere goederen zijn schaars:

• ze zijn er niet vanzelf

• er zijn productiemiddelen nodig om ze te maken.

Voor schaarse goederen betaal je een prijs.

• Hoe schaarser, hoe duurder.

Ook tijd en geld zijn schaars, want je hebt er niet oneindig veel van.

Je moet dus kiezen:

• Waar besteed je je tijd aan?

• Waar besteed je je geld aan?

Hoe vervul je je behoeften?

Je kunt in je behoeften voorzien door:

• consumeren: kopen van goederen en diensten

• zelfvoorziening: zelf maken wat je nodig hebt

• natuurlijke hulpbronnen: frisse lucht, zon

• collectieve voorzieningen: de overheid voorziet in bepaalde behoeften

  (bijvoorbeeld: gemeentelijk zwembad, fietspaden).

Om in je behoeften te kunnen voorzien heb je middelen nodig. Welke middelen zijn er?

A

Geld en ruimte

B

Ruimte en tijd

C

Tijd en gezondheid

D

Geld en tijd

Wat is welvaart

A

De mate waarin men in de behoeften kan voorzien

B

Een hoog bruto-inkomen

C

Een hoog netto-inkomen

D

Het inkomen per hoofd van de bevolking

A

BASIS BEHOEFTE

B

OVERIGE BEHOEFTE

C

D

Wat is prioriteiten stellen?

A

Hoeveel iemand kan kopen

B

In je behoeften voorzien door iets zelf te maken

C

Kiezen welke behoeften voor jou belangrijk zijn

D

In hoeverre je in je behoefte kunt voorzien

Je moet prioriteiten stellen omdat:

A

je weinig tijd en geld hebt

B

je niet altijd kan doen wat je leuk vindt

C

je alleen kan doen wat je leuk vindt

D

H1 Inkomen en welvaart

Paragraaf 1.2 Hoe wordt je beïnvloed?

Welkom

• Hoe is het?

• Samenvatting paragraaf 1.1 + paragraaf 1.1 afmaken

• Uitleg paragraaf 1.2

• Aan de slag paragraaf 1.2

• Huiswerk paragraaf 1.1 nakijken

Leerdoelen paragraaf 1.2

• Waardoor je koopgedrag kan veranderen.

• Waarom bepaalde doelgroepen belangrijk zijn voor bedrijven

• Welke verschillende soorten reclames er zijn. 

• Hoe bedrijven de marketinginstrumenten gebruiken:

• De 6 P's van de marketingmix

Wat koop jij?

Je koopgedrag (consumentengedrag) wordt beïnvloed:

• commerciële invloed door fabrikanten en verkopers

• sociale invloed door vrienden, familie, bekenden

Je koopgedrag hangt ook af van:

• verandering van je inkomen

• de tijd waarin je leeft

• je leeftijd

• je kennis van producten

• technologische ontwikkelingen.

Sociale beïnvloeding

Commerciële beïnvloeding

Doelgroep

Een producent richt zich op een doelgroep

=   een groep consumenten met dezelfde kenmerken voor wie een product of boodschap bedoeld is, zoals:

Jongeren

• makkelijk over te halen

• veel geld vrij te besteden

(geen vaste lasten of huishoudelijke uitgaven)

• invloed op gezinsaankopen

• eenmaal klant, altijd klant.

Ouderen:

• veel geld vrij besteedbaar

(kinderen het huis uit, hypotheek eigen huis afbetaald)

• veel vrije tijd (vakantiereizen, hobby’s).

Reclame

Reclame wil je overhalen iets te doen of iets te kopen.

Soorten reclame:

• commerciële reclame

• merkreclame

• informatieve reclame

• sluikreclame

ideële reclame

Mensen laten nadenken over hun ideeën

g gedragsverandering.

Marketing

Marketing = alles wat bedrijven doen om meer te verkopen.

• Ze gebruiken de marketinginstrumenten (6 P’s)

• Productbeleid

• Prijsbeleid

• Plaatsbeleid

• Promotiebeleid

• Personeelsbeleid

• Presentatiebeleid

• Meerdere P’s tegelijk gebruiken = marketingmix

Wat is de marketingmix?

A

Reclame maken

B

Prijs, product, plaats, personeel, presentatie, promotie

C

Prijs, plaats, product, pakket, promotie en personeel

D

Je moet uitleggen waarom dit ideële reclame is. Je zegt: 'het is ideële reclame. Bij ideële reclame gaat het erom dat het doel is om het gedrag van mensen te beïnvloeden.

A

Prima uitgelegd

B

Geen punten

C

D

Wat is ideële reclame?

A

Reclame om naamsbekendheid

B

Reclame om meer omzet te maken

C

Reclame om winst te maken

D

Reclame om mensen aan het denken te zetten

Wat is sociale beïnvloeding?

A

De invloed die social media op je heeft

B

De invloed van andere mensen op wat je koopt

C

De invloed van winkeliers en fabrikanten op wat je koopt

D

De invloed van jezelf op anderen om je heen

H1 Inkomen en welvaart

Paragraaf 1.3 Koop je bewust?

Leerdoelen

• Waar je als consument terecht kunt voor betrouwbare informatie

• Hoe je een vergelijkend warenonderzoek kunt gebruiken bij je aankopen

• Dat jouw aankopen gevolgen hebben voor anderen en het milieu

• Met welke keurmerken je bewuster kunt consumeren

Consumentenorganisaties

Consumentenorganisaties komen op voor de belangen van de consument.

Belangrijke taken:

• informatie geven over producten

• advies geven over rechten en plichten als consument

• acties voeren bij fabrikanten of overheid.

Consumentenorganisaties

Productinformatie

Informatie over producten haal je…

uit een vergelijkend warenonderzoek:

• producten worden vergeleken op prijs, kwaliteit en andere eigenschappen.

Of vind je op…

• vergelijkingssites (Independer, Kieskeurig)

• review-sites (TheFork, Zoover, Tweakers)

• sites van webwinkels en fabrikanten.

Vergelijkend warenonderzoek

Gevolgen van jouw consumptie

Iets wat je koopt is geproduceerd.

• Hoe? --> Vervuilend? Diervriendelijk?

• Door wie? --> Onderbetaalde werknemers? Kinderarbeid?

Duurzaam consumeren = bij je aankopen rekening houden met de gevolgen voor mensen, dieren en het milieu.

• Gevolg: lagere maatschappelijke kosten.

Keurmerken

Keurmerk =   logo op product dat laat zien dat het product aan bepaalde eisen voldoet.

Er zijn bijvoorbeeld:

• milieukeurmerken

• keurmerken voor dierenwelzijn

• keurmerken voor betere arbeidsomstandigheden

Consumer Power

Wanneer veel consumenten samen protesteren of een product masaal niet kopen, kunnen zij ervoor zorgen dat fabrikanten gaan luisteren. 

• Dit noem je consumer power! 

Voorbeeld consumer power 

Hoe ziet een vergelijkend warenonderzoek er uit?

A

B

C

D

Wat is consumer power?

A

De invloed van consumenten in een groep

B

Veel producten kunnen kopen voor lage prijs

C

De producent laten maken wat jij wilt

D

Korting regelen

Maatschappelijk kosten zijn de

A

Nadelen van de productie in de samenleving.

B

Nadelen van de consumptie in de samenleving.

C

Nadelen van de productie en consumptie voor de samenleving.

D

De kosten die een bedrijf moet betalen aan de overheid.

Wat is duurzaam?

A

Weinig vlees eten

B

Elke week nieuwe kleding kopen

C

Met het vliegtuig op vakantie

D

Mensen die voor elkaar zorgen

H1 Inkomen en welvaart

Paragraaf 1.4 Heb je genoeg inkomen?

Welkom

• Hoe gaat het met jullie?

• Samenvatting p1.3 maken bladzijde 28

• Rekenopdracht 1 t/m 4 bladzijde 34

• Uitleg paragraaf 1.4

• Aan de slag paragraaf 1.4

Leerdoelen

• Welke soorten inkomens er zijn

• Wat oorzaken kunnen zijn van inkomensverschillen

• Hoe je uit een grafiek de inkomensverschillen kunt aflezen (Lorenzcurve)

• Het verschil tussen welvaart en welzijn

Soorten inkomens

inkomen uit arbeid:

• salaris, vakantiegeld, loon in natura

• winst uit eigen zaak

inkomen uit bezit:

• Rente over spaargeld

• Dividend van aandelen

• Huur

• Pacht (als je grond verhuurt)

inkomen uit overdracht:

• salaris, vakantiegeld, loon in natura

• winst uit eigen zaak

Inkomensverschillen

Inkomens verschillen door

• leeftijd

• opleiding

• ervaring

• verantwoordelijkheid

• prestaties

• zwaarte of risico’s van het werk

• vraag en aanbod

Inkomens worden vaak vergeleken met het modaal inkomen

= het inkomen dat het meest voorkomt (± € 3.000 netto per maand).

Minimuminkomen = inkomen rond het sociaal minimum

=   wat je volgens de overheid minimaal nodig hebt om van te leven (bedrag hangt af van leeftijd en leefsituatie).

Inkomensverschillen in beeld

De Lorenzcurve laat zien hoe alle inkomens over de bevolking verdeeld zijn.

• Op de horizontale as staat de bevolking in groepen verdeeld, van minst naar meest verdienend.

• Op de verticale as staat percentage van het totale inkomen.

• De rechte lijn is de lijn wanneer het inkomen volledig gelijk zou zijn.

• De kromme lijn is de werkelijke verdeling, hoe verder de boog van de rechte lijn af is, hoe groter de ongelijkheid in een land.

• Ezelsbruggetje: zie het als een buik. Hoe boller de buik, hoe groter het inkomensverschil, hoe kleiner de buik, hoe kleiner de inkomensverschillen zijn.

Inkomensverschillen in beeld

De Lorenzcurve laat zien hoe alle inkomens over de bevolking verdeeld zijn.

De eerste 30%

verdient samen 5% van het nationaal inkomen.

De eerste 60%

verdient samen 30% van het nationaal inkomen.

De eerste 90%

verdient samen 80% van het nationaal inkomen.

De 30%-groep van 30% tot 60% van de bevolking

verdient 30% – 5% = 25% van alle inkomens.

De 30%-groep van 60% tot 90% van de bevolkingverdient 80% – 30% = 50% van alle inkomens.

Kleine en grote inkomensverschillen

Nationaal inkomen

= wat alle inwoners samen aan inkomen uit arbeid en bezit hebben.

1 = Iedereen heeft hetzelfde inkomen.

Nadeel: geen verschil = geen prikkel om te presteren in je werk.

• 2 = Inkomensverschillen zijn klein.

• 3 = Inkomensverschillen zijn groot.

Welvaart en welzijn

Welvaart

=   de mate waarin je in je behoeften kunt voorzien

• kun je in geld uitdrukken

• meer inkomen = meer welvaart

Welzijn

=  de kwaliteit van je leven

• lastig in geld uit te drukken

• voorbeelden: prettige woonomgeving, liefde en vriendschap, gezondheid

Bruto binnenlands product (bbp) = totale waarde van alle geproduceerde goederen en diensten van een land in een jaar.

• Economische groei = stijging bbp t.o.v. voorgaande periode

• Economische krimp = daling bbp t.o.v. voorgaande periode

Procentuele verandering

• Een verandering in procenten bereken:

Procentuele verandering

• Even oefenen:

Aan de slag!

• Maken paragraaf 1.4

• Klaar? Oefenen rekentrainer