Stoffen om je heen
Stoffen om je heen
Welkom!
* aanwezigheid check :)
Leerdoelen (periode)
Ik kan: ..stoffen herkennen aan de stofeigenschappen zoals oplosbaarheid en kleur.
..uitleggen dat stoffen uit moleculen en atomen bestaan.
..uitleggen wat een faseovergang is, waardoor faseovergangen van stoffen worden veroorzaakt en wat er gebeurt met de beweging van moleculen.
..verschillende faseovergangen herkennen en benoemen.
..uitleggen wat het verschil is tussen zuivere stoffen en mengsels.
..van enkele scheidingsmethoden uitleggen hoe ze werken en wanneer je welke scheidingsmethode kunt gebruiken.
..pictogrammen (gevarensymbolen) van stoffen herkennen en op etiketten aflezen.
...uitleggen wat dichtheid van een stof is en dat stoffen in dichtheid verschillen.
..met de dichtheid van een stof verklaren dat een voorwerp drijft, zinkt of zweeft.
★ Leerdoelen
Ik kan:
de dichtheid berekenen van een voorwerp met behulp van een formule.
verklaren dat de dichtheid van een voorwerp kan veranderen als de temperatuur verandert.
Leerdoelen deze week
Ik kan: ..stoffen herkennen aan de stofeigenschappen zoals oplosbaarheid en kleur.
..uitleggen dat stoffen uit moleculen en atomen bestaan.
..uitleggen wat een faseovergang is, waardoor faseovergangen van stoffen worden veroorzaakt en wat er gebeurt met de beweging van moleculen.
..verschillende faseovergangen herkennen en benoemen.
..uitleggen wat het verschil is tussen zuivere stoffen en mengsels.
..van enkele scheidingsmethoden uitleggen hoe ze werken en wanneer je welke scheidingsmethode kunt gebruiken.
..pictogrammen (gevarensymbolen) van stoffen herkennen en op etiketten aflezen.
...uitleggen wat dichtheid van een stof is en dat stoffen in dichtheid verschillen.
..met de dichtheid van een stof verklaren dat een voorwerp drijft, zinkt of zweeft.
★ Leerdoelen
Ik kan:
de dichtheid berekenen van een voorwerp met behulp van een formule.
verklaren dat de dichtheid van een voorwerp kan veranderen als de temperatuur verandert.
Huiswerk
Vragen afgelopen huiswerk?
Stofeigenschappen, waar denk je dan aan?
Stofeigenschappen zijn:
geur,kleur,massa,
vorm,geur,kleur
kookpunt,smeltpunt, kleur
temperatuur, geur, smaak
Stoffen en eigenschappen
Voorbeelden van stoffen: metaal, plastic, glas, katoen, etc.
Je kunt het herkennen aan zijn stofeigenschappen
dat zijn bijvoorbeeld:
Kleur,
Geur,
Smaak,
Brandbaarheid,
Geleiding,
Magnetisme
Materiaalgroepen: materialen met overeenkomstige eigenschappen
bijvoorbeeld: hout, textiel, kunststoffen, etc.
Koper hoort bij de materiaalgroep
Hout
Glas
Metaal
Kuststof
Zuiver of gemengd?
Moleculen: Bouwstenen van stoffen
Zuivere stof: Als molecuul uit één stof bestaat
bijvoorbeeld: Zuiver water. Alleen watermoleculen
Mengsel: Stof bestaat uit meerdere moleculen
bijvoorbeeld gasmengsel lucht: zuurstof, stikstof - en koolstofdioxidemoleculen
Hiernaast zie je een mengsel. Wat is dit voor een soort mengsel?
Zuivere stof
Oplossing
Mengsel
Suspensie
Verschillende mengsels
*een oplossing: een mengsel van twee stoffen waarbij de verschillende stoffen helemaal door en door gemengd zijn.
*een suspensie: een mengsel van een vaste stof in een vloeistof. De vaste stof is niet door en door gemengd. Je krijgt een troebele vloeistof.
*een emulsie: een mengsel van twee vloeistoffen. De vloeistoffen zijn niet door en door gemengd.
*een legering: een mengsel van twee of meer metalen.
Stoffen scheiden
Indampen Door indampen kun je mengsel van een vaste stof en een vloeistof scheiden. Door het mengsel te verwarmen, verdampt de vloeistof. De vaste stof blijft over.
Extraheren Soms kun je een mengsel van twee vaste stoffen scheiden door water bij het mengsel te gooien. Als één van de twee vaste stoffen oplost in het water houd je de andere vaste stof over.
Filtreren Een suspensie kun je vaak scheiden door het mengsel te filtreren. De vaste stof blijft op het filter liggen. De vloeistof gaat door het filter heen.
Centrifugeren Als in een mengsel van een vaste, niet-oplosbare stof en een vloeistof de vaste stof niet snel genoeg bezinkt, maakt men gebruik van centrifugeren. Hierbij wordt het mengsel in een centrifuge snel rondgedraaid.
Destilleren Tijdens een destillatie wordt een mengsel van stoffen gescheiden op basis van een onderling verschil in kookpunt. Zie afbeelding.
Bezinken en afschenken In een mengsel van een vaste, niet-oplosbare stof en een vloeistof zal na enige tijd de vaste stof bezinken. Door de vloeistof af te schenken van de vaste stof (ook wel decanteren genoemd) kan het mengsel worden gescheiden.
Wat gaat er fout?
Weektaak
Week 39
Maandag 21 september:
Herhalen info week 38
Kijken naar kenmerken: Stoffen om je heen Blok 2
Stap 2: Opdracht 1: oefening 1 en 2
Stap 3: Opdracht 1: oefening 1 (werkboek) oefening 2 en 4
Oefening 3 verdiepingskeuze. Opdracht 2: verdiepingskeuze
Voorbereiden practicum
Dinsdag 22 september: stap 1 Oefening 3 en 4 (practicum)
Fasen
Er zijn drie vormen waarin water en vele andere stoffen in voor kunnen komen. Dit worden de fasen van de stof genoemd. De drie fasen zijn: vast (S, solid),
vloeibaar (L, liquid) en gas (G.)
Bij water noemen we deze vormen ijs, water en waterdamp. De laatste term is wat verwarrend, want hij wordt vaak gebruikt voor de zichtbare nevel van water (boven hete kop thee bijvoorbeeld). Wanneer je het dan over waterdamp hebt, heb je het over hele kleine druppeltjes water die als 'mist' zichtbaar in de lucht zweven. Het is dus eigenlijk de vloeibare fase, maar in hele fijne verneveling. 'Echte' waterdamp is gasvormig en dus onzichtbaar.
Fasen bij water
Wikiwijs
Filmpje kijken op digibord
Antwoorden geven op eigen laptop
( stap 3, opdracht 2, oefening 1)
Fasen - Vast
Vaste stof (S)
Als je een rechthoekige steen in een ronde bak legt, verandert de vorm niet, de steen wordt niet rond. Eensteen heeft dus een eigen vorm. Stoffen met een eigen vorm heten vaste stoffen. Voorbeelden van vaste stoffen zijn: steen, hout, staal en glas.
Vaste stoffen hebben een eigen vorm, volume en zijn niet samen te persen.
Eigenschappen vaste stof:
✓ Een vaste stof heeft een eigen vorm
✓ Een vaste stof heeft een eigen volume
✓ Een vaste stof kan niet worden samengeperst.
Fasen - Vloeibaar
Vloeistof (L)
Niet alles wat je kunt schenken is een vloeistof. Denk maar aan zand, dat kun je schenken, maar dat is geenvloeistof. Als je zand schenkt blijft er een hoopje liggen, dus zand is een vaste stof.
Dit zal je nooit zien bij water. Als je water op de grond morst, wordt het een plasje. Het neemt dus de vorm aan van de vloer. Schenk je een vloeistof in een vaas dat neemt het de
vorm aan van die vaas. Een vloeistof neemt dus de vorm aan waar je het in schenkt.
Bij een vloeistof is de bovenkant altijd horizontaal. Een vloeistof heeft dus altijd een horizontale vloeistofspiegel. Een volle plastic fles met water kun je niet samenpersen. Al pers je nog zo hard, het volume van het water wordt niet kleiner. Een vloeistof kun je dus niet samenpersen.
Vloeistoffen hebben en vast volume, geen eigen vorm, zijn niet samen te persen en hebben altijd een horizontale vloeistofspiegel.
Eigenschappen vloeistof:
✓ Een vloeistof heeft geen eigen vorm
✓ Een vloeistof heeft een vast volume
✓ Een vloeistof is niet samen te persen
✓ Een vloeistof heeft een horizontale vloeistofspiegel
Fasen - Gas
Gas (g)
Gas is één van de fasen waarin een stof zich kan bevinden. In een gas hebben de moleculen van een stof
zoveel warmte opgenomen dat ze los van elkaar gaan bewegen en zich verspreiden in de ruimte die ze tot hun beschikking hebben.
In lucht is altijd wel een beetje waterdamp aanwezig. In sommige gevallen is het nodig precies te weten hoe groot de vochtigheid van de lucht is. Als bijvoorbeeld de lucht in een bibliotheek te vochtig is, kunnen de boeken gaan schimmelen. Om de hoeveelheid waterdamp in de lucht te meten, gebruik je een hygrometer.
Eigenschappen gas:
✓ Een gas heeft geen eigen vorm
✓ Een gas heeft een geen vast volume
✓ Een gas is samen te persen
Welke fase is het water bij A en B ?
Fasen bij water
Symbolen Fasen
Symbolen Fasen
Fasen-overgangen, ken je ze al?
Rijpen
Smelten
In de winter is het schaatsen voorbij als het gaat dooien. De temperatuur komt dan boven de 0 graden Celsius en het ijs wordt vloeibaar. Smelten is een overgang van de ene naar de andere fase, in dit geval van vast naar vloeibaar. Elke stof heeft een eigen smeltpunt (stofeigenschap). Zo is het smeltpunt van ijs 0 graden Celsius en van goud 1064 graden Celsius.
✓ Smelten is de overgang van de vaste fase naar de vloeibare fase.
✓ Het smeltpunt is de temperatuur waarbij een vaste stof vloeibaar wordt.
✓ Voor smelten moet je warmte toevoeren.
Verdampen
Vloeibaar water kan ook gasvormig worden (waterdamp). Deze fase-overgang noemen we verdampen. Ook bij
andere stoffen heet de overgang van vloeibaar naar gas, verdampen. Als een vloeistof kookt, ontstaan overal in
de vloeistof belletjes. deze belletjes bestaan uit de damp van de vloeistof. Elke vloeistof heeft zijn eigen kookpunt. Zo is het kookpunt van water 100 graden Celsius en dat van alcohol 78 graden Celsius. Het kookpunt is dus een stofeigenschap.
✓ Verdampen is de overgang van de vloeibare fase naar de gasvormige fase.
✓ Het kookpunt is de hoogste temperatuur die een vloeistof kan hebben.
✓ Voor verdampen moet je warmte toevoeren.
Faseovergangen, opwarmen : Smelten & Verdampen
Condenseren
In Als een ruit beslaat, komen er kleine waterdruppeltjes op de ruit (condens). De overgang van waterdamp naar vloeibaar water noemen we condenseren. Ook bij andere stoffen die van gasvormig naar vloeibaar gaan noemen we de fase-overgang condenseren.
✓ Condenseren is de overgang van de gasvormige fase naar de vloeibare fase.
✓ Voor condenseren moet je warmte afvoeren.
Stollen
Je kunt vloeibaar water ook zo ver afkoelen, dat het bevriest. Bij andere vloeistoffen heet dit niet bevriezen,
maar stollen. Stollen gebeurt bij dezelfde temperatuur als smelten.
✓ Stollen is de overgang van de vloeibare fase naar de vaste fase.
✓ Voor stollen moet je warmte afvoeren.
Faseovergangen, afkoelen: Condenseren en Stollen
Sublimeren
Zeep kun je ruiken. Dit is zeep in de gasvormige fase. De zeep is niet gesmolten, maar direct van vast naar gas
over gegaan. Deze fase-overgang heet sublimeren of vervluchtigen.
✓ Sublimeren is de overgang van de vaste fase naar de gasvormige fase.
✓ Voor sublimeren moet je warmte toevoeren.
Rijpen
In de winter zijn de bomen en het gras wel eens bedekt met witte ijskristallen, zonder dat het gesneeuwd heeft. Dit komt doordat de waterdamp uit de lucht vast wordt. De fase-overgang van gas naar vast noemen we rijpen.
✓ Rijpen is de overgang van de gasvormige fase naar de vaste fase.
✓ Voor rijpen moet je warmte afvoeren.
Faseovergangen: Sublimeren en Rijpen
Rijpen
Rijpen
Deeltjes
Deeltjes
Samenvattend - Fasen en fasenovergangen
Eigenschappen vaste stof:
✓Een vaste stof heeft een eigen vorm
✓Een vaste stof heeft een eigen volume
✓Een vaste stof kan niet worden samengeperst.
Eigenschappen vloeistof:
✓Een vloeistof heeft geen eigen vorm
✓Een vloeistof heeft een vast volume
✓Een vloeistof is niet samen te persen
✓Een vloeistof heeft een horizontale vloeistofspiegel
Eigenschappen gas:
✓ Een gas heeft geen eigen vorm
✓ Een gas heeft een geen vast volume
✓ Een gas is samen te persen
Vraag 1: Geef aan wat er op de plek van alle getallen moet komen.
Vraag 2 Hoe noemt men de fase-overgang waarbij je benzine kunt ruiken?
Vast
Gas
Vervluchtigen of sublimeren
Verdampen
Vraag 3 Hoe noemt men de fase-overgang als je natte kleren laat drogen in de wasdroger?
Vloeibaar
Smelten
Verdampen
Gas
Vraag 4 In welke fase is water als het ijs is?
Vast
Voeibaar
Gasvormig
Vraag 5
Bekijk welke fase de stof (GEEL) is en sleep het naar de fase (ROOD)
Vast
Vloeibaar
Gas
regen
rijp
mist
hagel
sneeuw
Vraag 6 Hoe noemt men de fase-overgang waarbij alle bomen 's morgens bedenkt zijn met ijskristallen
Vervluchtigen of sublimeren
Smelten
Verdampen
Rijpen
Vraag 7 De vaste fase korten we af met de hoofdletter
S
V
L
G
Vraag 8 Voor gassen geldt:
Gassen hebben een vaste vorm
Gassen zijn niet samen te persen
Gassen hebben een vast volume
Geen van de antwoorden zijn goed
Vraag 10 Moleculen bewegen het langzaamst in welke fase?
Vaste
Vloeibare
Gasvormige
Vraag 11 In welke fase is de dichtheid van een stof het kleinst?
vaste fase
vloeibare fase
gasfase
altijd even groot
Vraag 12 In welke fase is het zand van een zandkasteel?
S
L
G
Vraag 13 In welke fase is een sneeuwpop
S
L
G
Vraag 14 Voor stollen moet je warmte toevoeren.
Waar
Niet waar
Vraag 15 Voor rijpen moet je warmte toevoeren.
Waar
Niet waar
Vraag 16 Voor een vloeistof geldt:
Heeft een eigen vorm
Kun je samenpersen
Heeft een vast volume
Geen van de antwoorden is juist
Vraag 17 De hoeveelheid waterdamp in de lucht kun je meten met een:
Barometer
Weegschaal
Thermometer
Hygrometer
Vraag 18 Als je de temperatuur verlaagt, kan de volgende fase-overgang ontstaan:
Rijpen
Smelten
Sublimeren
Verdampen
Vraag 19 Vul in: Water bevindt zich in de ………………….. fase als het als wolken in de lucht hangt.
Vraag 20 In welke fase bevind de waterdamp uit de uitlaat zich bij plek A?
Vraag 21 In welke fase bevind de waterdamp uit de uitlaat zich bij plek B?
Vraag 22 Welke faseovergang vond er plaats tussen A en B? Komt dit door opwarmen of afkoelen?
Vraag 23 Met welke fase-overgang heb je te maken als je ziet dat het waterniveau in een pan daalt terwijl je de bonen kookt?
Vraag 24 Met welke fase-overgang heb je te maken als je ’s morgens de gordijnen open doet en druppeltjes aan de binnenkant van het raam ziet zitten?
Vraag 25 Met welke fase-overgang heb je te maken als een koud glas frisdrank aan de buitenkant beslaat?
Dinsdag 22 september practicum
Voorbereiden in volgende dia's
Filmpje kijken, wat gaat er fout? Hoe moet dit anders?
Filmpje even op pauze... antwoorden checken (gesprek) en antwoorden zien in filmpje.
Zien wij dezelfde fouten en oplossingen?
Wat gaat er fout?
Wat gaat er fout?
Wat gaat er fout?
Wat gaat er fout?
Leerdoelen check:
volgende dia ;)
Leerdoelen deze week
Ik kan: ..stoffen herkennen aan de stofeigenschappen zoals oplosbaarheid en kleur.
..uitleggen dat stoffen uit moleculen en atomen bestaan.
..uitleggen wat een faseovergang is, waardoor faseovergangen van stoffen worden veroorzaakt en wat er gebeurt met de beweging van moleculen.
..verschillende faseovergangen herkennen en benoemen.
..uitleggen wat het verschil is tussen zuivere stoffen en mengsels.
..van enkele scheidingsmethoden uitleggen hoe ze werken en wanneer je welke scheidingsmethode kunt gebruiken.
..pictogrammen (gevarensymbolen) van stoffen herkennen en op etiketten aflezen.
...uitleggen wat dichtheid van een stof is en dat stoffen in dichtheid verschillen.
..met de dichtheid van een stof verklaren dat een voorwerp drijft, zinkt of zweeft.
★ Leerdoelen
Ik kan:
de dichtheid berekenen van een voorwerp met behulp van een formule.
verklaren dat de dichtheid van een voorwerp kan veranderen als de temperatuur verandert.